Matura History cheat sheet

Periodyzacja epok: starożytność do 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego), średniowiecze 476–1453/1492, nowożytność 1492–1789/1918, współczesność od 1789 lub 1918 – daty graniczne trzeba uzasadniać, nie tylko wymieniać.

Chronologia Polski piastowskiej: chrzest 966, zjazd gnieźnieński 1000, koronacja Bolesława Chrobrego 1025, rozbicie dzielnicowe od 1138 (testament Krzywoustego), zjednoczenie za Władysława Łokietka (koronacja 1320), unia w Krewie 1385, unia lubelska 1569.

Kluczowe akty ustrojowe Rzeczypospolitej: przywilej koszycki 1374, statuty nieszawskie 1454, konstytucja nihil novi 1505, artykuły henrykowskie 1573, pacta conventa, liberum veto (od 1652), Konstytucja 3 maja 1791.

Rewolucja francuska – etapy: Stany Generalne 1789, Deklaracja praw człowieka i obywatela 1789, konstytucja 1791, konwent i terror 1793–1794, dyrektoriat 1795–1799, konsulat i cesarstwo Napoleona od 1799/1804.

Rewolucja przemysłowa: kolejność innowacji (maszyna parowa, tekstylia, kolej 1825, telegraf), skutki społeczne – urbanizacja, proletariat, ruch robotniczy, marksizm (Manifest komunistyczny 1848).

I wojna światowa: przyczyny systemu sojuszy (trójprzymierze 1882, trójporozumienie 1907), wybuch 1914 (Sarajewo), przystąpienie USA 1917, traktat wersalski 1919 i jego postanowienia wobec Niemiec.

Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce: odzyskanie niepodległości 11 XI 1918, granice (wersalska, ryska 1921, konferencja w Spa), konstytucja marcowa 1921 i kwietniowa 1935, przewrót majowy 1926, COP 1936–1939.

II wojna światowa i jej następstwa: pakt Ribbentrop–Mołotow 23 VIII 1939, atak 1 IX 1939, atak Niemiec na ZSRR 1941, konferencje w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, proces norymberski 1945–1946, ONZ 1945.

Zimna wojna i PRL: doktryna Trumana i plan Marshalla 1947, NATO 1949 i Układ Warszawski 1955, berliński mur 1961, kryzysy (Kuba 1962), okrągły stół 1989, wybory 4 VI 1989, rozpad ZSRR 1991.

Analiza źródła historycznego: rozróżnienie źródła pisanego, ikonograficznego, materialnego i mówionego; krytyka zewnętrzna (autorstwo, czas, autentyczność) i wewnętrzna (treść, intencja, wiarygodność) – obowiązkowy krok w zadaniach maturalnych.

Periodyzacja epok: starożytność do 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego), średniowiecze 476–1453/1492, nowożytność 1492–1789/1918, współczesność od 1789 lub 1918 – daty graniczne trzeba uzasadniać, nie tylko wymieniać.

Chronologia Polski piastowskiej: chrzest 966, zjazd gnieźnieński 1000, koronacja Bolesława Chrobrego 1025, rozbicie dzielnicowe od 1138 (testament Krzywoustego), zjednoczenie za Władysława Łokietka (koronacja 1320), unia w Krewie 1385, unia lubelska 1569.

Kluczowe akty ustrojowe Rzeczypospolitej: przywilej koszycki 1374, statuty nieszawskie 1454, konstytucja nihil novi 1505, artykuły henrykowskie 1573, pacta conventa, liberum veto (od 1652), Konstytucja 3 maja 1791.

Rewolucja francuska – etapy: Stany Generalne 1789, Deklaracja praw człowieka i obywatela 1789, konstytucja 1791, konwent i terror 1793–1794, dyrektoriat 1795–1799, konsulat i cesarstwo Napoleona od 1799/1804.

Rewolucja przemysłowa: kolejność innowacji (maszyna parowa, tekstylia, kolej 1825, telegraf), skutki społeczne – urbanizacja, proletariat, ruch robotniczy, marksizm (Manifest komunistyczny 1848).

I wojna światowa: przyczyny systemu sojuszy (trójprzymierze 1882, trójporozumienie 1907), wybuch 1914 (Sarajewo), przystąpienie USA 1917, traktat wersalski 1919 i jego postanowienia wobec Niemiec.

Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce: odzyskanie niepodległości 11 XI 1918, granice (wersalska, ryska 1921, konferencja w Spa), konstytucja marcowa 1921 i kwietniowa 1935, przewrót majowy 1926, COP 1936–1939.

II wojna światowa i jej następstwa: pakt Ribbentrop–Mołotow 23 VIII 1939, atak 1 IX 1939, atak Niemiec na ZSRR 1941, konferencje w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, proces norymberski 1945–1946, ONZ 1945.

Zimna wojna i PRL: doktryna Trumana i plan Marshalla 1947, NATO 1949 i Układ Warszawski 1955, berliński mur 1961, kryzysy (Kuba 1962), okrągły stół 1989, wybory 4 VI 1989, rozpad ZSRR 1991.

Analiza źródła historycznego: rozróżnienie źródła pisanego, ikonograficznego, materialnego i mówionego; krytyka zewnętrzna (autorstwo, czas, autentyczność) i wewnętrzna (treść, intencja, wiarygodność) – obowiązkowy krok w zadaniach maturalnych.