Turks VMBO KB flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

hoofdgedachte

De kern die de hele tekst samenvat. Je vindt haar vaak in de titel, de inleidende zin en de slotzin; één detail of voorbeeld is nooit de hoofdgedachte.

tekstdoel

Het doel dat de schrijver met de tekst wil bereiken, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, amuseren of instrueren. De vraag is meestal: wat wil de schrijver bereiken?

-lar / -ler

Meervoudssuffix in het Turks. Volgens de klinkerharmonie volgt -lar na a, ı, o, u en -ler na e, i, ö, ü. Voorbeeld: kitap (boek) wordt kitaplar (boeken).

klinkerharmonie

Regel dat suffixklinkers zich aanpassen aan de laatste klinker van de stam. Hierdoor bestaan er paren als -da/-de, -dan/-den en -ı/-i/-u/-ü.

-mış / -miş

Verleden tijdsuffix voor overlevering of gerucht: de spreker heeft het niet zelf gezien. Ook gebruikt in verhalende teksten. Voorbeeld: gelmiş betekent 'hij is (naar verluidt) gekomen'.

-yor

Suffix voor de tegenwoordige tijd (nu). Het volgt op de werkwoordsstam, bijvoorbeeld geliyor (hij komt) en okuyor (hij leest).

-acak / -ecek

Suffix voor de toekomende tijd: iets zal gebeuren. Volgens de klinkerharmonie volgt -acak of -ecek, bijvoorbeeld gelecek (hij zal komen).

-dı / -di

Suffix voor de verleden tijd van feiten die de spreker zelf heeft waargenomen of zeker weet. Voorbeeld: geldi betekent 'hij kwam'.

-malı / -meli

Suffix dat verplichting of noodzaak uitdrukt: 'moeten'. Voorbeeld: gitmelisin betekent 'jij moet gaan'. Het geeft vaak een advies of regel aan.

-abil / -ebil

Suffix dat mogelijkheid of bekwaamheid uitdrukt: 'kunnen'. Voorbeeld: gelebilir betekent 'hij kan komen' of 'het is mogelijk dat hij komt'.

ama / fakat

Signaalwoorden voor een tegenstelling: 'maar'. Wat na ama of fakat komt, botst met wat ervoor stond; dat deel is vaak het standpunt van de schrijver.

çünkü

Signaalwoord voor oorzaak: 'omdat'. De zin na çünkü legt uit waarom iets gebeurt of waarom de schrijver iets vindt.

bu yüzden

Signaalwoord voor gevolg: 'daarom, daarom'. Het verwijst terug naar een eerder genoemde oorzaak en kondigt een conclusie of resultaat aan.

ayrıca

Signaalwoord voor toevoeging: 'bovendien, daarnaast'. Er volgt een extra argument of detail dat hetzelfde standpunt versterkt.

örneğin

Signaalwoord voor een voorbeeld: 'bijvoorbeeld'. De zin erna is een illustratie en geen hoofdgedachte; let op het verschil bij meerkeuzevragen.

sonuç olarak

Signaalwoord voor een conclusie: 'tot slot, als resultaat'. Het kondigt de afsluitende samenvatting of het eindstandpunt van de tekst aan.

kim / ne

Turkse vraagwoorden voor 'wie' en 'wat'. Ze helpen bepalen welk tekstdeel je moet lezen om een detailvraag te beantwoorden.

neden / niçin

Turkse vraagwoorden voor 'waarom'. In een tekst wijst het antwoord vaak op een oorzaak, herkenbaar aan çünkü of -dığı için.

nasıl

Turks vraagwoord voor 'hoe'. Bij een vraag met nasıl zoek je in de tekst een beschrijving van een manier of werkwijze, niet een oorzaak.

ne zaman

Turks vraagwoord voor 'wanneer'. Het antwoord staat vaak bij een tijdsaanduiding zoals dün (gisteren), yarın (morgen) of saat (uur).

hangi

Turks vraagwoord voor 'welke'. Het wordt gebruikt bij vragen waarbij je uit meerdere genoemde mogelijkheden de juiste moet kiezen.

naamvalsuffix -ı / -i

Lijdend voorwerpssuffix: het geeft aan dat een zelfstandig naamwoord het object van de zin is. Voorbeeld: kitabı okudum betekent 'ik heb het boek gelezen'.

naamvalsuffix -da / -de

Locatiefsuffix: 'in, op, bij'. Volgt de klinkerharmonie; na een stemloze medeklinker wordt het -ta/-te, bijvoorbeeld okulda (op school).

naamvalsuffix -dan / -den

Ablatiefsuffix: 'van, uit, vanaf'. Het geeft herkomst of vertrekpunt aan. Na stemloze medeklinker wordt het -tan/-ten, bijvoorbeeld okuldan (van school).

bezitssuffix -ı / -si

Drukt bezit uit: 'zijn, haar'. Voorbeeld: arabanın rengi betekent 'de kleur van de auto'. Het bezitssuffix staat op het bezeten woord.

woordbetekenis uit context

Bij een vraag naar de betekenis van een woord lees je de zin ervoor en erna. Kies de optie die in deze tekst past, niet de optie die alleen los mogelijk is.

alineafunctie

De rol van een alinea in de tekst, bijvoorbeeld inleiding, voorbeeld, tegenargument of conclusie. Signaalwoorden aan het begin van de alinea geven de functie vaak weg.

mening versus feit

Een feit is controleerbaar en staat vaak met cijfers of namen; een mening bevat woorden als bence (volgens mij), bana göre of -malı/-meli. Vragen naar de schrijver vragen naar de mening.

titel en tussenkopjes

Titels en tussenkopjes voorspellen het onderwerp en de opbouw van de tekst. Lees ze eerst; ze helpen bij vragen naar onderwerp en hoofdgedachte.

getallen en datums

Turkse getallen staan voor het zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld üç gün (drie dagen). Datums: 5 Mayıs 2024. Let op: bij tijdstippen staat saat voor het getal.

ontkenningssuffix -ma / -me

Maakt een werkwoord ontkennend: 'niet'. Voorbeeld: gelmedi betekent 'hij is niet gekomen'. Verwar de ontkenning niet met het verplichtingssuffix -malı/-meli.

vraagsuffix -mı / -mi

Maakt een zin vragend en past zich aan de klinkerharmonie aan: -mı, -mi, -mu, -mü. Voorbeeld: Geliyor musun? betekent 'Kom je?'.