Twee keer luisteren: getallen, maya en verloren notities
Selin (5 havo) doet het schoolexamen luistervaardigheid Turks: zes fragmenten in 45 minuten. Fragment 2 duurt 2 minuut 40 en wordt twee keer gedraaid, met 30 seconden pauze ertussen en 45 seconden na de tweede keer. Het is een radio-interview met Ayşe Hanım, die drie jaar geleden een bakkerij in Ankara overnam. Ze zegt: Üç yıl önce dükkânı devraldım. O zaman günde iki yüz ekmek pişiriyorduk; şimdi iki bin. Even later: Ekşi mayalı ekmeği sağlık için değil, müşterilerim istediği için yapmaya başladım. Selin schrijft tijdens de eerste keer luisteren hele zinnen in het Nederlands op en mist daardoor vraag 2. Bij de tweede keer hoort ze iki bin als iki yüz en twijfelt. In het fragment valt ook het woord maya, dat niet in haar woordenlijst staat; wel hoort ze hamur (deeg) en kabartmak (laten rijzen).
1. Wat moet Selin tijdens de eerste keer luisteren opschrijven, en waarom?
Read the worked answer
Antwoord: alleen trefwoorden en symbolen per vraag, geen volzinnen.
- De eerste keer is voor begrip en plaatsbepaling, niet voor productie. Schrijven kost aandacht die van het volgende fragmentdeel afgaat; daardoor miste Selin vraag 2.
- Werk vraaggestuurd. Kijk vóór het luisteren naar de vier vragen en noteer per vraag een cue: waarom?, hoeveel?, wanneer?. Tijdens het luisteren noteert ze alleen 3 jaar, 200 → 2000, müşteri.
- Gebruik de pauzes zoals bedoeld. In de 30 seconden ertussen vul je niets aan; in de 45 seconden erna controleer je en vul je aan.
Examenles: de tweede keer luisteren is voor controle, niet voor de eerste kennismaking. Wie de eerste keer al volzinnen schrijft, hoort de tweede keer vaak hetzelfde stuk opnieuw en mist de rest.
2. Hoe beslist Selin tussen 200 en 2.000, en wat doet ze als ze het getal echt niet zeker hoort?
Read the worked answer
Antwoord: 2.000 (iki bin).
- Gebruik het contrast. Üç yıl önce ... o zaman tegenover şimdi: de eerste hoeveelheid hoort bij het verleden, de tweede bij nu. De vraag gaat over de huidige situatie, dus de tweede telling.
- Ken het verschil. Yüz = 100, bin = 1.000. İki yüz = 200, iki bin = 2.000. Luister naar de tweede lettergreep: /bin/ heeft een heldere /i/, /yüz/ klinkt als 'juz'. In het fragment ligt de nadruk op bin.
- Als het getal niet nodig is, laat het los. Vaak is het een distractor en beslist de reden de vraag (müşterilerim istediği için). Bepaal dus eerst of de vraag om een aantal vraagt.
Examenles: getallen zijn een klassieke luistervalstrik. Noteer ze altijd met de bijbehorende tijd ('toen' of 'nu'), anders verwissel je ze bij de tweede keer.
3. Wat doet Selin met het onbekende woord *maya*, en wat is de reden dat ze er toch niet op mag blijven hangen?
Read the worked answer
Antwoord: maya = gist; ekşi mayalı ekmek = zuurdesembrood.
- Leid af uit de context. Hamur (deeg) en kabartmak (laten rijzen): iets wat je aan deeg toevoegt zodat het rijst, is gist. Ekşi = zuur, dus ekşi mayalı = zuurdesem.
- Bepaal of het woord een antwoordoptie raakt. De vraag gaat over het waarom: müşterilerim istediği için (omdat mijn klanten het wilden). Het broodtype is achtergrondinformatie.
- Blijf niet hangen. Eén onbekend woord kost anders de volgende twee zinnen, en die kunnen het antwoord op vraag 3 of 4 bevatten.
Examenles: luisteren op elementair niveau is selectief luisteren. Je hoeft niet alles te verstaan om alle vragen goed te hebben; je moet weten welke informatie bij welke vraag hoort.