VMBO KB Wiskunde key terms

De vaste volgorde waarin bewerkingen worden uitgevoerd: eerst haakjes, dan machtsverheffen en worteltrekken, dan vermenigvuldigen en delen van links naar rechts, en ten slotte optellen en aftrekken van links naar rechts.

Het stap voor stap uitrekenen of herschrijven van een uitdrukking tussen haakjes, zodat de bewerkingen in de juiste volgorde worden uitgevoerd en de uitkomst klopt.

Een getal kleiner dan nul, geschreven met een minteken ervoor, bijvoorbeeld -7. Het ligt links van nul op de getallenlijn en ontstaat bij aftrekken waarbij je onder nul uitkomt.

Een rechte lijn met getallen op vaste afstanden, waarop je groter en kleiner, positief en negatief, en sprongen bij optellen en aftrekken zichtbaar kunt maken.

Een getal met cijfers achter de komma, zoals 3,75. De waarde van elk cijfer hangt af van de plaats: tienden, honderdsten, duizendsten, enzovoort.

Een getal vervangen door een eenvoudiger getal met minder decimalen of nullen, waarbij je kijkt naar het eerste cijfer dat wegvalt: 5 of hoger rondt naar boven af, lager naar beneden.

Een globale uitkomst bepalen door getallen eerst af te ronden op handige waarden, zodat je snel controleert of een precieze berekening ongeveer klopt en of je antwoord redelijk is.

Een getal dat een deel van een geheel aangeeft, geschreven als teller boven de streep en noemer onder de streep, bijvoorbeeld 3/4 betekent drie van de vier gelijke delen.

De teller is het getal boven de breukstreep en geeft hoeveel delen je hebt; de noemer staat onder de streep en geeft in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld.

Twee of meer breuken zo omzetten dat ze dezelfde noemer krijgen, zodat je ze kunt optellen of aftrekken. Je zoekt daarvoor een gemeenschappelijk veelvoud van de noemers.

Een breuk of uitdrukking herschrijven met kleinere getallen zonder de waarde te veranderen, door teller en noemer door hetzelfde getal te delen, bijvoorbeeld 6/8 wordt 3/4.

Een verhouding uitgedrukt per honderd, aangeduid met het teken %. Zo betekent 15% dat je 15 van elke 100 neemt, en reken je een percentage uit als deel gedeeld door geheel keer 100.

De stijging van een waarde uitgedrukt als percentage van de oude waarde. Je berekent die door het verschil te delen door de oude waarde en de uitkomst met 100 te vermenigvuldigen.

De daling van een waarde uitgedrukt als percentage van de oude waarde. Je deelt het verschil door de oude waarde en vermenigvuldigt met 100, bijvoorbeeld bij korting of waardedaling.

Het getal waarmee je een beginwaarde vermenigvuldigt om de nieuwe waarde te vinden. Bij 8% stijging is de groeifactor 1,08; bij 8% daling is die 0,92.

Een verlaging van een prijs, meestal gegeven als percentage of bedrag. Je berekent het nieuwe bedrag door de korting van de oude prijs af te trekken of met de juiste factor te vermenigvuldigen.

Een tabel met twee of meer rijen waarin getallen in dezelfde verhouding staan. Je rekent ermee door beide rijen met hetzelfde getal te vermenigvuldigen of te delen.

Een vaste verhouding tussen twee grootheden, bijvoorbeeld 2 op de 5 of 2:5. Als de ene grootheid toeneemt, neemt de andere in dezelfde verhouding toe of af.

Een rekentruc bij verhoudingen: bij a/b = c/d geldt a × d = b × c. Hiermee los je een ontbrekend getal in een verhouding of verhoudingstabel op.

De verhouding tussen een afstand op een tekening of kaart en de werkelijke afstand, bijvoorbeeld 1:25 000 betekent dat 1 cm op de kaart 25 000 cm in werkelijkheid is.

Lengtes, oppervlaktes, inhoud, gewicht of tijd omzetten naar een andere maat, met de juiste factor, zoals 1 km = 1000 m en 1 m² = 10 000 cm².

De grootte van een plat vlak, uitgedrukt in vierkante eenheden zoals cm² of m². Je berekent die met een formule die past bij de vorm, bijvoorbeeld lengte × breedte bij een rechthoud.

De totale lengte van de rand van een figuur, uitgedrukt in gewone lengte-eenheden zoals cm of m. Bij een rechthoek is dat tweemaal de lengte plus tweemaal de breedte.

De ruimte die een driedimensionaal voorwerp inneemt, uitgedrukt in kubieke eenheden zoals cm³, of in liters. Bij een balk bereken je die als lengte × breedte × hoogte.

Een vast getal, ongeveer 3,14, dat de verhouding aangeeft tussen de omtrek en de diameter van elke cirkel. Je gebruikt het bij het berekenen van omtrek en oppervlakte van cirkels.

De straal is de afstand van het middelpunt van een cirkel tot de rand; de diameter is de afstand dwars door het middelpunt heen. De diameter is altijd tweemaal de straal.

Een driedimensionale figuur met lengte, breedte en hoogte, zoals een kubus, balk, cilinder, piramide of kegel. Van elk lichaam kun je inhoud en soms oppervlakte berekenen.

Een vlak met een horizontale en een verticale as, waarmee je punten met coördinaten (x, y) vastlegt. Het snijpunt van de assen is de oorsprong (0, 0).

Een paar getallen dat de plaats van een punt in een assenstelsel aangeeft, eerst de waarde op de horizontale as en dan die op de verticale as, bijvoorbeeld (3, 5).

De rechte lijn die hoort bij een verband waarbij de ene grootheid gelijkmatig toe- of afneemt als de andere toeneemt. De formule heeft de vorm y = ax + b.

Het getal dat aangeeft hoe steil een rechte lijn loopt: de toename in verticale richting gedeeld door de toename in horizontale richting tussen twee punten op de lijn.

Een wiskundige regel met letters en getallen die het verband tussen grootheden beschrijft, bijvoorbeeld y = 3x + 5. Door getallen in te vullen bereken je uitkomsten of teken je een grafiek.

Een tabel waarin je voor verschillende waarden van x de bijbehorende waarde van y uitrekent met de formule. De tabel helpt om punten te vinden en de grafiek te tekenen.

Een maat voor het midden van een rij getallen: je telt alle waarden op en deelt de som door het aantal waarden. Het gemiddelde hoeft zelf geen getal uit de rij te zijn.

De middelste waarde wanneer je alle getallen van klein naar groot zet. Bij een even aantal getallen neem je het gemiddelde van de twee middelste waarden.

De waarde die in een rij getallen het vaakst voorkomt. Er kan meer dan één modus zijn, en als alle waarden even vaak voorkomen is er geen modus.

Een getal tussen 0 en 1 dat aangeeft hoe waarschijnlijk een gebeurtenis is. Je berekent die door het aantal gunstige uitkomsten te delen door het totale aantal mogelijke uitkomsten.

Een schema met takken dat alle mogelijke uitkomsten van een of meer gebeurtenissen overzichtelijk laat zien. Langs de takken schrijf je de kansen, die je vermenigvuldigt om een combinatie te berekenen.