Onbekend domein 2 – Verhoudingen, schaal en snelheid (werktitel)
Ook dit domein staat in de bron als 'Onbekend'. Deze sectie behandelt verhoudingen, schaal en snelheid: rekenen met verhoudingstabellen, kruisproducten, de eenheidsmethode, schaal bij lengte en oppervlakte, en snelheid met eenheden als km/u en m/s.
Verhoudingstabel en kruisproduct
- Zet bij een verhoudingstabel dezelfde eenheden boven elkaar en vermenigvuldig of deel beide rijen met hetzelfde getal.
- Kruisproduct: als a/b = c/d, dan is a × d = b × c.
- Eenheidsmethode: reken eerst terug naar 1 (1 kg, 1 uur, 1 cm) en daarna naar het gevraagde aantal.
Schaal
- Schaal 1 : 100 betekent: 1 cm op de tekening is 100 cm in werkelijkheid.
- Van tekening naar werkelijkheid vermenigvuldig je met het schaalgetal; omgekeerd deel je erdoor.
- Oppervlakte schaalt met het kwadraat: bij schaal 1 : 100 is 1 cm² op de tekening 100² = 10.000 cm² = 1 m² in werkelijkheid.
Snelheid
- snelheid = afstand ÷ tijd; afstand = snelheid × tijd; tijd = afstand ÷ snelheid.
- 1 m/s = 3,6 km/u. Dus 36 km/u = 10 m/s en 15 m/s = 54 km/u.
Voorbeeld
Een auto rijdt 150 km in 2 uur. De snelheid is 150 ÷ 2 = 75 km/u. Hoe lang doet hij over 90 km? tijd = 90 ÷ 75 = 1,2 uur. Dat is 1 uur en 0,2 × 60 = 12 minuten, dus 1 uur 12 minuten.
Valkuilen
Km/u en m/s door elkaar gebruiken, bij een schaal de oppervlakte niet kwadrateren, een decimaal deel van een uur niet omzetten naar minuten, en de verhouding omdraaien. Schrijf de eenheid bij elke stap op.