Bij de fietsenmaker: fiş, sen/siz en een vastgelopen gesprek
Jim (5 havo) doet in week 3 van periode 2 het mondeling Turks: 8 minuten, twee delen. In deel B speelt zijn docent Turks, mevrouw Yıldız (52), de rol van fietsenmaker; de native speaker assessor zit ernaast en beoordeelt. Op Jims kaartje staat: 'Je elektrische fiets laadt niet meer. De fiets is 14 maanden oud en je hebt twee jaar garantie, maar je bent de bon kwijt. Vraag wat de reparatie kost en hoe lang het duurt.' Jim heeft zinnen voorbereid met akü en garanti belgesi, maar mevrouw Yıldız begint met: Hoş geldiniz, fişi getirdiniz mi? Jim weet niet wat fiş hier betekent en wil in het Turks verder. Verder spreekt hij zijn docent per ongeluk met sen aan, en na vier beurten valt hij terug op 'sorry, in English?'.
1. Wat is een goede reactie van Jim op *fişi getirdiniz mi?* en waarom werkt die beter dan een algemene noodkreet?
Read the worked answer
Antwoord: Jim vraagt gericht om opheldering met een eigen invulling, in het Turks.
- Leid af uit de situatie. Het gaat over garantie en reparatie, dus fiş betekent hier bon/kaartje. De veilige zet is een controlevraag: Fiş mi? Yani aldığım kâğıt mı? ('De bon? Bedoelt u het papiertje dat ik kreeg?'). Zo blijft hij in het Turks en laat hij zien dat hij de betekenis controleert.
- Waarom niet alleen anlamadım? Affedersiniz, anlamadım. Biraz daha yavaş konuşabilir misiniz? is een bruikbare reparatiestrategie, maar zwakker: hij weet daarna nog steeds niet wat fiş is en moet de vraag opnieuw laten stellen.
- Wat hij moet vermijden: doen alsof hij het begrijpt en de vraag niet beantwoorden, of overschakelen naar het Engels. Eén keer 'pardon' is een strategie; terugvallen op Engels kost punten op gespreksvaardigheid.
Examenles: een gesprek staat of valt bij reparatie: vragen, controleren, doorgaan.
2. Welke aanspreekvorm moet Jim kiezen en hoe houdt hij die consequent vol?
Read the worked answer
Antwoord: consequent siz.
- Waarom siz: mevrouw Yıldız is 52 en speelt een oudere vakman tegenover een klant. De beleefdheidsnorm is dan siz. Sen gebruik je bij leeftijdsgenoten, vrienden en kinderen.
- Vaste formules die automatisch siz bevatten: Hoş geldiniz (welkom), getirdiniz mi? (heeft u...), Ne kadar?, Mümkün mü?, Çok teşekkür ederim. Wie deze blokken instudeert, hoeft niet na te denken over de uitgang.
- Niet wisselen. Wisselen tussen sen en siz binnen één gesprek klinkt onzeker en wordt in een SE sneller als fout gerekend dan een consequent gekozen vorm. De assessor hoort de aanspreekvorm, ook als de rollenspelpartner er niet op reageert.
Examenles: kies je register vóór je begint (tegen wie, hoe oud, welke rol) en houd twee of drie vaste formules achter de hand.
3. Hoe krijgt Jim de twee verplichte informatievragen (prijs en duur) én de garantie-informatie eruit, ook al ontbreekt hem vocabulaire?
Read the worked answer
Uitwijkformules die de taak halen zonder het perfecte zelfstandig naamwoord:
Prijs: Ne kadar ödemem gerekiyor? of Tamir ne kadar tutar? ('hoeveel moet ik betalen / wat kost de reparatie').
Duur: Kaç gün sürer? of Ne zaman hazır olur? ('hoeveel dagen / wanneer is het klaar').
Garantie: Garantisi var, değil mi? en Fişim yok, sorun olur mu? ('is dat een probleem?').
Afsluiten: Peki, çok teşekkür ederim. Yarın uğrayabilir miyim?
Omschrijf wat je mist. In plaats van akü kun je pil of elektrik parçası zeggen en dan checken: Akü, yani pil, değil mi? Zo blijft de inhoud overeind.
Herstel na de uitglijder kort in het Turks: Pardon, Türkçe devam edelim. Eén herstelzin is genoeg; ga niet uitleggen dat je het moeilijk vindt, want dat kost beurten.
Examenles: bij een rollenspel beoordeelt de docent of je de taak afmaakt, niet of je elk woord kent.