Matura Philosophy key terms

Państwowy egzamin zamykający szkołę średnią w Polsce, zdawany pisemnie i ustnie; wyniki decydują o przyjęciu na studia wyższe.

Obowiązkowy wariant egzaminu z danego przedmiotu, sprawdzający wiedzę i umiejętności niezbędne każdemu absolwentowi liceum lub technikum.

Trudniejszy wariant egzaminu z przedmiotu, wybierany dobrowolnie przez zdającego; wymaga szerszej wiedzy i głębszego rozumienia materiału.

Dodatkowy przedmiot zdawany na maturze poza przedmiotami obowiązkowymi; jego wynik bywa wymagany przy rekrutacji na określone kierunki studiów.

Zestaw zadań wraz z kartą odpowiedzi i miejscem na rozwiązania, wręczany zdającemu w sali egzaminacyjnej w dniu egzaminu.

Odrębny formularz, na którym zdający zapisuje ostateczne odpowiedzi do zadań zamkniętych i otwartych; rozwiązania poza nią nie są oceniane.

Liczba punktów możliwych do uzyskania za poszczególne zadania i za cały arkusz, podana w instrukcji oraz przy każdym zadaniu.

Wynik matury wyrażony jako odsetek zdobytych punktów w stosunku do maksymalnej liczby punktów z arkusza na danym poziomie.

Minimalny odsetek punktów potrzebny do zaliczenia egzaminu; dla przedmiotów obowiązkowych na poziomie podstawowym wynosi 30 procent.

Zadanie, w którym zdający wybiera jedną poprawną odpowiedź spośród podanych propozycji, np. A, B, C lub D, albo ocenia prawdziwość twierdzeń.

Zadanie wymagające samodzielnego sformułowania odpowiedzi, rozwiązania lub dłuższej wypowiedzi pisemnej, ocenianej według kryteriów.

Zasady przyznawania punktów za odpowiedź, opisujące wymagane elementy i typowe błędy; egzaminator stosuje je jednolicie do wszystkich prac.

Zdanie, które autor wypowiedzi przyjmuje za prawdziwe i które zamierza uzasadnić argumentami w dalszej części tekstu lub rozprawki.

Przesłanka lub zespół przesłanek uzasadniających tezę; w wypowiedzi szkolnej zwykle poparty przykładem z lektury, historii lub doświadczenia.

Przypuszczenie stawiane na początku rozumowania, które dopiero ma zostać potwierdzone lub odrzucone przez analizę i argumenty.

Konkretna sytuacja, postać lub motyw z utworu literackiego przywołane dla potwierdzenia argumentu w wypowiedzi pisemnej.

Informacje zewnętrzne wobec utworu, np. biograficzne, historyczne lub filozoficzne, które pomagają zinterpretować tekst i wzmocnić argumentację.

Odczytanie sensu utworu lub zjawiska na podstawie jego elementów, takich jak język, kompozycja i kontekst, wraz z uzasadnieniem odczytania.

Zwięzłe przedstawienie najważniejszych treści tekstu własnymi słowami, z zachowaniem jego sensu i kolejności głównych myśli.

Dłuższa forma wypowiedzi pisemnej, w której autor formułuje stanowisko wobec problemu i uzasadnia je uporządkowanymi argumentami.

Celowe zabiegi językowe, takie jak metafora, porównanie czy anafora, służące wywołaniu określonego efektu artystycznego w tekście.

Środek stylistyczny polegający na przeniesieniu nazwy jednego zjawiska na inne na podstawie dostrzeżonego podobieństwa, np. morze światła.

Przyporządkowanie, które każdej liczbie z dziedziny przypisuje dokładnie jedną wartość ze zbioru wartości; zapisuje się je zwykle wzorem.

Zbiór wszystkich liczb, dla których dane wyrażenie lub funkcja ma sens liczbowy; warunki określające ten zbiór trzeba ustalić przed rozwiązaniem.

Argument, dla którego wartość funkcji wynosi zero; wyznacza się je, rozwiązując równanie powstałe przez przyrównanie wzoru funkcji do zera.

Funkcja opisana wzorem postaci y równa się a x kwadrat plus b x plus c, gdzie a jest różne od zera; jej wykresem jest parabola.

Wyrażenie b kwadrat minus cztery a c obliczane dla funkcji kwadratowej; jego znak decyduje o liczbie rzeczywistych rozwiązań powiązanego równania.

Najwyższy lub najniższy punkt wykresu funkcji kwadratowej; jego współrzędne pozwalają odczytać ekstremum i postać kanoniczną funkcji.

Ciąg, w którym każdy wyraz po pierwszym powstaje przez dodanie do poprzedniego stałej liczby zwanej różnicą ciągu.

Ciąg, w którym każdy wyraz po pierwszym powstaje przez pomnożenie poprzedniego przez stałą liczbę zwaną ilorazem ciągu.

Zapis pozwalający obliczyć dowolny wyraz ciągu na podstawie jego numeru, bez wyznaczania wyrazów wcześniejszych.

Liczba z przedziału od zera do jednego opisująca szansę zajścia zdarzenia; przy równych szansach oblicza się ją jako iloraz liczby wyników sprzyjających przez liczbę wszystkich wyników.

Dział matematyki zajmujący się zliczaniem możliwych ustawień i wyborów elementów, wykorzystywany przy obliczaniu prawdopodobieństw.

Kolekcja wyróżnionych obiektów zwanych elementami; w zadaniach maturalnych opisuje się go warunkiem lub wypisuje jego elementy.

Funkcja dana wzorem y równa się a x plus b, której wykresem jest linia prosta; współczynnik a opisuje tempo zmian wartości.

A habitual pairing of words, such as make a decision or heavy rain, that native speakers use together; exam tasks test whether the chosen verb or adjective fits naturally.

A verb combined with an adverb or preposition that together carry a meaning different from the verb alone, for example give up or look after.

Restating a sentence with different words while keeping its meaning; reading and use-of-English tasks ask candidates to choose an equivalent wording.

The level of formality in language, ranging from casual to formal; writing tasks require matching vocabulary and grammar to the intended audience and situation.

A reading passage with sentences or paragraphs removed; the candidate chooses the option that restores logical and grammatical cohesion at each gap.