NT2 Programma II key terms

De kernboodschap die de schrijver of spreker met de hele tekst wil overbrengen. Je vindt haar vaak in de inleiding of het slot en niet in één losse zin in het midden.

Een kleinere kwestie die samen met andere deelonderwerpen de hoofdgedachte van een tekst opbouwt. Elke alinea of tekstdeel behandelt meestal zo'n apart aspect.

Woord of zin die aangeeft welke rol een alinea of tekstdeel speelt, bijvoorbeeld een voorbeeld, een tegenargument of een conclusie. Zulke aanduidingen helpen je bij vragen over het doel van een tekstdeel.

De taak die een enkele alinea binnen de tekst vervult, zoals inleiden, uitleggen, weerleggen of samenvatten. Je benoemt haar los van de inhoud van de alinea zelf.

Woord dat het verband tussen zinnen of alinea's zichtbaar maakt, zoals 'daarentegen', 'daardoor' of 'kortom'. Het wijst op tegenstelling, oorzaak, gevolg of conclusie en versnelt het lezen.

De logische relatie tussen twee tekstgedeelten, bijvoorbeeld oorzaak-gevolg, opsomming, tegenstelling of voorwaarde. Het herkennen van dat verband is nodig om vragen over verwijzingen en structuur goed te beantwoorden.

Woord als 'hij', 'die', 'daarvan' of 'dit' dat terug- of vooruitwijst naar iets anders in de tekst. Bij leesvragen moet je precies kunnen aanwijzen waar het naar verwijst.

Korte titel boven een tekstdeel die de inhoud van dat stuk samenvat. Soms ontbreekt het kopje en moet je zelf een passende titel kiezen die de alinea dekt.

Het bepalen welke titel het beste bij de hele tekst past. Een goede titel dekt de hoofdgedachte, is niet te breed en noemt geen detail dat maar in één alinea voorkomt.

Het onderscheid tussen een uitspraak die iemand persoonlijk vindt en een uitspraak die controleerbaar waar of onwaar is. Veel leesvragen vragen je zulke zinnen in een betoog te scheiden.

Een reden of bewijs dat iemand aanvoert om een standpunt aannemelijk te maken. In een betoog herken je argumenten aan woorden als 'omdat', 'want' en 'aangezien'.

De conclusie of opvatting die de schrijver verdedigt, vaak te herkennen aan 'ik vind' of 'volgens mij'. Het standpunt staat los van de argumenten die het moeten ondersteunen.

Het ontkrachten van een tegenargument door aan te tonen dat het niet klopt of niet relevant is. Een schrijver noemt eerst de tegenwerping en geeft daarna haar weerlegging.

Wat de schrijver met de hele tekst wil bereiken, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, activeren of amuseren. Het hoofddoel bepaalt hoe je de toon en de opbouw van de tekst leest.

De groep lezers of luisteraars voor wie een tekst of uitzending bedoeld is. Taalgebruik, voorbeelden en toon verraden vaak of de maker zich op vakgenoten, jongeren of het brede publiek richt.

Vraag die over de hele tekst gaat, zoals naar de hoofdgedachte of het tekstdoel. Je beantwoordt haar pas goed nadat je de tekst eerst helemaal vluchtig hebt doorgelezen.

Opvallend woord uit de vraag dat je in de tekst terugzoekt om snel de juiste passage te vinden. Het werkt alleen als je let op synoniemen, want de tekst gebruikt zelden precies dezelfde woorden.

Snel door een tekst gaan op zoek naar één bepaald gegeven, zoals een jaartal, naam of bedrag, zonder alles woord voor woord te lezen. Het is de aangewezen techniek bij detailvragen.

De aanpak die je vooraf kiest bij een luistertaak, bijvoorbeeld eerst globaal luisteren naar het onderwerp en daarna gericht naar details. Een bewuste keuze helpt je bij één keer horen toch de kern te pakken.

De zin in een gesproken tekst die de belangrijkste boodschap van een fragment bevat. Sprekers markeren haar met klemtoon, herhaling of woorden als 'het punt is'.

Tijdens het luisteren in steekwoorden vastleggen wat je hoort, zodat je later vragen kunt beantwoorden. Noteer namen, getallen en signaalwoorden, niet hele zinnen.

De melodie van de stem waarmee een spreker nadruk legt of een houding uitdrukt. Stijgende intonatie kan een vraag of twijfel aanduiden, dalende intonatie vaak een afsluiting of stelligheid.

De extra nadruk die een spreker op een woord of lettergreep legt. Door klemtoon verschuift de betekenis van een zin, bijvoorbeeld bij een correctie of een tegenstelling.

Wat een spreker bedoelt zonder het letterlijk te zeggen, bijvoorbeeld via ironie, een understatement of een veelbetekenende stilte. Luistervragen vragen soms naar die bedoeling achter de woorden.

Het onderwerp waarover twee of meer sprekers het hebben in een fragment. Het onderwerp bepalen helpt je om bij een lang gesprek de details op de juiste plek te plaatsen.

Wat een geïnterviewde of presentator zelf vindt van de kwestie die aan bod komt. Let op woorden als 'volgens mij' en 'ik denk' en onderscheid die van feiten die de spreker noemt.

De rol die een kort stukje binnen een langer gesprek vervult, zoals een voorbeeld geven, een vraag inleiden of een conclusie trekken. Je hoort haar vaak aan een verandering van toon of onderwerp.

Kort overzicht dat je voor het schrijven maakt met doel, doelgroep, indeling en belangrijkste punten. Een schrijfplan voorkomt dat je in je tekst van het onderwerp afdwaalt of essentiële informatie vergeet.

De vaste structuur van een alinea met een kernzin, een uitleg of voorbeeld en eventueel een afrondende zin. Duidelijke alinea's maken je tekst leesbaar en leveren punten op bij de beoordeling.

Woord of uitdrukking die zinnen en alinea's aan elkaar koppelt, zoals 'bovendien', 'daarom' en 'aan de andere kant'. Het laat de lezer zien hoe je gedachten samenhangen.

Het verschil tussen zakelijk taalgebruik met 'u' en beleefde wendingen enerzijds en losser taalgebruik met 'je' anderzijds. Kies de juiste toon op basis van de ontvanger en de situatie.

De vaste begin- en eindformules van een brief of e-mail, zoals 'Geachte heer' en 'Met vriendelijke groet'. Een passende aanhef en afsluiting horen bij de conventies van zakelijk schrijven.

Zin waarin je uitlegt wat je wilt bereiken en hoe, bijvoorbeeld bij een klacht of verzoek. Zulke zinnen maken je tekst overtuigend en concreet voor de lezer.

De verzameling woorden en uitdrukkingen die je actief kunt gebruiken bij het schrijven en spreken. Een brede woordenschat laat je preciezer formuleren en voorkomt herhaling van dezelfde woorden.

Dezelfde inhoud in andere woorden weergeven, bijvoorbeeld om een bron te verwerken zonder letterlijk over te schrijven. Het is een kernvaardigheid bij samenvatten en bij het herformuleren van een opdracht.

De belangrijkste punten van een tekst of gesprek in eigen woorden en in korte vorm weergeven. Je laat voorbeelden en herhalingen weg en houdt de hoofdgedachte vast.

Korte voorbereiding met de punten die je wilt noemen en de volgorde waarin je ze brengt. Het helpt je vlot en gestructureerd te spreken zonder een volledige tekst voor te lezen.

Het tempo en het gemak waarmee je spreekt, met weinig haperingen en natuurlijke pauzes. Bij de beoordeling weegt mee of een luisteraar je moeiteloos kan volgen.

De mate waarin klanken, klemtoon en intonatie begrijpelijk zijn voor een moedertaalspreker. Een afwijkend accent is geen probleem zolang de luisteraar je zonder moeite verstaat.

De logische verbinding tussen de delen van je betoog of presentatie, bijvoorbeeld door signaalwoorden en een duidelijke volgorde. Zonder samenhang raakt de luisteraar de draad kwijt.

De keuze tussen formeel en informeel taalgebruik die past bij de situatie en de gesprekspartner. In een sollicitatiegesprek spreek je anders dan op een verjaardag, en dat verschil hoort de beoordelaar.