Psychiatria - zespoły, ryzyko i przymus leczenia
Zakres
Psychiatria sprawdza rozpoznawanie zespołów (depresja, mania, psychoza, delirium, zespół abstynencyjny), ocenę ryzyka samobójczego oraz podstawy prawne przymusowego leczenia. Pytania prawne pojawiają się tu częściej niż w innych domenach.
Reguły
- Depresja: obniżony nastrój i anhedonia przez co najmniej 2 tygodnie plus objawy somatyczne; pierwszy wybór to SSRI lub SNRI, a psychoterapia jest równorzędna w epizodzie łagodnym i umiarkowanym.
- Delirium: zaburzenie uwagi, wahania w ciągu doby, zmieniony poziom świadomości; leczenie przyczynowe, nie tylko neuroleptyk.
- Zespół abstynencyjny alkoholowy: benzodiazepiny, tiamina przed glukozą; ryzyko drgawek i majaczenia.
- Ryzyko samobójcze: pytanie wprost nie zwiększa ryzyka; plan, dostęp do środków i wcześniejsze próby zwiększają je najbardziej.
- Przymusowe przyjęcie: bezpośrednie zagrożenie życia własnego lub innych oraz niemożność porozumienia; szpital zawiadamia sąd opiekuńczy, który orzeka w ciągu 48 godzin.
- Zespół serotoninowy: gorączka, sztywność, klonus, tachykardia po lekach serotoninergicznych - odstawienie leku, chłodzenie, benzodiazepiny, w ciężkich przypadkach cyproheptadyna.
Przykład
72-letni mężczyzna po operacji biodra, splątany, halucynacje, wahania uwagi, temperatura 37,9°C. Rozumowanie: delirium hiperaktywne, prawdopodobnie z powodu zakażenia lub odstawienia leków. Działanie: poszukiwanie przyczyny (mocz, płuca, leki), leczenie przyczynowe, unikanie unieruchomienia, krótko haloperidol przy pobudzeniu.
Pułapki
- Nie rozpoznawać otępienia na podstawie jednego badania - potrzebne pogorszenie funkcjonowania.
- Benzodiazepiny nie są leczeniem depresji.
- Nie odstawiać leków przeciwpsychotycznych nagle.
- U młodzieży z drażliwością i wybuchami należy brać pod uwagę depresję, nie tylko zaburzenie zachowania.