Matura German cheat sheet

Zadania typu prawda/fałsz: najpierw przeczytaj wszystkie zdania, potem słuchaj, czy informacja jest potwierdzona, zaprzeczona, czy nie ma jej w nagraniu.

Zadania z wyborem wielokrotnym: usłyszysz wszystkie trzy opcje, ale tylko jedna jest poprawna; pozostałe są zwykle wspomniane, ale w innym kontekście lub z inną osobą.

Liczby, daty i godziny: uważaj na podwójne podanie (np. 'najpierw mówiono o 15.00, ale ostatecznie spotkanie o 16.30').

Relacje między mówiącymi: słuchaj zwrotów adresatywnych (imię, 'kochanie', 'proszę pana') i form grzecznościowych, by ustalić, kto z kim rozmawia.

Intencja mówiącego: zwroty 'szkoda, że...', 'cieszę się, że...', 'muszę ci powiedzieć...' wskazują na emocje i cel wypowiedzi.

W zadaniach na dobieranie (np. ogłoszenie do osoby) najpierw zaznacz słowa-klucze w opcjach, potem dopasuj do usłyszanej informacji.

Nagrania są odtwarzane dwukrotnie; przy pierwszym słuchaniu rozwiązuj łatwiejsze zadania, przy drugim sprawdzaj wątpliwe odpowiedzi.

Uwaga na parafrazy: w nagraniu 'nie stać mnie na nowy telefon', w zadaniu 'ma problemy finansowe' – nie szukaj dosłownych słów.

Czasowniki modalne (musieć, móc, powinien) zmieniają sens zdania; zapisuj, kto ma obowiązek, a kto tylko możliwość.

Pytania do tekstu: najpierw przeczytaj pytania, potem szukaj w tekście fragmentu odpowiadającego na pytanie – odpowiedzi są zwykle w kolejności akapitów.

Zadania na dobieranie nagłówków: szukaj głównej myśli akapitu, nie szczegółu; nagłówek musi pasować do całego akapitu, nie do jednego zdania.

Prawda/fałsz: zdanie fałszywe, jeśli tekst mówi coś przeciwnego lub tego nie mówi; nie uzupełniaj tekstu własną wiedzą.

Luki w tekście: sprawdź spójność gramatyczną (rodzaj, liczba, czas) i logiczną (przyimek, zaimek, spójnik) zdania przed i po luce.

Uwaga na słowa pułapki: 'wszyscy', 'zawsze', 'nigdy', 'tylko' – w tekstach rzadko są prawdziwe w tak kategorycznym brzmieniu.

Teksty mogą być ogłoszenia, recenzje, artykuły, listy; w ogłoszeniach szukaj celu (sprzedam, kupię, wynajmę) i warunków.

Parafrazy: 'niezbędny' = 'konieczny', 'tani' = 'niedrogi', 'wkrótce' = 'niedługo'; ucz się synonimów, bo pytania rzadko powtarzają słowa z tekstu.

Zadania z wyborem wielokrotnym: odrzuć opcje sprzeczne z tekstem, a potem wybierz tę, która jest najlepiej poparta konkretnym zdaniem.

Przypadki: biernik (kogo? co?) po 'mieć', 'lubić', 'kupować'; dopełniacz (kogo? czego?) po 'nie ma', 'szukać', 'uczyć się'; narzędnik (kim? czym?) po 'interesować się', 'jechać'.

Czasowniki złożone: 'musieć' + bezokolicznik, 'mogę' + bezokolicznik; 'powinienem' odmienia się przez rodzaj i liczbę (powinien, powinna, powinno, powinni).

Tryb warunkowy: 'gdybym miał czas, poszedłbym' – cząstka 'by' z osobową końcówką czasownika w obu członach.

Strona bierna: 'zostać' + imiesłów bierny (został zaproszony) lub 'być' + imiesłów (jest zaproszony) – wybór zależy od aspektu i kontekstu.

Aspekt: czasowniki niedokonane (czytać, pisać) oznaczają czynność trwającą lub powtarzaną; dokonane (przeczytać, napisać) – zakończoną.

Przyimki: 'w' + miejscownik (w domu), 'na' + miejscownik (na stole), 'do' + dopełniacz (do sklepu), 'z' + narzędnik (z kolegą).

Zaimki: 'się' jest nieodmienne i oznacza, że podmiot wykonuje czynność na sobie lub że czynność jest bezosobowa (mówi się).

Liczebniki: po 2, 3, 4 – mianownik liczby mnogiej (dwa koty), po 5 i więcej – dopełniacz liczby mnogiej (pięć kotów).

Słowotwórstwo: rzeczowniki odczasownikowe z końcówką -nie, -cie (czytanie, bicie); przymiotniki z -ny, -liwy (czytelny, mroźny).

Struktura e-maila: zwrot do adresata (Szanowny Panie / Cześć Marku), wstęp, rozwinięcie z odpowiedzią na wszystkie punkty, zakończenie i podpis.

Formalny list: 'Szanowny Panie', 'Z poważaniem', unikaj skrótów i emotikonów; nieformalny: 'Cześć', 'Pozdrawiam', 'Trzymaj się'.

Wypowiedź musi zawierać wszystkie elementy z polecenia; każdy punkt to zwykle 1–2 zdania z konkretną informacją.

Długość: zwykle 80–130 słów w zależności od poziomu; zbyt krótka praca traci punkty za treść, zbyt długa może być obcięta.

Spójniki: 'ponieważ', 'dlatego', 'jednak', 'chociaż', 'ponadto' – budują logiczne połączenia i podnoszą ocenę za spójność.

Bogactwo językowe: używaj synonimów (dobry – świetny, znakomity), unikaj powtórzeń tego samego słowa.

Kontrola błędów: po napisaniu sprawdź końcówki przypadków, zgodność rodzaju i liczby, pisownię 'rz/ż', 'ó/u', 'ch/h'.

Wypowiedź argumentacyjna (np. rozprawka): teza, 2–3 argumenty z przykładami, kontrargument i podsumowanie.

Oficjalne podanie: miejscowość i data, nagłówek, zwrot do adresata, uzasadnienie, podpis – bez zbędnych ozdobników.

Opis obrazka: zacznij od ogólnego opisu (kto, gdzie, co robi), potem szczegóły (wygląd, emocje, tło) i własna interpretacja.

Odpowiedź na pytania: odpowiadaj pełnym zdaniem, rozwijaj myśl jednym dodatkowym zdaniem, by pokazać znajomość języka.

Rozmowa z egzaminatorem: używaj zwrotów 'moim zdaniem', 'zgadzam się', 'nie do końca', 'z jednej strony... z drugiej strony'.

Wyrażanie opinii: 'uważam, że...', 'wydaje mi się, że...', 'jestem przekonany, że...' – potem uzasadnienie z przykładem.

Prośba o powtórzenie: 'Przepraszam, czy mógłby Pan powtórzyć?' – to nie jest błąd, ale nie nadużywaj.

Opis obrazka wymaga czasu teraźniejszego; jeśli mówisz o przeszłości, użyj czasu przeszłego i podaj szczegóły.

Intonacja i akcent: zdania pytające mają rosnącą intonację, twierdzące – opadającą; akcent w języku polskim pada zwykle na przedostatnią sylabę.

Unikaj długich pauz: zamiast ciszy użyj zwrotów 'cóż', 'no więc', 'jak to się mówi' – ale z umiarem.

Przygotowanie do wypowiedzi: rób krótkie notatki (3–4 słowa-klucze), nie pisz pełnych zdań, by nie czytać.