Matura German key terms

Główne twierdzenie, które autor tekstu lub mówca chce udowodnić. W wypowiedzi pisemnej i ustnej stanowi punkt wyjścia całego wywodu i powinna być jasno sformułowana na początku.

Uzasadnienie popierające tezę, oparte na faktach, przykładach lub logice. W wypracowaniu maturalnym każdy argument powinien być rozwinięty i powiązany z tematem, a nie tylko wymieniony.

Argument przeciwny wobec stawianej tezy, uwzględniany w wypowiedzi, by pokazać wielostronne spojrzenie. Wprowadza się go zwrotami takimi jak „z drugiej strony” lub „jednakże”.

Pierwsza część wypowiedzi pisemnej, która wprowadza temat, sygnalizuje jego wagę i zapowiada tezę. Powinien być zwięzły i płynnie prowadzić do rozwinięcia.

Środkowa, najobszerniejsza część wypracowania, w której przedstawia się argumenty i przykłady. Zwykle dzieli się na akapity, z których każdy dotyczy jednej myśli.

Końcowa część wypowiedzi, która zbiera najważniejsze wnioski i potwierdza tezę. Nie powinna wprowadzać nowych argumentów ani powtarzać dosłownie wcześniejszych zdań.

Jednostka graficzna tekstu wydzielona wcięciem lub odstępem, skupiona wokół jednej myśli głównej. Właściwy podział na akapity wpływa na ocenę spójności wypowiedzi.

Właściwość tekstu, w której kolejne zdania i akapity logicznie wynikają z siebie dzięki spójnikom, zaimkom i powtórzeniom. Jest jednym z kryteriów oceny wypowiedzi pisemnej i ustnej.

Nieodmienna część mowy łącząca wyrazy lub zdania, np. „ponieważ”, „mimo że”, „zarówno… jak i”. Poprawne stosowanie spójników podnosi ocenę za bogactwo językowe.

Wypowiedź pisemna skierowana do osoby lub instytucji, w której obowiązuje oficjalny rejestr, zwroty grzecznościowe i wyraźny układ: miejscowość i data, nagłówek, treść, formuła pożegnalna i podpis.

Wiadomość do znanej osoby, np. kolegi lub członka rodziny, pisana swobodnym stylem. Zawiera zwroty otwierające i zamykające, a także odniesienia do wcześniejszych kontaktów.

Dłuższa forma wypowiedzi pisemnej, w której autor analizuje problem, przedstawia argumenty za i przeciw lub własne stanowisko i je uzasadnia. Wymaga trójdzielnej budowy i logicznego uporządkowania.

Tekst publicystyczny przeznaczony do szerszego odbiorcy, z przyciągającym tytułem i żywym stylem. Na maturze często wymaga przedstawienia problemu i zaproponowania rozwiązań.

Poziom formalności języka dostosowany do odbiorcy i sytuacji, od potocznego po oficjalny. Dobór rejestru decyduje o tym, czy list lub wypowiedź brzmi naturalnie i odpowiednio.

Stały zwrot otwierający lub zamykający korespondencję, np. „Szanowni Państwo” albo „Z poważaniem”. Musi pasować do stopnia zażyłości i charakteru listu.

Forma wypowiedzi przedstawiająca wygląd osoby, miejsca lub przedmiotu za pomocą zmysłów i szczegółów. Wymaga przymiotników, wyrażeń przyimkowych i porządku od ogółu do szczegółu.

Forma wypowiedzi relacjonująca wydarzenia w porządku chronologicznym, z wyraźnym początkiem, punktem kulminacyjnym i zakończeniem. Wymaga konsekwentnego czasu przeszłego i czasowników dynamizujących.

Przedstawianie przebiegu wydarzeń z użyciem odpowiednich czasów i okoliczników, np. „najpierw”, „następnie”, „w końcu”. Sprawność ta jest sprawdzana w zadaniach na rozumienie ze słuchu i w wypowiedzi pisemnej.

Monolog lub dialog wypowiadany na głos, oceniany pod względem płynności, poprawności, zasobu słownictwa i realizacji zadania. Wymaga umiejętności improwizacji i kontroli tempa mówienia.

Zadanie polegające na opisaniu obrazka i interpretacji przedstawionej sytuacji. Najpierw podaje się, co widać, potem wysuwa przypuszczenia, używając wyrażeń typu „prawdopodobnie”, „wygląda na to, że”.

Rozmowa dwóch lub więcej osób, wymagająca reagowania na wypowiedź rozmówcy, zadawania pytań i udzielania odpowiedzi. Na egzaminie ustnym sprawdza się umiejętność inicjowania i podtrzymywania rozmowy.

Formułowanie własnego sądu na dany temat za pomocą zwrotów takich jak „moim zdaniem”, „uważam, że”, „jestem przekonany”. Wymaga uzasadnienia i odniesienia się do innych stanowisk.

Sygnalizowanie, że dana informacja nie jest pewna, przez zwroty „chyba”, „prawdopodobnie”, „wydaje się, że” lub tryb przypuszczający. Przydatne przy interpretacji materiału bodźcowego.

Utarte wyrażenia ułatwiające płynną rozmowę, np. „zgadzam się z tobą”, „a co ty o tym myślisz?”, „wracając do tematu”. Ich znajomość pozwala naturalnie podtrzymywać dialog.

Sposób słuchania polegający na wychwytywaniu konkretnych informacji, np. liczb, nazwisk lub godzin, bez rozumienia całego tekstu. Stosuje się go w zadaniach z wyborem odpowiedzi.

Słuchanie nastawione na uchwycenie ogólnego sensu i głównej myśli nagrania, bez dbałości o szczegóły. Pomaga najpierw zorientować się w temacie i strukturze tekstu mówionego.

Umiejętność odbioru tekstu mówionego i wydobycia z niego potrzebnych informacji. Sprawdzana jest przez zadania typu prawda/fałsz, dopasowywanie i wybór wielokrotny.

Wyraz lub krótka fraza w pytaniu, która wskazuje, jakiej informacji szukać w tekście. Wyszukiwanie słów-kluczy przyspiesza pracę z tekstem czytanym i słuchanym.

Szybkie przeglądanie tekstu w poszukiwaniu konkretnej informacji, bez czytania całości. Wymaga wyłapywania liczb, nazw i powtórzeń charakterystycznych dla szukanego zagadnienia.

Umiejętność odczytania treści, intencji i struktury tekstu pisanego. Zadania sprawdzają rozumienie głównej myśli, szczegółów oraz logicznych powiązań między zdaniami.

Typ zadania, w którym wybiera się jedną poprawną odpowiedź spośród kilku podanych opcji. Wymaga uważnego czytania dystraktorów, które często powtarzają słowa z tekstu, ale zmieniają sens.

Niepoprawna odpowiedź w zadaniu, celowo podobna do poprawnej, by zmylić zdającego. Często zawiera prawdziwe słowa z tekstu użyte w fałszywym kontekście.

Zadanie polegające na przekształceniu zdania tak, by zachowało to samo znaczenie przy użyciu podanego wyrazu. Sprawdza znajomość konstrukcji gramatycznych i kolokacji.

Przekształcenie wypowiedzi bez zmiany jej sensu, przy użyciu innych słów lub struktur. Jest kluczowa w zadaniach na środki językowe oraz przy streszczaniu tekstu.

Naturalne połączenie wyrazów, które często występują razem, np. „podejmować decyzję”, „zwracać uwagę”. Znajomość kolokacji decyduje o poprawności i brzmieniu wypowiedzi.

Utarte połączenie wyrazów o znaczeniu przenośnym, np. „mieć muchy w nosie”. Wymaga znajomości znaczenia całości, a nie dosłownego tłumaczenia poszczególnych słów.

Forma czasownika wyrażająca przypuszczenie, życzenie lub warunek, np. „gdybym miał czas”. Często pojawia się w zdaniach warunkowych i w wyrażaniu hipotez.

Konstrukcja złożona z części warunkowej i wynikowej, np. „Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu”. Wymaga zgodności czasów i właściwego spójnika wprowadzającego warunek.

Konstrukcja, w której podmiotem jest odbiorca czynności, a wykonawca może być pominięty, np. „List został wysłany”. Często stosowana w tekstach oficjalnych i sprawozdaniach.

Kategoria gramatyczna służąca do opisywania zdarzeń, które już się odbyły. W opowiadaniu dobór właściwych form czasu przeszłego decyduje o klarowności relacji.

Część mowy opisująca cechę rzeczownika, odmieniająca się przez rodzaj, liczbę i przypadek. Bogaty zestaw przymiotników wzbogaca opis i podnosi ocenę za słownictwo.