NCEA Level 3 Te Reo Rangatira
More study resources
Cheat sheet
Keep the key ideas within reach.
ExploreKey terms
Get comfortable with the vocabulary.
ExploreStudy plan
Give each week a clear focus.
ExploreCommon mistakes
Understand the traps and how to avoid them.
ExploreCase studies
Put your knowledge to work in context.
ExploreExam-day guide
Prepare for the day ahead.
ExploreAbout this exam
He pānui motuhake tēnei mō te paerewa NCEA Taumata 3 Te Reo Rangatira, tētahi o ngā huarahi ako reo Māori i te kura tuarua. Kāore tēnei whārangi e kī ana he hononga ōkawa ki te NZQA; he rauemi āwhina mō te ākonga e rapu ana i te māramatanga. Ko Te Reo Rangatira te kaupapa mō ngā ākonga e mahi ana mā roto i te reo Māori: ko te reo Māori tonu te reo o te akomanga, o ngā aromatawai, o ngā tuhinga katoa. Ko te tūmanako ka taea e te ākonga te whakamahi i te reo ōkawa, ngā kīwaha, ngā whakataukī, ngā kupu ā-iwi, me ngā momo tuhinga huhua - pūrongo, tuhinga whakaaro, whaikōrero hoki. Ka tātari hoki ia i ngā whakaaro o ētahi atu. Ka kohia te aromatawai puta noa i te tau: ko ētahi mahi kei roto i te kura (internal assessment), ko ētahi kei waho (external assessment), ā, ka whai wāhi ngā taunakitanga ā-waha me ngā taunakitanga ā-tuhi. E hāngai ana ngā pūkenga ki ngā momo whakarongo, kōrero, pānui, tuhituhi; engari kāore anō ngā taumahatanga ōkawa o ia momo kia whakapūmautia i konei, nō te mea i hoki mai he '404' te whārangi paerewa a NZQA i te wā i tirohia ai. Me pēhea te whakarite? Kia nui te pānui i ngā tuhinga Māori, te whakarongo ki ngā reo irirangi Māori, te tuhi i ia wiki, me te kōrero ā-waha; me pātai hoki ki tō kaiako me te pae tukutuku o NZQA mō ngā pārongo mana.
What you'll study
About NCEA Level 3 Te Reo Rangatira preparation
He aha te āhua o te aromatawai mō Te Reo Rangatira Taumata 3?
Kāore i taea te whakaū i konei: ko te whārangi paerewa a NZQA i rapu ai mātou i hoki mai he '404', nō reira kāore he nama, he roa rānei i te mana. E ai ki te hanganga o ngā paerewa NCEA, ka aromatawai ā-kura, ā-waho hoki, ā, ka kohia ngā taunakitanga ā-waha, ā-tuhi puta noa i te tau. Me pātai ki tō kaiako, me rapu hoki i te pae NZQA.
He pēhea te uaua o tēnei kaupapa?
E whakaarohia ana ko te reo Māori te reo matua o te akomanga, nō reira me matatau te ākonga ki te kōrero, ki te tuhituhi, ki te tātari hoki i te reo. Kāore e ranea te whakamāori i te reo Ingarihi; me mōhio ki te reo ōkawa, ki ngā whakataukī, ki ngā kīwaha, ki ngā kupu ā-iwi hoki. Ko te hunga e mutu ana te ako reo i te Taumata 2 ka kite i te pikinga nui o te taumata.
Ka taea te tukurua te aromatawai?
Kāore te whārangi o NZQA i kitea i te wā i tangohia ai te pārongo, nō reira kāore i konei te whakaū mō ngā ture tukurua. Ko te tikanga whānui o NCEA, ka āhei te ākonga te whai anō i tētahi paerewa kāore anō kia eke, engari ko ngā wā, ko ngā utu, ko ngā here o ia kura me whakapā atu ki te kaiako, ki te NZQA rānei.
E hia te roa o te whakamātautau ā-waho, ā, e hia ngā pātai?
Kāore ēnei nama i te mana i konei: ko te whārangi paerewa a NZQA mō Te Reo Rangatira i rapu ai mātou i hoki mai he '404' i te wā i tangohia ai te pārongo, nō reira kāore he roa, he nama pātai rānei i taea te whakaū. Tirohia te hōtaka whakamātautau a NZQA me te whārangi o tō kaupapa i te pae hou.
Me pēhea te raupapa ako?
Tīmata ki te whakapakari i te puna kupu: ngā kupu ā-iwi, ngā kīwaha, ngā whakataukī, ngā rerenga ōkawa. Whai muri ko te pānui i ngā tuhinga roa - pūrongo, tuhinga whakaaro, kōrero tuku iho - me te tuhi whakarāpopoto poto i ia rā. Kātahi ko te kōrero ā-waha: tuhia he kupu whakataki, he whakamutunga, ka hopu i a koe anō ki te waea, ka whakarongo anō.
He aha ngā hapa e kitea nuitia ana?
Ko te whakamāori tika i te rerenga Ingarihi, kāore i te rere tika i roto i te reo Māori. Ko te reo ōkawa e memeha ana i te tuhituhi whakaaro. Ko te kore rautaki i mua i te kōrero ā-waha: ka kōrero noa, kāore he whakatakotoranga. Ko te āta whakarongo-kore ki ngā pātai. Ko te kore mōhio ki te horopaki o te tuhinga - he mea nui te māramatanga ki te kaupapa, kaua ko te kupu anake.
Kei hea ngā pārongo mana mō te kaupapa nei?
I te wā i tirohia ai e mātou, ko te URL o te whārangi kaupapa Te Reo Rangatira i te pae NZQA i whakahoki mai i te 'Sorry, we can't find that page' - kua nukuhia, kua whakarerekētia rānei. Nō reira, whakamahia te pūnaha rapu o te pae NZQA, te whārangi 'Subjects', tō kaiako reo Māori, me ngā pānui a tō kura mō te tau.
He aha te rerekētanga o Te Reo Rangatira me Te Reo Māori?
Ko te whakaaro whānui, ko Te Reo Rangatira te kaupapa mō ngā ākonga e ako ana mā roto i te reo Māori - ko te reo Māori te reo o te akomanga, kāore he whakamāoritanga. Ko Te Reo Māori ka hangaia mō ngā ākonga e ako ana i te reo hei reo tuarua i roto i te akomanga reo Ingarihi. Nō reira he rerekē ngā tūmanako mō te matatau me ngā momo tuhinga.