VWO Wiskunde D key terms
VWO Wiskunde D · Get comfortable with the vocabulary.
- Afgeleide
- Related: Differentiequotiënt, Raaklijn, Kettingregel
De mate waarin de functiewaarde verandert ten opzichte van de invoer, opgevat als limiet van het differentiequotiënt. Meet de helling van de raaklijn aan de grafiek in een punt.
- Differentiequotiënt
- Related: Afgeleide, Limiet
Het quotiënt van de verandering in functiewaarde en de verandering in invoer tussen twee punten. Meet de gemiddelde verandering en is de basis voor de afgeleide.
- Limiet
- Related: Afgeleide, Continue functie
De waarde die een rij of functie willekeurig dicht nadert, zonder die waarde per se te bereiken. Wordt gebruikt om continuïteit, afgeleiden en integralen te definiëren.
- Continue functie
- Related: Limiet, Differentieerbaarheid
Een functie waarvan de grafiek zonder onderbreking kan worden getekend: de limiet in elk punt binnen het domein is gelijk aan de functiewaarde ter plaatse.
- Differentieerbaarheid
- Related: Afgeleide, Continue functie
De eigenschap dat een functie in een punt een afgeleide heeft. Vereist continuïteit en een glad verloop zonder knik of verticale raaklijn.
- Kettingregel
- Related: Afgeleide, Productregel
Regel om de afgeleide van een samengestelde functie te bepalen: vermenigvuldig de afgeleide van de buitenste functie, geëvalueerd in de binnenste, met de afgeleide van de binnenste functie.
- Productregel
- Related: Kettingregel, Quotiëntregel
Regel voor de afgeleide van een product van twee functies: de afgeleide van de eerste maal de tweede plus de eerste maal de afgeleide van de tweede.
- Quotiëntregel
- Related: Productregel, Afgeleide
Regel voor de afgeleide van een quotiënt van twee functies: teller is afgeleide van de teller maal de noemer min de teller maal afgeleide van de noemer, gedeeld door het kwadraat van de noemer.
- Raaklijn
- Related: Afgeleide, Buigpunt
De rechte die de grafiek in een punt zo goed mogelijk benadert en daar dezelfde helling heeft als de afgeleide in dat punt.
- Buigpunt
- Related: Tweede afgeleide, Raaklijn
Een punt waar de grafiek van teken van kromming verandert, dus waar de tweede afgeleide van teken wisselt. De raaklijn doorsnijdt de grafiek daar doorgaans.
- Tweede afgeleide
- Related: Buigpunt, Afgeleide
De afgeleide van de afgeleide. Geeft informatie over de verandering van de helling en daarmee over de kromming van de grafiek.
- Extreme waarde
- Related: Afgeleide, Optimaliseren
Een maximum of minimum van een functie, lokaal of globaal. Kandidaten vind je waar de afgeleide nul is, niet bestaat, of aan de rand van het domein.
- Optimaliseren
- Related: Extreme waarde, Afgeleide
Het bepalen van de invoerwaarde waarbij een functie zo groot of zo klein mogelijk is, vaak door de afgeleide op nul te stellen en de oplossing te controleren op aard en domein.
- Primitieve functie
- Related: Bepaalde integraal, Afgeleide
Een functie waarvan de afgeleide gelijk is aan een gegeven functie. Elke continue functie heeft er oneindig veel, die alleen in constante term van elkaar verschillen.
- Bepaalde integraal
- Related: Primitieve functie, Riemann-som
Een getal dat de oppervlakte onder een grafiek tussen twee grenzen weergeeft, met onder de as gelegen delen negatief geteld. Wordt berekend met een primitieve functie.
- Riemann-som
- Related: Bepaalde integraal, Limiet
Een benadering van de oppervlakte onder een grafiek door het interval in delen te splitsen en per deel een rechthoek te nemen, bijvoorbeeld met de functiewaarde links, rechts of midden.
- Differentiaalvergelijking
- Related: Exponentiële groei, Euler-lijn
Een vergelijking waarin een functie en een of meer van haar afgeleiden voorkomen. De oplossingen zijn functies; een beginvoorwaarde legt één oplossing vast.
- Exponentiële groei
- Related: Differentiaalvergelijking, Logaritme
Groei waarbij de hoeveelheid per tijdseenheid met een vaste factor toeneemt. De functie heeft de vorm met een constante basis en voldoet aan de differentiaalvergelijking met afgeleide evenredig aan de waarde.
- Logaritme
- Related: Exponentiële groei, Afgeleide
De exponent waartoe een grondtal moet worden verheven om een gegeven getal te krijgen. De natuurlijke logaritme heeft het getal e als grondtal en is de inverse van de exponentiële functie.
- Euler-lijn
- Related: Differentiaalvergelijking, Richtingsveld
Een numerieke oplossingsmethode voor een differentiaalvergelijking waarbij je in kleine stappen de richting van het richtingsveld volgt om punten van de oplossingskromme te benaderen.
- Richtingsveld
- Related: Euler-lijn, Differentiaalvergelijking
Een figuur waarin in veel punten van het vlak een kort lijnstukje de helling van de oplossingskrommen van een differentiaalvergelijking aangeeft.
- Complex getal
- Related: Modulus, Argument, Geconjugeerde
Een getal van de vorm a + bi, waarbij a en b reële getallen zijn en i voldoet aan i kwadraat is min één. Wordt voorgesteld als punt of vector in het complexe vlak.
- Modulus
- Related: Complex getal, Argument
De afstand van een complex getal tot de oorsprong in het complexe vlak, berekend als de wortel van de som van de kwadraten van reëel en imaginair deel.
- Argument
- Related: Modulus, Complex getal
De hoek die de vector van een complex getal met de positieve reële as maakt, gemeten in radialen of graden. Bepaalt samen met de modulus de poolvoorstelling.
- Geconjugeerde
- Related: Complex getal, Modulus
Het complexe getal dat je krijgt door het teken van het imaginaire deel om te klappen. Het product van een getal en zijn geconjugeerde is het kwadraat van de modulus.
- Poolvoorstelling
- Related: Modulus, Argument
Schrijfwijze van een complex getal als modulus maal een complex getal op de eenheidscirkel met gegeven argument. Handig bij vermenigvuldigen, delen en machtsverheffen.
- Formule van De Moivre
- Related: Poolvoorstelling, Wortels van een complex getal
Regel die zegt dat een complex getal in poolvoorstelling tot een gehele macht verheffen neerkomt op de modulus tot die macht en het argument met die macht vermenigvuldigen.
- Wortels van een complex getal
- Related: Formule van De Moivre, Poolvoorstelling
De oplossingen van de vergelijking waarbij een complex getal tot een n-de macht een gegeven waarde moet opleveren. Er zijn er n, regelmatig verdeeld over een cirkel rond de oorsprong.
- Vector
- Related: Inwendig product, Uitwendig product
Een grootheid met zowel grootte als richting, vaak weergegeven als pijl of als stel kentallen. Wordt gebruikt om verplaatsingen, snelheden en krachten te beschrijven.
- Inwendig product
- Related: Vector, Hoek tussen vectoren
Het getal dat je krijgt door de kentallen van twee vectoren paarsgewijs te vermenigvuldigen en op te tellen. Het is nul bij loodrechte vectoren en bepaalt de hoek ertussen.
- Uitwendig product
- Related: Vector, Inwendig product
Bewerking op twee vectoren in de ruimte die een nieuwe vector oplevert loodrecht op beide, met lengte gelijk aan de oppervlakte van het opgespannen parallellogram.
- Hoek tussen vectoren
- Related: Inwendig product, Vector
De hoek tussen de richtingen van twee vectoren, te berekenen met het inwendig product gedeeld door het product van hun lengtes, via de cosinus.
- Normaalvector
- Related: Uitwendig product, Vector
Een vector die loodrecht staat op een vlak of lijn. Bij een vlak in de ruimte leveren de coëfficiënten in de vergelijking direct een normaalvector.
- Parametervoorstelling
- Related: Vector, Normaalvector
Beschrijving van een lijn of vlak met een steunpunt plus een of meer richtingsvectoren vermenigvuldigd met parameters, waarmee elk punt van de figuur wordt bereikt.
- Kansvariabele
- Related: Binomiale verdeling, Normale verdeling
Een grootheid waarvan de waarde afhangt van de uitkomst van een kansexperiment, met bij elke mogelijke waarde een kans. Wordt beschreven door een kansverdeling.
- Binomiale verdeling
- Related: Kansvariabele, Normale verdeling
Verdeling van het aantal successen bij een vast aantal onafhankelijke herhalingen met per herhaling dezelfde succeskans. De kans op precies k successen volgt uit de binomiale formule.
- Normale verdeling
- Related: Kansvariabele, Binomiale verdeling
Continue kansverdeling met een klokvormige dichtheidskromme, volledig bepaald door gemiddelde en standaardafwijking. Kansen worden berekend via standaardiseren en de standaardnormale tabel.
- Verwachting
- Related: Kansvariabele, Standaardafwijking
Het gewogen gemiddelde van de mogelijke waarden van een kansvariabele, met de kansen als gewichten. Geeft de waarde die gemiddeld op lange termijn optreedt.
- Standaardafwijking
- Related: Verwachting, Normale verdeling
De wortel van de gemiddelde kwadratische afwijking van de verwachting. Maat voor de spreiding van een kansvariabele of van een verzameling waarnemingen.
- Hypothese toetsen
- Related: Betrouwbaarheidsinterval, Normale verdeling
Procedure om op basis van steekproefgegevens een bewering over een populatie te beoordelen, met een nulhypothese, een alternatieve hypothese en een significantieniveau dat de kans op onterecht verwerpen begrenst.
- Betrouwbaarheidsinterval
- Related: Hypothese toetsen, Standaardafwijking
Een interval rond een steekproefuitkomst dat met een gekozen mate van zekerheid de onbekende populatiewaarde bevat, berekend met de standaardafwijking van het steekproefgemiddelde.