HAVO Turks (elementair) flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

SOV-volgorde

In een Turkse hoofdzin staat het vervoegde werkwoord meestal aan het einde; bijzinnen kunnen ervoor of erna komen. Lezers vinden het onderwerp vaak vooraan en de kern achteraan.

Vowel harmony

Turkse suffixen passen hun klinker aan de laatste klinker van de stam aan: e/i voor voorklinkers, a/ı voor achterklinkers; ronde klinkers kunnen o/u of ö/ü krijgen.

Plural suffix -lar/-ler

Het meervoud wordt gevormd met -lar na a, ı, o, u en met -ler na e, i, ö, ü. Na een getal blijft het zelfstandig naamwoord meestal enkelvoud.

Question particle mı/mi

Ja/nee-vragen krijgen een los vraagpartikel dat volgt op het element waarop de vraag slaat; het harmonieert: mı, mi, mu, mü. In geschreven taal staat het apart.

Negation -ma/-me

Ontkenning van een werkwoord gebeurt met -ma/-me vóór de tijdsuitgang, met klinkerharmonie en consonantenaanpassing; de vorm verschilt per tijd en persoon.

Connectors in Turkish

Veelvoorkomende verbindingswoorden zijn ama, fakat en ancak (maar), çünkü (omdat), bu yüzden (daarom), ayrıca (bovendien), önce (eerst) en sonra (daarna).

Case suffixes

Naamvallen worden met suffixen gemarkeerd: -i/-ı accusatief, -e/-a datief, -de/-da locatief, -den/-dan ablatief; bezit en meervoud kunnen voorafgaan.

Vraagstam herkennen

Bepaal eerst of een leesvraag naar hoofdzaak, detail, betekenis, verwijzing of functie vraagt; elk vraagt een ander zoekpatroon in de tekst.

Paraphrase als afleider

Juiste antwoorden parafraseren de tekst vaak met andere woorden; letterlijke woordherhaling is eerder een signaal van een afleider dan van het juiste antwoord.

Luisteren naar de kern

Bij een eerste beluistering let je op spreker, situatie, hoofdonderwerp en intentie; details en getallen noteer je pas bij de tweede keer als de opdracht dat vraagt.

Turkse getallen herkennen

Getallen worden vaak in blokken gezegd; let op bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on en op telwoorden zoals yüz (100) en bin (1000).

Formal address in listening

Siz wordt gebruikt tegen ouderen, onbekenden en in formele situaties; sen tegen vrienden, leeftijdsgenoten en kinderen. De keuze verraadt de relatie tussen sprekers.

Discourse markers listening

Woorden als yani, işte, ama, çünkü en sonra markeren herformulering, tegenstelling, oorzaak of volgorde; ze helpen de structuur van een gesproken tekst volgen.

Correctie in gesprek

Sprekers herstellen zichzelf vaak met yani of door een getal te herhalen; het laatste genoemde getal of de laatste bewering is meestal de bedoelde informatie.

Intonation yes/no

Ja/nee-vragen hebben in het Turks vaak een stijgende intonatie op het vraagpartikel of aan het einde; een dalende toon wijst eerder op een mededeling.

Note-taking abbreviations

Gebruik tijdens luisteren vaste afkortingen voor persoon, plaats, tijd, getal en reden; noteer trefwoorden in plaats van volledige zinnen, zodat je de spreker kunt blijven volgen.

Sen versus siz

Gebruik sen tegen vrienden, leeftijdsgenoten en kinderen; gebruik siz tegen ouderen, onbekenden, docenten en in formele dienstverlening. De keuze beïnvloedt werkwoordsvorm en beleefdheid.

Present tense -yor

De tegenwoordige tijd wordt vaak gevormd met -yor plus persoonsuitgang; de stam verandert soms: geliyorum (ik kom), gidiyorsun (jij gaat), yapıyor (hij doet).

Question formation spoken

Voor een ja/nee-vraag gebruik je het vraagpartikel mı/mi/mu/mü na het bevraagde element; voor een wh-vraag gebruik je ne, kim, nerede, ne zaman, neden of nasıl.

Politeness strategies

Beleefdheid in het Turks werkt met siz, lütfen, teşekkür ederim, affedersiniz en verzachtende vragen zoals ... misiniz?; directe gebiedende wijs kan onbeleefd overkomen.

Turn-taking signals

Backchannels zoals evet, hı hı, tabii en gerçekten tonen dat je luistert; een korte herhaling van de vraag geeft tijd om te antwoorden en houdt het gesprek gaande.

Repair phrases

Als je een woord niet kent, zeg je nasıl söylenir? of ne demek?; je kunt ook om herhaling vragen met tekrar eder misiniz? en dan verdergaan.

Monologue structure

Een korte spreekbeurt bevat een opening, twee of drie kernpunten met voorbeelden en een afsluiting; signaalwoorden als önce, sonra en son olarak maken de structuur hoorbaar.

Turkish vowel pronunciation

Turkse klinkers zijn a, e, ı, i, o, ö, u, ü; ı is een ongeronde centrale klinker en ö/ü zijn gerond vooraan. Duidelijke klinkerlengte en harmonie helpen verstaanbaarheid.

E-mail opening formal

Begin een formele e-mail met Sayın + naam of Sayın Yetkili, gevolgd door een komma; gebruik daarna een korte inleidende zin en houd de aanhef consistent met siz.

Closing formulas writing

Sluit formeel af met Saygılarımla of İyi günler; informeel met Görüşürüz of Sevgiler. Zet je naam op een nieuwe regel en houd de afsluiting kort.

Turkish word order writing

In een eenvoudige Turkse zin staat het werkwoord aan het einde; bijwoorden van tijd en plaats komen meestal vroeg, en het lijdend voorwerp voor het werkwoord.

Suffix checking

Controleer na het schrijven of elk zelfstandig naamwoord de juiste meervouds-, bezits- en naamvalssuffixen heeft en of de klinkerharmonie bij werkwoorden klopt.

Text types short writing

Korte schrijfopdrachten zijn vaak een bericht, briefje, uitnodiging of e-mail; elk type heeft een vaste opening, kern met doel en een passende korte afsluiting.

Formal versus informal

Formeel gebruik je siz, Sayın en Saygılarımla; informeel gebruik je sen, merhaba en görüşürüz. Kies één register en wissel niet binnen dezelfde tekst.

Connectors in writing

Gebruik ve, ama, çünkü, bu yüzden, ayrıca, önce en sonra om zinnen te verbinden; één duidelijke connector per relatie voorkomt lange, onoverzichtelijke zinnen.

Consonant assimilation

Als een suffix begint met een medeklinker, past die zich soms aan de stemloze eindmedeklinker aan: -de wordt -te na p, ç, t, k, f, s, ş, h; bijvoorbeeld kitapta.