First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले नेपाललाई कस्तो राज्यको रूपमा परिभाषित गरेको छ?
- धर्मनिरपेक्ष, एकजातीय तथा एकभाषिक राज्य
- एकात्मक राज्य
- धर्मनिरपेक्ष, बहुजातीय तथा बहुभाषिक राज्य Correct answer.
- हिन्दु राज्य
Explanation
संविधानको धारा ३ ले नेपाललाई स्वतन्त्र, अविभाज्य, धर्मनिरपेक्ष, समावेशी, बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक विशेषतायुक्त संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र राज्य भनी परिभाषित गरेको छ। यसले विविधतालाई राज्यको मूल विशेषता मानेको छ।
Question 2General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार राष्ट्रपतिको पदावधि कति हुन्छ?
- छ वर्ष
- सात वर्ष
- चार वर्ष
- पाँच वर्ष Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा ६४ मा राष्ट्रपतिको पदावधि पाँच वर्षको हुने व्यवस्था छ। पदावधि सकिएपछि पुनः निर्वाचित हुन सक्ने व्यवस्था पनि सोही धारामा छ।
Question 3General Knowledge and Current Affairs
नेपालको प्रतिनिधि सभामा हाल कति सदस्य निर्वाचित हुन्छन्?
- २७५ Correct answer.
- ३३४
- ५९
- १६५
Explanation
संविधानको धारा ८४ अनुसार प्रतिनिधि सभामा कुल २७५ सदस्य निर्वाचित हुन्छन्। तीमध्ये १६५ सदस्य प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीबाट र ११० सदस्य समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित हुन्छन्। प्रश्नले प्रत्यक्ष निर्वाचित सदस्य मात्र नसोधेकाले दुवै संख्या जोड्नुपर्छ।
Question 4General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले स्थानीय तहको संख्या कति तोकेको छ?
- ७५३ Correct answer.
- १४
- ७७
- ६५३
Explanation
संविधानको धारा ५६ मा स्थानीय तहको संख्या ७५३ रहने व्यवस्था छ, जसमा महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका र गाउँपालिका पर्छन्। यो संख्या संविधान संशोधनबाट मात्र परिवर्तन गर्न सकिन्छ।
Question 5General Knowledge and Current Affairs
नेपालको राष्ट्रिय सभाको सदस्यको पदावधि कति हुन्छ?
- छ वर्ष Correct answer.
- तीन वर्ष
- पाँच वर्ष
- दुई वर्ष
Explanation
संविधानको धारा ८५ अनुसार राष्ट्रिय सभाको सदस्यको पदावधि छ वर्षको हुन्छ। एक तिहाइ सदस्य प्रत्येक दुई वर्षमा अवकाश हुने गरी निर्वाचन हुने व्यवस्था छ।
Question 6General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार प्रदेशको प्रमुख कसले नियुक्त गर्छ?
- प्रदेश सभाले
- मुख्यमन्त्रीले
- राष्ट्रपतिले Correct answer.
- प्रधानमन्त्रीले
Explanation
संविधानको धारा १६३ अनुसार प्रदेश प्रमुखको नियुक्ति राष्ट्रपतिले गर्ने व्यवस्था छ। नियुक्ति प्रदेश सभाको सिफारिस वा परामर्शमा होइन, संवैधानिक प्रक्रियाअनुसार राष्ट्रपतिबाट हुन्छ।
Question 7General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले नागरिकताको सम्बन्धमा वंशजका आधारमा नागरिकता प्राप्त गर्ने व्यवस्था कुन धारामा राखेको छ?
- धारा १२
- धारा १४
- धारा १३
- धारा ११ Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा ११ ले वंशजका आधारमा नागरिकता प्राप्त गर्ने व्यवस्था गरेको छ। धारा १२ ले नागरिकताको अन्य आधार सम्बोधन गर्छ।
Question 8General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार मौलिक हकको कार्यान्वयनका लागि नागरिकले सर्वोच्च अदालतमा दायर गर्न सक्ने रिटको प्रकार के हो?
- केवल अधिकारपृच्छा
- केवल परमादेश र उत्प्रेषण
- बन्दीप्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, अधिकारपृच्छा र उत्प्रेषण Correct answer.
- केवल बन्दीप्रत्यक्षीकरण
Explanation
संविधानको धारा १३३ ले सर्वोच्च अदालतलाई बन्दीप्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, अधिकारपृच्छा र उत्प्रेषण गरी पाँच प्रकारका रिट जारी गर्ने अधिकार दिएको छ। यी रिट मौलिक हकको संरक्षणका प्रभावकारी उपाय हुन्।
Question 9General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले कति वटा प्रदेशको व्यवस्था गरेको छ?
- सात Correct answer.
- नौ
- पाँच
- चौध
Explanation
संविधानको धारा ५६ र अनुसूची ४ अनुसार नेपाल सात प्रदेशमा विभाजित छ। प्रत्येक प्रदेशको नाम र सीमा संविधानको अनुसूचीमा तोकिएको छ।
Question 10General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार संघीय संसद्को संयुक्त बैठकको अध्यक्षता कसले गर्छ?
- प्रधानमन्त्रीले
- राष्ट्रपतिले
- प्रतिनिधि सभाका सभामुखले
- राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षले Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा १०७ अनुसार संघीय संसद्को संयुक्त बैठकको अध्यक्षता राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षले गर्ने व्यवस्था छ। यो व्यवस्थाले दुई सदनबीच समन्वय सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राख्छ।
Question 11General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार राष्ट्रपतिले अध्यादेश जारी गर्न सक्ने अवस्था कुन हो?
- सर्वोच्च अदालतको सिफारिसमा
- प्रतिनिधि सभा विघटन भएपछि मात्र
- निर्वाचन आयोगको सिफारिसमा
- दुवै सदनको अधिवेशन चालु नभएको बेला Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा ११४ अनुसार संघीय संसद्को दुवै सदनको अधिवेशन चालु नभएको अवस्थामा राष्ट्रपतिले अध्यादेश जारी गर्न सक्छन्। अध्यादेश जारी भएको ६० दिनभित्र संसद्को बैठक बसेर स्वीकृत नभए स्वतः निष्क्रिय हुन्छ।
Question 12General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले कुन अवस्थामा राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ?
- संसद्को अविश्वास प्रस्तावका कारण
- आर्थिक मन्दीका कारण मात्र
- निर्वाचन स्थगित गर्नका लागि
- युद्ध, बाह्य आक्रमण, सशस्त्र विद्रोह वा सार्वजनिक आपत्कालका कारण Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा ११५ अनुसार युद्ध, बाह्य आक्रमण, सशस्त्र विद्रोह वा सार्वजनिक आपत्काल जस्ता गम्भीर संकटमा राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा गर्न सकिन्छ। यस्तो घोषणा मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले गर्छन्।
Question 13General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले निर्वाचन आयोगको गठन कसरी गर्ने व्यवस्था गरेको छ?
- प्रधानन्यायाधीशको अध्यक्षतामा गठित संवैधानिक परिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट नियुक्त Correct answer.
- प्रधानमन्त्रीको एकल निर्णयबाट
- सर्वोच्च अदालतको फैसलाबाट
- संसद्को दुई तिहाइ बहुमतबाट सिधै
Explanation
संविधानको धारा २४५ अनुसार निर्वाचन आयोगका प्रमुख र आयुक्तहरूको नियुक्ति संवैधानिक परिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट हुन्छ। संवैधानिक परिषद्को अध्यक्षता प्रधानन्यायाधीशले गर्छ।
Question 14General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार न्यायपरिषद्को अध्यक्षता कसले गर्छ?
- कानूनमन्त्रीले
- प्रधानन्यायाधीशले Correct answer.
- राष्ट्रपतिले
- महान्यायाधिवक्ताले
Explanation
संविधानको धारा १५३ अनुसार न्यायपरिषद्को अध्यक्षता प्रधानन्यायाधीशले गर्ने व्यवस्था छ। परिषद्ले न्यायाधीशको नियुक्ति, सरुवा र अनुशासन सम्बन्धी सिफारिस गर्छ।
Question 15General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति कसले गर्छ?
- प्रधानन्यायाधीशले
- न्यायपरिषद्ले
- राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा Correct answer.
- संसद्ले
Explanation
संविधानको धारा १५७ अनुसार महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा गर्ने व्यवस्था छ। उनी सरकारको प्रमुख कानूनी सल्लाहकारका रूपमा काम गर्छन्।
Question 16General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले स्थानीय तहको प्रमुखको पदावधि कति तोकेको छ?
- पाँच वर्ष Correct answer.
- छ वर्ष
- तीन वर्ष
- चार वर्ष
Explanation
संविधानको धारा २१५ अनुसार स्थानीय तहका प्रमुख र अन्य निर्वाचित पदाधिकारीको पदावधि पाँच वर्षको हुन्छ। निर्वाचन समयमै सम्पन्न भएमा पदावधि स्वतः नवीकरण हुन्छ।
Question 17General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले कुन अधिकारलाई 'मौलिक हक' का रूपमा सूचीबद्ध गरेको छ?
- अदालतको आदेश उल्लंघन गर्ने हक
- कर नतिर्ने हक
- शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीको हक Correct answer.
- सम्पत्ति हडप्ने हक
Explanation
संविधानको भाग ३ मा शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, आवास, खाद्य र सामाजिक सुरक्षाजस्ता हक मौलिक हकका रूपमा सूचीबद्ध छन्। यी हक राज्यले क्रमशः कार्यान्वयन गर्नुपर्ने प्रतिबद्धता जनाउँछन्।
Question 18General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीच अधिकार बाँडफाँट कसरी गरिएको छ?
- अनुसूचीमा एकल, साझा र अवशिष्ट अधिकारको सूची बनाई Correct answer.
- सबै अधिकार स्थानीय तहमा मात्र दिई
- सबै अधिकार प्रदेशमा मात्र दिई
- सबै अधिकार संघमा मात्र केन्द्रित गरी
Explanation
संविधानको अनुसूची ५, ६, ७, ८ र ९ मा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको एकल अधिकार, साझा अधिकार र अवशिष्ट अधिकारको सूची छ। यसले शक्ति पृथकीकरण र सहकारी संघीयताको सिद्धान्त लागू गर्छ।
Question 19General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार प्रतिनिधि सभाको सभामुखको निर्वाचन कसरी हुन्छ?
- प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरूले बहुमतबाट निर्वाचित गरी Correct answer.
- राष्ट्रिय सभाले निर्वाचित गरी
- राष्ट्रपतिले नियुक्त गरी
- प्रधानमन्त्रीले मनोनयन गरी
Explanation
संविधानको धारा ९१ अनुसार प्रतिनिधि सभाको पहिलो बैठकको सुरुमा सभामुख र उपसभामुखको निर्वाचन प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरूले आफूमध्येबाट बहुमतबाट गर्छन्। यसले व्यवस्थापिकाको स्वायत्तता सुनिश्चित गर्छ।
Question 20General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले कुन निकायलाई भ्रष्टाचार नियन्त्रणको संवैधानिक जिम्मेवारी दिएको छ?
- लोक सेवा आयोग
- अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग Correct answer.
- राष्ट्रिय योजना आयोग
- निर्वाचन आयोग
Explanation
संविधानको धारा २३८ अनुसार अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगलाई भ्रष्टाचार र अख्तियार दुरुपयोगसम्बन्धी अनुसन्धान तथा कारबाहीको संवैधानिक अधिकार दिइएको छ। यसले सुशासन र जवाफदेहिता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राख्छ।
Question 21General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार लोक सेवा आयोगको सदस्यको पदावधि कति हुन्छ?
- छ वर्ष Correct answer.
- चार वर्ष
- तीन वर्ष
- पाँच वर्ष
Explanation
संविधानको धारा २४२ अनुसार लोक सेवा आयोगका अध्यक्ष र सदस्यको पदावधि छ वर्षको हुन्छ। एक पटक पदावधि सकिएपछि पुनः नियुक्ति हुन सक्दैन।
Question 22General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले प्रदेश सभाको सदस्यको निर्वाचन कसरी गर्ने व्यवस्था गरेको छ?
- स्थानीय तहका प्रमुखहरूबाट
- प्रत्यक्ष निर्वाचन र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीको मिश्रणबाट Correct answer.
- पूर्ण रूपमा मनोनयनबाट
- पूर्ण रूपमा समानुपातिक प्रणालीबाट मात्र
Explanation
संविधानको धारा १७६ अनुसार प्रदेश सभाका सदस्य प्रत्यक्ष निर्वाचन र समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली दुवैबाट निर्वाचित हुन्छन्। यसले प्रतिनिधित्व र समावेशीकरण दुवै सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राख्छ।
Question 23General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार राष्ट्रिय सभाका सदस्यको निर्वाचन कसरी हुन्छ?
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसबाट
- प्रदेश सभा सदस्य र स्थानीय तहका प्रमुखहरूको निर्वाचक मण्डलबाट Correct answer.
- राष्ट्रपतिको मनोनयनबाट मात्र
- जनताबाट प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट
Explanation
संविधानको धारा ८६ अनुसार राष्ट्रिय सभाका सदस्यको निर्वाचन प्रदेश सभा सदस्य र स्थानीय तहका प्रमुखहरू सम्मिलित निर्वाचक मण्डलबाट हुन्छ। यसले अप्रत्यक्ष प्रतिनिधित्वको माध्यमबाट स्थायी सदनको स्वरूप दिन्छ।
Question 24General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले कुन अवस्थामा प्रतिनिधि सभा विघटन गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ?
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले, संवैधानिक प्रक्रिया पूरा भएपछि Correct answer.
- सर्वोच्च अदालतको आदेशमा
- निर्वाचन आयोगको सिफारिसमा
- राष्ट्रिय सभाको प्रस्तावमा
Explanation
संविधानको धारा ७६ अनुसार सरकार गठनका लागि संवैधानिक प्रक्रिया पूरा भएर पनि बहुमत प्राप्त नभएको अवस्थामा प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले प्रतिनिधि सभा विघटन गर्न सक्छन्। यो अधिकार संविधानले तोकेको प्रक्रियामा मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ।
Question 25General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले नागरिकका मौलिक हकमाथि प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने अवस्था कुन हो?
- निजी संस्थाको अनुरोधमा
- राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा भएको अवस्थामा संविधानले तोकेको सीमाभित्र Correct answer.
- सामान्य प्रशासनिक निर्णयबाट
- स्थानीय तहको निर्णयबाट
Explanation
संविधानको धारा ११६ अनुसार राष्ट्रिय आपत्काल घोषणा भएको अवस्थामा मात्र संविधानले तोकेको सीमाभित्र मौलिक हकमा प्रतिबन्ध लगाउन सकिन्छ। यस्तो प्रतिबन्ध पनि निश्चित हकमा मात्र लागू हुन्छ।
Question 26General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगलाई कस्तो स्वरूप प्रदान गरेको छ?
- संवैधानिक निकाय Correct answer.
- सरकारी विभाग
- अदालतको इजलास
- गैरसरकारी संस्था
Explanation
संविधानको धारा २४९ ले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको स्थापना गरी त्यसलाई संवैधानिक निकायको मान्यता दिएको छ। संवैधानिक निकाय भएकाले यसको गठन, पदावधि र कामकारबाही संविधानबमोजिम निर्धारण हुन्छ र यसले मानव अधिकार उल्लंघनका घटनाको अनुसन्धान तथा सिफारिस गर्न सक्छ।
Question 27General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार राष्ट्रिय सभाको कुल सदस्य संख्या कति हो?
- ५९ Correct answer.
- ५५
- ५०
- ६०
Explanation
धारा ८६ अनुसार राष्ट्रिय सभामा ५९ जना सदस्य रहन्छन्, जसमा ५६ जना निर्वाचित र ३ जना राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुन्छन्। यो संख्या प्रतिनिधि सभाको २७५ सदस्यभन्दा छुट्टै संरचना हो र राष्ट्रिय सभालाई स्थायी सदन बनाउने व्यवस्थासँगै लागू हुन्छ।
Question 28General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार स्थानीय तहको गाउँपालिका वा नगरपालिकाको प्रमुखको पद रिक्त भएमा के हुन्छ?
- उपप्रमुखले कार्यभार सम्हाल्छ Correct answer.
- स्थानीय तहको सचिवले निर्वाचित प्रमुखको अधिकार प्रयोग गर्छ
- निर्वाचन आयोगले तत्काल मध्यावधि निर्वाचन गराउँछ
- प्रदेश प्रमुखले नयाँ प्रमुख नियुक्त गर्छ
Explanation
स्थानीय तहको प्रमुखको पद रिक्त भएमा वा अनुपस्थित भएमा उपप्रमुखले प्रमुखको कार्यभार सम्हाल्ने व्यवस्था स्थानीय शासन ऐन तथा संविधानको भावनाअनुसार रहेको छ। यसले स्थानीय तहको निरन्तरता कायम राख्छ र निर्वाचित प्रतिनिधित्वको सिद्धान्तलाई जोगाउँछ।
Question 29General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार संघीय संसद्को महासचिव नियुक्ति कसले गर्छ?
- राष्ट्रिय सभाको अध्यक्षले
- प्रधानमन्त्रीले
- राष्ट्रपतिले Correct answer.
- सभामुखले
Explanation
धारा १०६ अनुसार संघीय संसद्को महासचिवको नियुक्ति राष्ट्रपतिले गर्ने व्यवस्था छ। नियुक्तिका लागि सभामुख र राष्ट्रिय सभाको अध्यक्षको सिफारिस हुने प्रक्रिया रहेको छ, तर औपचारिक नियुक्ति राष्ट्रपतिबाट हुन्छ।
Question 30General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार नेपाल सरकारको कामकारबाहीको जाँचबुझ तथा अनुगमन गर्ने संवैधानिक निकाय कुन हो?
- राष्ट्रिय योजना आयोग
- महालेखापरीक्षकको कार्यालय Correct answer.
- निर्वाचन आयोग
- लोक सेवा आयोग
Explanation
धारा २४१ अनुसार महालेखापरीक्षकको कार्यालयले सरकारका सबै कार्यालयको लेखा परीक्षण गर्ने र आर्थिक अनुशासन कायम राख्ने जिम्मेवारी पाएको छ। यसले संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका खर्च तथा राजस्वको स्वतन्त्र लेखापरीक्षण गरी प्रतिवेदन राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गर्छ।
Question 31General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार कुन अवस्थामा प्रदेश सभाले प्रदेशको आकस्मिक कोषबाट खर्च गर्न सक्छ?
- वार्षिक बजेट पेस भइसकेपछि स्वतः
- प्रदेश प्रमुखको आदेशमा मात्र
- प्रदेश सभाको पूर्वस्वीकृति लिएर अप्रत्याशित आवश्यकता परेमा Correct answer.
- संघीय सरकारको निर्देशनमा मात्र
Explanation
प्रदेशको आकस्मिक कोषबाट खर्च गर्नु परेमा प्रदेश सभाको पूर्वस्वीकृति आवश्यक हुन्छ, किनभने सार्वजनिक कोषको प्रयोगमा व्यवस्थापिकाको नियन्त्रण अनिवार्य मानिन्छ। यसले अप्रत्याशित घटनामा तत्काल खर्च गर्ने लचिलोपन दिँदै संसदीय अनुमोदनको सिद्धान्त पनि कायम राख्छ।
Question 32General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार निर्वाचन आयोगको सदस्यको पदावधि कति हुन्छ?
- ५ वर्ष
- ४ वर्ष
- ७ वर्ष
- ६ वर्ष Correct answer.
Explanation
धारा २४५ अनुसार निर्वाचन आयोगका प्रमुख आयुक्त तथा आयुक्तको पदावधि ६ वर्षको हुन्छ। यो अवधि संवैधानिक निकायको स्वतन्त्रता र निरन्तरताका लागि तोकिएको हो, र पदावधि सकिएपछि पुनः नियुक्तिको सम्भावना संविधानले खुला राखेको छ।
Question 33General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ ले प्रत्येक नागरिकलाई अनिवार्य प्राथमिक शिक्षा प्रदान गर्ने दायित्व कसलाई तोकेको छ?
- स्थानीय विद्यालयलाई मात्र
- निजी संस्थालाई
- राज्यलाई Correct answer.
- अभिभावकलाई मात्र
Explanation
धारा ३१ मा शिक्षाको हकअन्तर्गत प्रत्येक नागरिकलाई आधारभूत शिक्षा र अनिवार्य तथा निःशुल्क प्राथमिक शिक्षाको हक हुने व्यवस्था छ। यसको कार्यान्वयनको दायित्व राज्यले लिने गरी संविधानले नीतिगत जिम्मेवारी स्पष्ट पारेको छ।
Question 34General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार संघीय संसद्को दुई सदनबीच विधेयकमा असहमति भएमा संयुक्त बैठक बोलाउने अधिकार कसलाई छ?
- सभामुखलाई
- राष्ट्रपतिलाई Correct answer.
- संविधानसभाको अध्यक्षलाई
- प्रधानमन्त्रीलाई
Explanation
धारा ११२ अनुसार प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाबीच विधेयकमा सहमति हुन नसकेमा राष्ट्रपतिले संयुक्त बैठक बोलाउन सक्ने व्यवस्था छ। संयुक्त बैठकमा प्रतिनिधि सभाको सभामुखले अध्यक्षता गर्ने प्रावधानले दुई सदनबीचको गतिरोध समाधान गर्ने मार्ग खोल्छ।
Question 35General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशको पदमुक्त गर्ने प्रक्रिया कसरी सुरु हुन्छ?
- प्रधानन्यायाधीशको आदेशबाट
- राष्ट्रपतिको एकल निर्णयबाट
- न्यायपरिषद्को सिफारिसमा महाभियोग प्रस्ताव संसद्मा पेस भएर Correct answer.
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा सिधै
Explanation
संविधानको धारा १०१ अनुसार न्यायपरिषद्को सिफारिसमा संघीय संसद्का कुनै पनि सदनमा महाभियोगको प्रस्ताव पेस गर्न सकिन्छ। यस प्रक्रियाले न्यायाधीशको पदमुक्तिलाई व्यवस्थापिकीय नियन्त्रण र संवैधानिक प्रक्रियाभित्र राख्छ, जसले न्यायपालिकाको स्वतन्त्रतासँगै जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न खोज्छ।
Question 36General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार प्रदेश सभाको सदस्य हुनका लागि न्यूनतम उमेर कति हुनुपर्छ?
- १८ वर्ष
- २१ वर्ष
- २५ वर्ष Correct answer.
- ३० वर्ष
Explanation
धारा १७६ अनुसार प्रदेश सभाको सदस्य हुनका लागि नेपाली नागरिक भई २५ वर्ष उमेर पुगेको हुनुपर्छ। यही उमेर सीमा प्रतिनिधि सभाका लागि पनि लागू हुन्छ, जसले संघीय व्यवस्थापिकाका दुवै तहमा समान मापदण्ड कायम गरेको छ।
Question 37General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार राष्ट्रपतिले विधेयकमा पुनर्विचारका लागि फिर्ता पठाउँदा संसद्ले के गर्नुपर्छ?
- विधेयक तुरुन्तै खारेज गर्नुपर्छ
- नयाँ विधेयक निर्माणका लागि समिति गठन गर्नुपर्छ
- राष्ट्रपतिको सल्लाहअनुसार संशोधन गर्नुपर्छ
- विधेयक पुनः पारित गरेर राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गर्नुपर्छ Correct answer.
Explanation
धारा ११३ अनुसार राष्ट्रपतिले विधेयक फिर्ता पठाएमा संसद्ले त्यसमा पुनर्विचार गरी पुनः पारित गरेर राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गर्न सक्छ। पुनः पारित भएपछि राष्ट्रपतिले प्रमाणीकरण गर्नुपर्ने व्यवस्थाले व्यवस्थापिकाको सर्वोच्चता र कार्यकारीको सीमित भिटो अधिकारबीच सन्तुलन कायम गर्छ।
Question 38General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार प्रदेशको राजधानी तोक्ने अधिकार कसलाई छ?
- प्रदेश प्रमुखलाई
- स्थानीय तहलाई
- प्रदेश सभालाई Correct answer.
- संघीय सरकारलाई
Explanation
संविधानको धारा १७५ तथा प्रदेश सभाको कार्यक्षेत्रसम्बन्धी व्यवस्थाअनुसार प्रदेशको राजधानी तोक्ने अधिकार सम्बन्धित प्रदेश सभालाई रहेको छ। यसले प्रदेशलाई आफ्नो प्रशासनिक संरचना निर्धारण गर्न स्वायत्तता दिन्छ र संघीयताको भावना बलियो बनाउँछ।
Question 39General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार नागरिकका मौलिक हकको रक्षा गर्ने प्राथमिक दायित्व कसको हो?
- नागरिक समाजको मात्र
- अदालतको मात्र
- संवैधानिक आयोगको मात्र
- राज्यको Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा ४७ ले मौलिक हकको संरक्षण तथा कार्यान्वयनको दायित्व राज्यलाई तोकेको छ। राज्यका सबै अंगले कानुन, नीति र कार्यक्रममार्फत मौलिक हक सुनिश्चित गर्नुपर्ने हुँदा यो दायित्व व्यापक र संस्थागत रूपमा लागू हुन्छ।
Question 40General Knowledge and Current Affairs
नेपालको संविधान २०७२ अनुसार संघीय संसद्को सदस्यलाई कुन अवस्थामा पदमुक्त गरिन्छ?
- सभाको कुल सदस्य संख्याको एक चौथाई सदस्यको हस्ताक्षरसहितको प्रस्ताव पारित भएमा Correct answer.
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले निलम्बन गरेमा
- सभामुखको एकल निर्णयबाट
- निर्वाचन आयोगको सिफारिसमा
Explanation
संविधानको धारा ९० अनुसार संघीय संसद्को कुनै सदनका कुल सदस्य संख्याको एक चौथाई सदस्यले हस्ताक्षर गरेको प्रस्ताव सो सदनमा पेस भई पारित भएमा सम्बन्धित सदस्य पदमुक्त हुन्छ। यो प्रक्रिया संसदीय जवाफदेहिता र अनुशासन कायम राख्ने संवैधानिक उपाय हो।
Question 41Nepali Language and Grammar
नेपाली वर्णमालामा स्वर वर्ण कतिओटा छन्?
- १२
- ११ Correct answer.
- १३
- १४
Explanation
नेपाली वर्णमालामा स्वर वर्ण ११ ओटा मानिन्छन् - अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ए, ऐ, ओ, औ। यीमध्ये ह्रस्व र दीर्घ गरी दुईथरी स्वर पर्छन्। यो संख्या नेपाली व्याकरणको आधारभूत तथ्य हो।
Question 42Nepali Language and Grammar
'क' देखि 'म' सम्मका व्यञ्जन वर्णलाई के भनिन्छ?
- स्वर
- अन्तःस्थ व्यञ्जन
- ऊष्म व्यञ्जन
- स्पर्श व्यञ्जन Correct answer.
Explanation
क देखि म सम्मका २५ वर्णलाई स्पर्श व्यञ्जन भनिन्छ, किनकि यी उच्चारण गर्दा जिब्रो वा ओठले मुखको कुनै भागलाई स्पर्श गर्छ। यी पाँच वर्गमा विभाजित छन्। अन्तःस्थ र ऊष्म व्यञ्जन भने 'म' पछिका वर्ण हुन्।
Question 43Nepali Language and Grammar
शब्दको अन्त्यमा आउने स्वरलाई नेपाली व्याकरणमा के भनिन्छ?
- मध्य स्वर
- अन्त्य स्वर Correct answer.
- सन्धि स्वर
- आदि स्वर
Explanation
शब्दको अन्त्यमा रहने स्वरलाई अन्त्य स्वर भनिन्छ, जसले शब्दको अन्तिम उच्चारण निर्धारण गर्छ। आदि स्वर शब्दको सुरुमा आउने स्वर हो। यी पदावली शब्दको स्थानका आधारमा बनाइन्छन्।
Question 44Nepali Language and Grammar
'विद्यालय' शब्दमा कतिओटा अक्षर (सिलेबल) छन्?
- दुई
- तीन
- पाँच
- चार Correct answer.
Explanation
विद्यालय शब्द विद्-या-ल-य गरी चार अक्षरमा विभाजित हुन्छ, किनकि प्रत्येक स्वर केन्द्रवरिm एक अक्षर बन्छ। 'वि', 'द्या', 'ल', 'य' को उच्चारण छुट्टाछुट्टै गनिन्छ। अक्षर गन्दा स्वरको संख्या हेरिन्छ।
Question 45Nepali Language and Grammar
नेपालीमा लिङ्गका कतिओटा भेद मानिन्छन्?
- चार
- एक
- दुई Correct answer.
- तीन
Explanation
नेपालीमा पुलिङ्ग र स्त्रीलिङ्ग गरी दुई लिङ्ग मानिन्छन्। नपुंसक लिङ्ग संस्कृतमा भए पनि नेपालीमा त्यसको छुट्टै व्यवस्था छैन। त्यसैले लिङ्ग भेद दुईओटा मात्र हुन्।
Question 46Nepali Language and Grammar
'केटी' शब्दको लिङ्ग कुन हो?
- नपुंसक लिङ्ग
- पुलिङ्ग
- स्त्रीलिङ्ग Correct answer.
- उभयलिङ्ग
Explanation
'केटी' शब्द स्त्रीजाति जनाउने हुँदा स्त्रीलिङ्ग हो। यसको पुलिङ्ग रूप 'केटो' हो। लिङ्ग निर्धारण गर्दा शब्दले जनाउने जाति हेरिन्छ।
Question 47Nepali Language and Grammar
नेपालीमा वचनका कतिओटा भेद छन्?
- तीन
- दुई Correct answer.
- पाँच
- चार
Explanation
नेपालीमा एकवचन र बहुवचन गरी दुई वचन मानिन्छन्। एकवचनले एक जनालाई र बहुवचनले एकभन्दा बढीलाई जनाउँछ। वचन परिवर्तन गर्न 'हरू' जस्ता प्रत्यय जोडिन्छन्।
Question 48Nepali Language and Grammar
'राम्रो' शब्दको विपरीतार्थक शब्द कुन हो?
- मीठो
- असल
- सुन्दर
- नराम्रो Correct answer.
Explanation
विपरीतार्थक शब्दले अर्थको उल्टो जनाउँछ। 'राम्रो' को उल्टो अर्थ 'नराम्रो' ले दिन्छ। 'सुन्दर' र 'असल' समानार्थी वा नजिकको अर्थ भएका शब्द हुन्।
Question 49Nepali Language and Grammar
'हिमाल' शब्दको पर्यायवाची (समानार्थी) शब्द कुन हो?
- पर्वत Correct answer.
- नदी
- जङ्गल
- समुद्र
Explanation
'हिमाल' र 'पर्वत' दुवैले अग्लो पहाडी भूभाग जनाउँछन्, त्यसैले यी समानार्थी हुन्। समुद्र, नदी र जङ्गल फरक प्राकृतिक वस्तु जनाउँछन्। समानार्थी शब्दले एउटै वा नजिकको अर्थ बोक्छ।
Question 50Nepali Language and Grammar
'नेपाली' शब्दको व्युत्पत्ति (शब्दभेद) दृष्टिले कुन प्रकार पर्छ?
- योगरूढ
- यौगिक Correct answer.
- रूढ
- सङ्कर
Explanation
'नेपाली' शब्द 'नेपाल' मूलमा 'ई' प्रत्यय जोडिएर बनेको हुनाले यौगिक हो। यौगिक शब्द अर्थपूर्ण मूल र प्रत्यय मिलेर बन्छ। रूढ शब्दको अर्थ टुक्र्याएर बुझ्न सकिँदैन।