NCEA Level 3 Te Reo Rangatira study materials
NCEA Level 3 Te Reo Rangatira study resources

NCEA Level 3 Te Reo Rangatira: Kōrero: te whakapuaki whakaaro ā-waha

NCEA Level 3 Te Reo Rangatira · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

Kōrero: te whakapuaki whakaaro ā-waha

Ko te Kōrero: te whakapuaki whakaaro ā-waha

Ko te Kōrero e ine ana i tō āheinga ki te whakapuaki i ō whakaaro ki mua i te hunga - kia mārama, kia whai take, kia Māori hoki te rere o te reo. Ka āta titiro ngā kaiaromatawai ki te hanganga o te kōrero, ki te hāngai ki te kaupapa, ki te reo o te kaikōrero (te reo ā-tinana, te rere o te reo), ā, ki te whakamahi tika i te whakataukī, i te kīwaha, i te whakapapa hoki.

Te hanganga o te whaikōrero

  • Te tauparapara, te mihi rānei hei timata.
  • Te mihi ki te hunga mate, ki te whenua, ki te manuhiri.
  • Te whakatakoto i te kaupapa.
  • Ngā take e toru pea, me te taunakitanga mō ia take.
  • Te whakakapi, me te waiata tautoko hei whakamutunga.

He tauira mahi

Ka pātaihia koe kia kōrero mō te kaupapa “Ko te reo te mauri o te mana Māori”. Ka whakatakotoria e koe he tauparapara e hāngai ana, he mihi poto, kātahi ka toru ngā take: te whānau (te reo i te kāinga), te kura (te reo i te akomanga), te pāpāho (te reo i te ipurangi). Mō ia take, ka hoatu koe i tētahi tauira, kātahi ka whakamārama i te hononga o tērā tauira ki te kaupapa. Ka whakakapia ki te whakataukī, ā, ka mutu ki te waiata. Ko te take o tēnei hanganga: ka mārama te hunga whakarongo, ā, ka kitea te hōhonu o tō mōhiotanga.

Ngā hapa e ngaro ai ngā tohu

  • Te pānui noa i ngā tuhinga; kāore he hononga kanohi, he reo ā-tinana rānei.
  • He whakataukī kāore e hāngai ana ki te kaupapa, he hē rānei te whakahua.
  • Te wareware i te mihi, i te waiata rānei.
  • Te reo Pākehā te nuinga o te kōrero, ahakoa te reo Māori te kaupapa.
  • Te tere rawa o te kōrero, te ngoikore rānei o te reo, ā, kāore e rangona ngā kupu.