VMBO KB Zorg en welzijn key terms

Het geheel van maatregelen om ziekteverwekkers te voorkomen en te verspreiden, zoals handen wassen, schoon werken en materialen ontsmetten. Zo blijven cliënten en zorgverleners gezond.

Het behandelen van oppervlakken of materialen met een middel dat de meeste ziekteverwekkers doodt. Dit doe je na reiniging, bijvoorbeeld bij een wond of een hulpmiddel dat door meerdere cliënten wordt gebruikt.

De zorg voor je eigen lichaam en kleding, zoals douchen, schone werkkleding en verzorgde handen en nagels. Goede persoonlijke hygiëne beschermt zowel jezelf als de cliënt tegen besmetting.

Hulpmiddelen die je draagt om jezelf en anderen te beschermen, zoals handschoenen, een schort, een mondkapje of veiligheidsbril. Je gebruikt ze bij risico op contact met bloed, lichaamsvloeistoffen of chemicaliën.

Alle maatregelen om te voorkomen dat infecties ontstaan of zich verspreiden, bijvoorbeeld door strikte handhygiëne, het scheiden van vuil en schoon werk en het correct opruimen van besmet afval.

De Nederlandse wet die werkgevers verplicht te zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. Werknemers hebben recht op voorlichting, beschermingsmiddelen en een veilige werkplek.

Een verplicht onderzoek waarbij een werkgever alle gevaren op de werkplek in kaart brengt en beoordeelt hoe groot de risico's zijn. Op basis daarvan worden maatregelen genomen om ongevallen en ziekte te voorkomen.

Het systematisch vastleggen van ongevallen en bijna-ongevallen op de werkplek. Hierdoor worden oorzaken zichtbaar en kunnen maatregelen worden genomen om herhaling te voorkomen.

Het aanpassen van werk, hulpmiddelen en houding aan de mens, zodat lichamelijke belasting beperkt blijft. Denk aan een verstelbaar bed, tilhulpen of een goede werkhoogte bij tillen en verzorgen.

De manier waarop je op een veilige manier iemand of iets optilt, met rechte rug, gebogen knieën en het gewicht dicht bij je lichaam. Zo voorkom je rugklachten bij jezelf en letsel bij de cliënt.

Een toestand van lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden, niet alleen de afwezigheid van ziekte. Bij zorg en welzijn kijk je dus naar het hele leven van de cliënt.

Het gevoel van welbevinden van een persoon op lichamelijk, psychisch en sociaal gebied. Welzijn gaat over je prettig voelen, contacten hebben en kunnen doen wat je belangrijk vindt.

De mate waarin iemand zijn leven als waardevol en prettig ervaart. Dit verschilt per persoon en hangt af van gezondheid, contacten, zelfstandigheid en persoonlijke wensen.

Een model dat menselijke behoeften in lagen verdeelt, van basisbehoeften zoals eten en veiligheid tot hogere behoeften zoals waardering en zelfontplooiing. Je gebruikt het om te begrijpen wat een cliënt nu nodig heeft.

Het vermogen van iemand om zelfstandig dagelijkse taken uit te voeren, zoals wassen, koken en administratie. Zorgverleners stimuleren zelfredzaamheid en nemen alleen over wat echt niet lukt.

Algemene dagelijkse levensverrichtingen: de gewone handelingen van alledag, zoals wassen, aankleden, eten, drinken en naar het toilet gaan. Zorgverleners observeren en ondersteunen deze handelingen.

Een schriftelijk plan waarin staat welke zorg een cliënt nodig heeft, welke doelen worden nagestreefd en wie wat doet. Het wordt opgesteld samen met de cliënt en regelmatig geëvalueerd en bijgesteld.

De hulp die een cliënt nodig heeft, gezien vanuit zijn situatie en behoeften. Een zorgvraag kan lichamelijk, psychisch, sociaal of praktisch van aard zijn en verandert soms in de tijd.

Het samen met de cliënt uitzoeken wat precies de hulpvraag is en welke wensen en mogelijkheden er zijn. Door goed door te vragen voorkom je dat je hulp biedt die niet aansluit.

Het schriftelijk of mondeling doorgeven van wat je hebt waargenomen en gedaan, zodat collega's op de hoogte zijn. Een goede rapportage is feitelijk, duidelijk en respectvol over de cliënt.

Gericht en bewust kijken naar gedrag, uiterlijk en omstandigheden van een cliënt om veranderingen op te merken. Je legt feiten vast en trekt pas daarna conclusies.

Het opmerken van veranderingen of problemen bij een cliënt en die bespreekbaar maken of doorgeven aan de juiste persoon. Signaleren is een eerste stap, nog geen oplossing bieden.

Luisteren waarbij je echt aandacht geeft, doorvraagt en samenvat wat de ander zegt. Zo laat je de cliënt merken dat hij serieus wordt genomen en begrijp je de hulpvraag beter.

Een bewust gekozen manier van praten in een gesprek, zoals open vragen stellen, samenvatten of spiegelen. Hiermee stuur je een gesprek en houd je het doelgericht en respectvol.

Een reactie op gedrag of werk van iemand anders, bedoeld om te helpen verbeteren. Goede feedback is concreet, gericht op gedrag en wordt op een rustige, respectvolle manier gegeven.

Het terugkijken op je eigen handelen en nadenken over wat goed ging en wat beter kan. Door te reflecteren leer je van ervaringen en ontwikkel je je beroepshouding.

De manier waarop je als zorgverlener met cliënten, collega's en anderen omgaat. Hierbij horen betrouwbaarheid, respect, discretie en verantwoordelijkheid nemen voor je werk.

De plicht om vertrouwelijke informatie over een cliënt niet met anderen te delen, tenzij dat echt nodig is voor de zorg. Schending van het beroepsgeheim schaadt het vertrouwen en is strafbaar.

Het recht van een cliënt om zelf te bepalen welke informatie over hem bekend wordt en wie daarbij aanwezig mag zijn. Zorgverleners beschermen persoonlijke gegevens en respecteren de eigen ruimte.

Het voorkomen van gevaar voor cliënten, jezelf en anderen, bijvoorbeeld door een veilige omgeving, juiste hulpmiddelen en het naleven van afspraken. Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid.

Maatregelen om te voorkomen dat cliënten vallen, zoals een opgeruimde kamer, goed schoeisel, voldoende licht en hulp bij het lopen. Vallen is bij ouderen een veelvoorkomend risico.

Taken rond het huishouden en de woonomgeving, zoals schoonmaken, koken, wassen en opruimen. Binnen zorg en welzijn help je cliënten hierbij of neem je taken over als dat nodig is.

Manieren van schoonmaken die hygiënisch verantwoord zijn, zoals van schoon naar vuil werken en aparte doekjes gebruiken voor toilet en aanrecht. Zo voorkom je dat vuil zich verspreidt.

Het zorgen dat eten en drinken veilig zijn om te gebruiken, door goed te bewaren, te koelen, te verhitten en hygiënisch te werken. Zo voorkom je voedselinfecties bij cliënten.

Het organiseren en begeleiden van dagelijkse activiteiten voor cliënten, zoals spelletjes, beweging, creatieve bezigheden of uitstapjes. Doel is ontspanning, contact en het behouden van vaardigheden.

Een zinvolle invulling van de dag voor mensen die niet kunnen werken of naar school gaan, bijvoorbeeld bij een dagcentrum. Het biedt structuur, contact en een gevoel van nut.

De tijd waarin iemand zelf kiest wat hij doet, zoals hobby's, sport of contact met anderen. Bij zorg en welzijn help je cliënten om op een prettige manier invulling te geven aan hun vrije tijd.

Het bieden van hulp en service aan cliënten, zoals boodschappen doen, begeleiden of informatie geven. Goede dienstverlening sluit aan op de wensen van de cliënt en is vriendelijk en betrouwbaar.