Matura Geography flashcards

31 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Strefowość klimatyczna

Zróżnicowanie klimatu na Ziemi zależne od szerokości geograficznej, wynikające z kąta padania promieni słonecznych, cyrkulacji atmosferycznej i rozkładu lądów i oceanów.

Wyż baryczny

Obszar podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, w którym powietrze opada; sprzyja pogodzie słonecznej, suchej i słabym wiatrom.

Niż baryczny

Obszar obniżonego ciśnienia, w którym powietrze unosi się; powoduje zachmurzenie, opady oraz silniejsze wiatry i zmienną pogodę.

Monsun

Sezonowa zmiana kierunku wiatru wywołana różnicami nagrzewania lądu i oceanu; latem wieje znad oceanu z obfitymi opadami, zimą odwrotnie.

Sandr

Rozległa równina zbudowana z piasków i żwirów osadzonych przez wody roztopowe wypływające spod lodowca; forma związana z dawnym zlodowaceniem.

Morena czołowa

Wzgórze lub wał materiału skalnego osadzonego na przedzie lodowca w miejscu jego postoju; wyznacza zasięg dawnego lodu.

Wietrzenie mrozowe

Fizyczne rozpadanie skał wskutek wielokrotnego zamarzania i rozmarzania wody w szczelinach; dominuje w klimacie zimnym i górskim.

Bielica

Gleba strefowa lasów iglastych, uboga w próchnicę, z wyraźnym poziomem wymywania; typowa dla północno-wschodniej Polski.

Przejście demograficzne

Model przemian ludnościowych od wysokiej rodności i umieralności do ich niskiego poziomu; kolejne fazy różnią się tempem przyrostu naturalnego.

Przyrost rzeczywisty

Suma przyrostu naturalnego i salda migracji, liczona na 1000 mieszkańców; pokazuje łączną zmianę liczby ludności danego obszaru.

Wskaźnik feminizacji

Liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn w danej populacji; w starszych grupach wieku zwykle przekracza 100.

Piramida wieku

Wykres struktury wieku i płci ludności; szeroka podstawa wskazuje wysoką dzietność, zwężona oznacza starzenie się społeczeństwa.

Wskaźnik urbanizacji

Udział ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności; mierzy stopień koncentracji osadnictwa w miastach danego kraju lub regionu.

Czynniki lokalizacji przemysłu

Warunki decydujące o miejscu zakładu: dostęp do surowców, rynku, transportu, energii i siły roboczej; decyduje czynnik najtańszy.

Rolnictwo intensywne

Gospodarka rolna o wysokich nakładach pracy, nawozów i maszyn, osiągająca duże plony z małej powierzchni; typowa dla krajów wysoko rozwiniętych.

Bilans handlowy

Różnica między wartością eksportu a importu towarów; dodatni oznacza nadwyżkę, ujemny deficyt handlowy danego kraju.

Sektor usług

Trzeci sektor gospodarki obejmujący handel, transport, turystykę, finanse i edukację; dominuje w krajach wysoko rozwiniętych.

Rysy

Najwyższy szczyt Polski, położony w Tatrach, o wysokości 2499 m n.p.m.; leży na granicy polsko-słowackiej.

Wisła

Najdłuższa rzeka Polski, licząca około 1047 km; płynie z Karpat przez Kraków i Warszawę i uchodzi do Bałtyku.

Pas pojezierzy

Północna część Polski z licznymi jeziorami polodowcowymi, morenami i sandrami; obejmuje Pojezierze Pomorskie i Mazurskie.

Górnośląski Okręg Przemysłowy

Największy okręg przemysłowy Polski, oparty na węglu kamiennym; skupia hutnictwo, energetykę i przemysł maszynowy wokół Katowic.

Żuławy Wiślane

Nizinny region delty Wisły z najniżej położonymi punktami Polski; obszar depresyjny, chroniony wałami i urządzeniami melioracyjnymi.

Klimat przejściowy Polski

Klimat na pograniczu morskiego i kontynentalnego; cechuje go zmienna pogoda, rosnąca amplituda temperatury i malejące opady ku wschodowi.

Sąsiedzi Polski

Siedem państw graniczących z Polską: Niemcy, Czechy, Słowacja, Ukraina, Białoruś, Litwa oraz Rosja przez obwód kaliningradzki.

Skala liczbowa mapy

Zapis typu 1:50 000 oznaczający, że 1 cm na mapie odpowiada 50 000 cm, czyli 500 m w terenie; służy do przeliczania odległości.

Azymut

Kąt mierzony zgodnie z ruchem wskazówek zegara od kierunku północnego do danego kierunku, wyrażony w stopniach od 0 do 360.

Wysokość względna

Różnica między wysokością bezwzględną szczytu a wysokością jego podstawy; opisuje rzeczywiste wzniesienie formy nad otoczeniem.

Warstwice

Linie na mapie łączące punkty o tej samej wysokości bezwzględnej; ich gęstość wskazuje stromiznę stoku.

Izohieta

Izolinia łącząca na mapie punkty o tej samej sumie opadów atmosferycznych w danym okresie; stosowana w mapach klimatycznych.

Spadek rzeki

Iloraz różnicy wysokości między źródłem a ujściem i długości rzeki; wyraża średni spadek na jednostkę długości, np. w promilach.

Diagram kołowy

Wykres przedstawiający strukturę całości jako podzielone koło; kąty wycinków są proporcjonalne do udziałów procentowych poszczególnych kategorii.