Dermatologia, okulistyka, laryngologia, onkologia i choroby zakaźne
Zakres
Ta domena łączy specjalności niezabiegowe i sprawdza objawy, które trzeba rozpoznać po opisie, oraz pilność działania - co wymaga natychmiastowego skierowania.
Reguły
- Czerniak: kryteria ABCD - asymetria, nieregularny brzeg, niejednolity kolor, średnica powyżej 6 mm; zmiana ewoluująca wymaga dermoskopii i wycięcia diagnostycznego.
- Jaskra ostra z zamkniętym kątem: silny ból oka, nudności, tęczowe kręgi, szeroka źrenica, twarde oko; leczenie - pilokarpina, acetazolamid, obniżenie ciśnienia, pilna konsultacja okulistyczna.
- Retinopatia cukrzycowa: we wczesnej fazie bezobjawowa, dlatego badanie dna oka co roku; postać proliferacyjna wymaga fotokoagulacji.
- Ostre zapalenie ucha i zatok: rozpoznanie kliniczne; antybiotyk przy ciężkim przebiegu lub braku poprawy po 48–72 godzinach.
- Borelioza: rumień wędrujący jest rozpoznaniem klinicznym i nie wymaga potwierdzenia serologicznego przed leczeniem.
- HIV: test combo, potwierdzenie testem Western blot lub HIV-RNA; gruźlica: prążki, posiew, izolacja.
- Onkologia: objawy alarmowe - niezamierzona utrata masy ciała, guz, krwawienie; kierowanie na szybką ścieżkę diagnostyczną.
Przykład
68-letnia kobieta, nagły ból prawego oka, nudności, tęczowe kręgi, szeroka źrenica, oko twarde. Rozumowanie: jaskra ostra z zamkniętym kątem. Działanie: natychmiastowe skierowanie, acetazolamid dożylnie, pilokarpina, leki obniżające ciśnienie; nie podawać leków rozszerzających źrenicę.
Pułapki
- Rumień wędrujący leczy się bez czekania na serologię.
- Nie każda zmiana barwnikowa wymaga wycięcia, ale każda zmieniająca się - tak.
- Nie podawać kropli rozszerzających źrenicę przy podejrzeniu jaskry zamykającego się kąta.
- Jednostronny wyciek z nosa z krwawieniem u dorosłego może być objawem guza - nie lekceważyć.