Medycyna rodzinna i POZ - profilaktyka i przewlekłość
Zakres
POZ to domena profilaktyki, chorób przewlekłych i organizacji opieki. Egzamin pyta o programy profilaktyczne, szczepienia, kwalifikację do specjalisty, zwolnienia i dokumentację. Wiele pytań dotyczy pacjenta z kilkoma chorobami jednocześnie.
Reguły
- Bilans zdrowia osoby dorosłej: od 20. do 49. roku życia co 5 lat, od 50. roku życia co 2 lata; obejmuje pomiar ciśnienia, BMI, lipidogram i ocenę ryzyka sercowo-naczyniowego.
- Programy profilaktyczne: mammografia co 2 lata w wieku 50–69 lat, cytologia co 3 lata w wieku 25–64 lat, kolonoskopia w wieku 50–65 lat, szczepienie przeciw HPV od 12. roku życia.
- Szczepienia: kwalifikacja obejmuje wywiad i badanie; ostre zakażenie z gorączką jest powodem odroczenia, łagodna infekcja bez gorączki nie jest przeciwwskazaniem.
- Choroby przewlekłe: cel HbA1c < 7% u większości chorych, < 8% u osób starszych z chorobami współistniejącymi; ciśnienie < 140/90, a w cukrzycy często < 130/80.
- Skierowania: do specjalisty kieruje lekarz POZ; stany nagłe przyjmuje SOR bez skierowania.
- Dokumentacja: każda porada wymaga wpisu; brak wpisu utrudnia obronę w sporze o błąd medyczny.
Przykład
52-letni mężczyzna, palący, BMI 31, ciśnienie 148/94, ojciec po zawale w wieku 55 lat. Rozumowanie: wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe. Działanie: lipidogram i glikemia, ocena ryzyka według skali, porada antynikotynowa, dieta i aktywność, rozważenie statyny, kontrola za 3 miesiące.
Pułapki
- Nie kierować każdego pacjenta do specjalisty - POZ prowadzi większość chorób przewlekłych.
- Nie zlecać badań bez wskazania wyłącznie dla uspokojenia pacjenta.
- Programy profilaktyczne mają ścisłe przedziały wieku - pomyłka w wieku to częsty błąd.
- Nie odraczać szczepienia z powodu łagodnego kataru bez gorączki.