Matura Philosophy cheat sheet

Egzamin ustny: 15 minut przygotowania, 15 minut wypowiedzi (ok. 10 min monolog + ok. 5 min dialog z komisją); losuje się jedno zadanie z puli jawnej.

Wypowiedź ustna oceniana w 5 obszarach: zgodność z poleceniem, kompozycja, kultura języka, poprawność językowa i bogactwo językowe.

Pisemny egzamin podstawowy: 170 minut, maks. 70 pkt; dwa teksty - jeden argumentacyjny (np. rozprawka, artykuł) i jeden twórczy lub interpretacyjny.

Pisemny egzamin rozszerzony: 180 minut, maks. 70 pkt; wymagana co najmniej jedna praca na wybrany temat w formie eseju lub interpretacji porównawczej.

Rozprawka: teza lub hipoteza + argumenty z lektur obowiązkowych, kontekstów historyczno-kulturowych i tekstów spoza kanonu; każdy argument poparty przykładem.

Interpretacja wiersza: identyfikacja podmiotu lirycznego, adresata, sytuacji lirycznej, środków stylistycznych (metafora, porównanie, anafora, epifora, oksymoron) i funkcji, jaką pełnią.

Lektury obowiązkowe obejmują m.in. „Boską Komedię” (fragmenty), „Lalkę”, „Zbrodnię i karę”, „Wesele”, „Chłopów”, „Inny świat”, „Dżumę” i wiersze poetów XX-wiecznych; cytat musi być dosłowny i poprawnie przypisany.

Kryteria oceny pracy pisemnej: realizacja tematu (maks. 20 pkt), kompozycja (maks. 6 pkt), styl (maks. 6 pkt), język (maks. 12 pkt), ortografia i interpunkcja (maks. 6 pkt).

Egzamin podstawowy: 180 minut, ok. 30–40 zadań, maks. 46 pkt (ok. 25 zamkniętych + ok. 6–7 otwartych); rozszerzony: 180 minut, maks. 50 pkt.

Wzory skróconego mnożenia: (a+b)² = a² + 2ab + b², (a−b)² = a² − 2ab + b², a² − b² = (a−b)(a+b).

Funkcja kwadratowa f(x) = ax² + bx + c: wierzchołek p = −b/(2a), q = −Δ/(4a), Δ = b² − 4ac; a > 0 ramiona w górę, a < 0 w dół.

Ciągi: an = a1 + (n−1)r dla arytmetycznego; an = a1·q^(n−1) dla geometrycznego; suma Sn = n(a1+an)/2 lub Sn = a1(1−q^n)/(1−q) dla q ≠ 1.

Trygonometria: sin²α + cos²α = 1, tgα = sinα/cosα; twierdzenie cosinusów a² = b² + c² − 2bc·cosα; twierdzenie sinusów a/sinα = 2R.

Pochodna: (x^n)' = n·x^(n−1), (sin x)' = cos x, (e^x)' = e^x, (ln x)' = 1/x; pochodna równa 0 wskazuje ekstremum lokalne przy zmianie znaku.

Prawdopodobieństwo klasyczne P(A) = |A|/|Ω|; dla zdarzeń niezależnych P(A∩B) = P(A)·P(B); P(A∪B) = P(A) + P(B) − P(A∩B).

W zadaniach otwartych punkty przyznaje się za metodę i kolejne kroki; brak uzasadnienia lub błędny wynik końcowy przy poprawnej metodzie oznacza częściową punktację.

Poziom podstawowy: 120 minut, maks. 50 pkt; rozszerzony: 150 minut, maks. 60 pkt; oba obejmują rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych, znajomość środków językowych i wypowiedź pisemną.

Rozumienie ze słuchu: każde nagranie odtwarzane dwukrotnie; zadania typu prawda/fałsz, dobieranie i wielokrotny wybór.

Wypowiedź pisemna na poziomie podstawowym: e-mail lub wpis (80–130 słów); na rozszerzonym: list formalny, artykuł lub rozprawka (200–250 słów).

Kryteria oceny wypowiedzi pisemnej: treść (zgodność z czterema punktami polecenia), spójność i logika, zakres środków językowych, poprawność językowa.

Środki językowe obejmują uzupełnianie luk, transformacje (parafrazy z zachowaniem znaczenia) i tłumaczenie fragmentów zdań.

Czasy: Present Perfect dla czynności z widocznym skutkiem teraźniejszym; Past Simple dla zakończonych zdarzeń; Future Perfect dla czynności zakończonej przed punktem w przyszłości.

Strona bierna: be + past participle; okresy warunkowe: 0 (if + present, present), 1 (if + present, will), 2 (if + past, would), 3 (if + past perfect, would have + III forma).

Mowa zależna wymaga cofnięcia czasu (present → past, past → past perfect) oraz zmiany zaimków i określeń czasu (today → that day, tomorrow → the next day).

Przedmiot dodatkowy zdaje się wyłącznie na poziomie rozszerzonym; wynik nie decyduje o zdaniu matury, ale jest brany pod uwagę przy rekrutacji na studia.

Deklarację wyboru przedmiotów dodatkowych składa się do końca września roku szkolnego, w którym zdawana jest matura; po tym terminie zmiana wymaga uzasadnienia.

Biologia rozszerzona: 180 minut, zadania otwarte i zamknięte oparte na materiałach źródłowych; kluczowe działy to genetyka, metabolizm komórki i fizjologia człowieka.

Chemia rozszerzona: 180 minut; wymagane umiejętności to stechiometria, obliczenia pH, rozpoznawanie typów reakcji i analiza widm oraz danych doświadczalnych.

Fizyka rozszerzona: 180 minut; zadania łączą rachunek wektorowy, zasady zachowania i analizę wykresów; dozwolony kalkulator prosty i tablice stałych.

Historia rozszerzona: 180 minut; dwa eseje do wyboru z podanych tematów, oceniane za tezę, argumentację, dobór faktów i poprawność chronologiczną.

Geografia rozszerzona: 180 minut; wymaga analizy map, danych statystycznych i wyjaśniania zależności przyrodniczo-społeczno-gospodarczych.

Wiedza o społeczeństwie rozszerzona: 180 minut; pytania dotyczą ustroju RP, prawa, stosunków międzynarodowych i analizy tekstów publicystycznych.