Te arotake i te tuhinga whakaaro mō te awa
Kei te pānui koe i tētahi tuhinga whakaaro e 700 kupu i roto i te pānui ā-hapori o te marama nei. Nā tētahi kaipūkaha kua reti, nā te tiamana o Te Roopu Tiaki Awa, i tuhi. E kī ana te tuhinga: e 62% o ngā tauira wai e neke ana i te taumata E. coli; e $2.4 miriona te whakapaunga a te kaunihera i te tau kua hipa; e 14 ngā mahi ka ngaro mēnā ka kati te pāmu. Kei roto he kōrero whakahua i tētahi māngai o te iwi: 'Kāore te awa i te noho mokemoke.' E rua ngā pātai whakahī e pā ana ki te kaunihera, engari kāore he puna tautoko i te taha o te kaunihera. E hiahia ana te kaiako kia whakamahia te tuhinga i roto i tētahi mahi rangahau o Te Taumata 3, engari me arotake koe i te pono me te tika. E 25 meneti koe ki te tuhi i tētahi aromatawai e 250 kupu, me ngā taunakitanga e rua.
1. He aha te whāinga o te kaituhi, mā wai te tuhinga? Tautohua mai e rua ngā tohu whakapōhewa.
Read the worked answer
Ko te whāinga o te kaituhi kia whakahekehia te whakapaunga a te kaunihera, kia tiakina te awa, kia kaua e katia te pāmu. Mā ngā mema o te hapori e pānui, engari mā ngā kaikaunihera hoki, i te mea kua tukuna ki te pānui ā-hapori. E rua ngā tohu whakapōhewa: tuatahi, ko te kaituhi he tiamana o te roopu tiaki awa, nō reira he painga tōna ki te whakahee i te kaunihera; tuarua, kāore he puna tautoko i te taha o te kaunihera, engari e rua ngā pātai whakahī. Ka whakamahia te kōrero whakahua a te iwi hei whakakaha i tōna taha, engari kāore e whakaaturia te kōrero katoa. Ko te 62% E. coli he tatauranga kaha, engari kāore e kīa nō hea, nō te wāhea. Nō reira me pānui he tuhinga whakaaro, kaua he pūrongo.
2. Ko tēhea te taunakitanga kaha rawa, ko tēhea te ngoikore? He aha ngā mea me manatoko?
Read the worked answer
Ko te taunakitanga kaha rawa ko te 62% o ngā tauira wai e neke ana i te E. coli, mēnā he mea tūmatanui, he wā hou, he puna motuhake. Ko te ngoikore ko te 14 ngā mahi ka ngaro: kāore he tauira o te pāmu, kāore he wā, kāore he whakamārama mēnā he mahi tūturu, he mahi ā-tau rānei. Me manatoko: te puna o te 62% (te kaunihera, te roopu hauora, te wānanga rānei), te wā i kohia ai, te 14 mahi (he aha te pāmu, he aha te utu), me te $2.4 miriona (he aha te whānuitanga). Ko te kōrero whakahua a te iwi he uara, engari kāore e taea te ine; me pātai mēnā i whakaae te māngai ki te whakamahi. Me rapu i te pūrongo a te kaunihera o 2023 mēnā e wātea ana.
3. Ka tū koe hei kaiako: ka whakaaetia te tuhinga mō te mahi rangahau? He aha te here?
Read the worked answer
Ka whakaaetia, engari me here. Ka whakamahia hei tuhinga whakaaro, kaua hei pūrongo pono. Ka tono i ngā ākonga kia rapu i tētahi tuhinga a te kaunihera, kia whakataurite i ngā tatauranga, kia tautohu i te painga o te kaituhi. Ka whakauru i tētahi tūtohi e whakaatu ana i ngā taunakitanga kaha me ngā ngoikore. Ka kī atu: 'Kāore e taea te whakamahi i te 14 mahi me te 62% hei meka motuhake; me tohu i te puna.' Ka whakamārama hoki i te rere o te kōrero: he tuhinga whakaaro tēnei, nō reira me titiro ki te whāinga, ki te hunga, ki te reo. Mā tēnei ka ako ngā ākonga ki te arotake, kaua ki te whakapono noa.