Medycyna ratunkowa i intensywna terapia - kolejność działań
Zakres
Medycyna ratunkowa i intensywna terapia sprawdzają kolejność działań w stanach zagrożenia życia: resuscytacja, wstrząs, sepsa, anafilaksja, uraz, zaburzenia rytmu i wentylacja. Pytania są krótkie i wymagają jednej najlepszej decyzji.
Reguły
- ABCDE: drogi oddechowe, oddech, krążenie, stan neurologiczny, ekspozycja; w urazie najpierw zatrzymanie krwawienia i oddech, potem ocena neurologiczna.
- Zatrzymanie krążenia: uciśnięcia 100–120/min, głębokość 5–6 cm, przerwy poniżej 10 s; defibrylacja przy VF/pVT, adrenalina 1 mg co 3–5 minut.
- Sepsa: qSOFA (oddechy ≥ 22, zaburzenia świadomości, skurczowe poniżej 100), płyny 30 ml/kg, antybiotyk w pierwszej godzinie, noradrenalina przy MAP poniżej 65.
- Anafilaksja: adrenalina 0,5 mg domięśniowo w przednio-boczną powierzchnię uda, powtórzenie po 5–15 minutach; tlen, płyny, a leki przeciwhistaminowe i steroidy dopiero później.
- ARDS: wentylacja ochronna - objętość oddechowa 6 ml/kg masy należnej, PEEP, plateau poniżej 30 cm H2O.
- Uraz z krwawieniem: kwas traneksamowy w ciągu 3 godzin.
Przykład
Pacjent po użądleniu osy: obrzęk twarzy, świsty, ciśnienie 80/50, pokrzywka. Rozumowanie: anafilaksja ze wstrząsem. Działanie: adrenalina 0,5 mg domięśniowo natychmiast, tlen, płyny, wezwanie pomocy; leki przeciwhistaminowe podać później, nigdy zamiast adrenaliny.
Pułapki
- Nie podawać adrenaliny podskórnie w anafilaksji.
- Płynoterapia nie zastępuje wczesnego antybiotyku w sepsie.
- We wstrząsie nie czekać na wyniki badań - leczyć równolegle.
- Nie hiperwentylować pacjenta z ARDS.