Schrijfvaardigheid: korte functionele Turkse teksten
Wat het onderdeel toetst
Schrijfvaardigheid op het schoolexamen vraagt om korte functionele teksten: een e-mail, een kaartje, een bericht, een uitnodiging of een korte mening. Je moet alle taakpunten uitvoeren, het juiste register kiezen, samenhang aanbrengen en begrijpelijk Turks schrijven. De beoordeling kijkt naar inhoud, communicatie, grammatica, spelling en woordenschat. Korte, correcte zinnen leveren meer op dan lange zinnen met veel fouten.
Kernregels
- Opbouw: aanhef, inleiding, kern met alle punten, afsluiting en groet. Formeel: Sayın …, Saygılarımla. Informeel: Merhaba …, Görüşürüz, Sevgiler.
- Zinsvolgorde is SOV: Ben yarın arkadaşımla sinemaya gidiyorum. Niet de Nederlandse volgorde aanhouden.
- Connectoren: çünkü (omdat), bu yüzden (daarom), ama (maar), ayrıca (bovendien), sonra (daarna), eğer (als).
- Naamvallen: -i (accusatief), -e (datief), -de/-da (locatief), -den/-dan (ablatief). Let op medeklinkerassimilatie: kitap-ta, niet kitapda.
- Bezit: benim adım, senin adın, onun adı; arkadaşım (mijn vriend).
- Werkwoordstijden: -yor (nu), -ecek/-acak (toekomst), -di/-dı (verleden), -mek/-mak istiyorum (wil).
- Getallen en tijd: saat 19.00’da (om 19.00), 19.00’da met apostrof.
Uitgewerkt voorbeeld
Taak: schrijf een e-mail aan een vriend. Nodig hem uit voor je verjaardag op zaterdag om 18.00 bij jou thuis en vraag of hij komt. Model: “Merhaba Ali, Cumartesi akşamı saat 18.00’de evimde doğum günü partisi yapıyorum. Seni de davet etmek istiyorum. Gelebilir misin? Görüşürüz.” Redenering: Cumartesi is zaterdag; saat 18.00’de geeft de tijd met locatief; evimde betekent bij mij thuis; davet etmek istiyorum is de uitnodiging; Gelebilir misin? is een informele vraag naar mogelijkheid. Alle taakpunten zijn gedekt.
Valkuilen
- Taakpunten weglaten; elk punt moet herkenbaar in de tekst staan.
- Verkeerd register: Saygılarımla aan een vriend is stijf; Selam aan een docent is te casual.
- Nederlandse woordvolgorde vertalen; het werkwoord hoort aan het einde.
- de/da als los woord en als suffix verwarren: ev de (het huis ook) versus evde (in het huis).
- ki en mi aan het vorige woord plakken; ze staan los.
- Spelling van -yor, -ecek en apostrofs bij eigennamen vergeten.