Een wondje tussen de tenen bij diabetes
Mevrouw De Vries is 78 jaar en woont alleen in een flat op de derde verdieping. Zij heeft diabetes type 2 en krijgt elke ochtend hulp bij het aandoen van steunkousen en bij de voetverzorging. Tijdens de zorg valt het je op dat de huid tussen haar tenen rood, warm en gezwollen is. Er zit een klein wondje en er komt een onaangename geur vanaf. Mevrouw De Vries voelt zich duizelig en zegt dat ze de laatste dagen veel dorst heeft. Een bloedsuikermeting die je volgens afspraak doet, geeft 16,8 mmol/L. Zij wil niet dat je de huisarts belt, omdat haar dochter over twee dagen trouwt en zij geen 'gedoe' wil. Ze vraagt je om het tussen jullie te houden en zelf een zalfje te zoeken. In het zorgplan staat dat de wijkverpleegkundige verantwoordelijk is voor wondzorg en dat afwijkende waarden gemeld moeten worden.
1. Welke observaties zijn in deze situatie het meest zorgwekkend en wat betekenen ze waarschijnlijk? Benoem minimaal drie observaties en leg het verband met de diabetes uit.
Read the worked answer
De meest zorgwekkende observaties zijn:
- Roodheid, warmte, zwelling en geur tussen de tenen - dit past bij een infectie of een beginnende diabetische voetwond. Bij diabetes is de doorbloeding vaak minder en genezen wondjes langzamer. Een wond tussen de tenen is extra riskant door vocht en schuurplekken.
- Bloedsuiker van 16,8 mmol/L - dat is duidelijk verhoogd. Dit past bij hyperglykemie en verklaart de dorst. Een hoge bloedsuiker maakt een infectie ernstiger en vertraagt de genezing.
- Duizeligheid - dat kan wijzen op uitdroging of ontregeling. Ik let ook op of mevrouw koorts heeft, of er pus uit de wond komt en of de huid zwart of blauw verkleurt.
Ik concludeer dat dit geen gewoon wondje is dat ik zelf met een zalfje mag behandelen. De combinatie van een ontstoken voetwond en een hoge bloedsuiker vraagt om beoordeling door de wijkverpleegkundige en de huisarts.
2. Mevrouw De Vries vraagt je om niets tegen de huisarts te zeggen en zelf een zalfje te zoeken. Hoe reageer je? Beschrijf wat je zegt en doet, en waarom.
Read the worked answer
Ik respecteer dat mevrouw De Vries zelf mag beslissen, maar ik beloof geen geheimhouding over iets dat haar gezondheid in gevaar brengt. Ik leg in gewone woorden uit wat ik zie: een wond die kan ontsteken, een hoge bloedsuiker en dorst. Ik zeg bijvoorbeeld: 'Ik snap dat u geen gedoe wilt voor de bruiloft. Juist daarom wil ik dat dit goed bekeken wordt, zodat u niet plotseling erger ziek wordt.'
Ik bied aan om samen met haar de huisarts of wijkverpleegkundige te bellen en vraag wat zij wil. Ik zoek geen zalfje zonder beoordeling, omdat een verkeerde behandeling de wond kan verergeren. Als zij blijft weigeren, vraag ik naar haar reden en bespreek ik de risico's. Ik meld de situatie aan de wijkverpleegkundige en overleg met de huisarts, omdat de wondzorg volgens het zorgplan bij de wijkverpleegkundige ligt. Ik leg vast dat zij weigerde en wat ik heb uitgelegd. Zo laat ik haar keuze zoveel mogelijk intact, maar neem ik mijn verantwoordelijkheid voor veilige zorg.
3. Wat leg je vast en aan wie rapporteer je? Maak onderscheid tussen wat direct moet en wat later kan.
Read the worked answer
Direct: ik rapporteer de wond, de roodheid, de geur, de temperatuur, de bloedsuiker van 16,8 mmol/L en de duizeligheid aan de wijkverpleegkundige en de huisarts. Ik meld ook dat mevrouw De Vries geen huisarts wilde en zelf een zalfje vroeg. Ik leg dit vast in het zorgdossier, met datum, tijd en mijn naam.
Later: ik plan een evaluatie met mevrouw De Vries over de afspraak en de wondzorg. Als zij dat goed vindt, betrek ik haar dochter. Ik maak een vervolgafspraak voor controle van de voet en de bloedsuiker. Ik rapporteer in de overdracht zodat collega's de volgende dag weten wat zij moeten controleren.
Ik rapporteer dus niet alleen de feiten, maar ook wat ik heb gedaan en wat er nog moet gebeuren. Zo voorkom ik dat informatie verloren gaat en blijft de zorg veilig.