CNaVT B1 common mistakes
CNaVT B1 · Understand the traps and how to avoid them.
In het schrijfonderdeel een formele e-mail aan een instantie openen met 'Hoi' of 'Hey' en afsluiten met 'Groetjes', terwijl de opdracht een klacht of aanvraag bij een gemeente of instantie betreft.
Kandidaten oefenen vooral informeel contact met vrienden en familie en nemen die toon automatisch mee. Ze letten bij het lezen van de opdracht op de inhoud (wat moet er in de mail staan) maar niet op de rolverhouding en het publiek, terwijl het herexamen juist toetst of je register kunt aanpassen aan de situatie.
What to do instead
Lees de opdracht eerst alleen om het publiek en de situatie vast te stellen: particulier of instantie, klacht of verzoek, wel of geen eerdere correspondentie. Kies daarna pas de aanhef en afsluiting. Oefen vaste sets: 'Geachte heer/mevrouw,' met 'Met vriendelijke groet,' voor instanties, en 'Beste ...' met 'Groetjes,' alleen voor bekenden. Markeer in je eigen oefenteksten elk informeel woord en vervang het door een neutraal alternatief.
In een zakelijke of maatschappelijke brief de aanleiding en het doel pas in de derde of vierde alinea noemen, na een lange inleiding over het algemene onderwerp.
Kandidaten willen eerst 'context geven' zoals ze dat op school bij een opstel leerden, en verwarren een betoogstructuur met een functionele brief. Bij een klacht of aanvraag verwacht de lezer echter direct te weten waarom de brief geschreven wordt, anders haakt hij af of mist hij het verzoek.
What to do instead
Gebruik een vaste drieslag: alinea 1 = aanleiding plus doel in één of twee zinnen ('Ik schrijf u omdat... Ik verzoek u...'), alinea 2 = toelichting met feiten, alinea 3 = concreet verzoek plus verwachting. Schrijf de eerste alinea als laatste nog eens opnieuw en schrap alles wat niet direct met de aanleiding te maken heeft.
Bij een leestaak met een opinietekst het standpunt van de schrijver verwarren met de tegenargumenten die hij noemt, en vervolgens een vraag beantwoorden met het tegenovergestelde standpunt.
In een betogende tekst worden tegenstandpunten vaak met signaalwoorden als 'weliswaar', 'hoewel' en 'aan de andere kant' ingeleid, en kandidaten lezen die zinnen als de mening van de auteur. Ze letten op losse woorden in plaats van op de functie van de alinea.
What to do instead
Markeer tijdens het lezen per alinea of die een standpunt, een tegenargument of een weerlegging bevat. Let op signaalwoorden die een wending aangeven ('maar', 'toch', 'desondanks') en op woorden die een weerlegging inleiden ('dat klopt echter niet, want'). Formuleer na de tekst in één eigen zin het standpunt van de auteur en controleer of je antwoord daarmee in lijn is.
Bij een gatentekst in het taalgebruikonderdeel het eerste woord kiezen dat grammaticaal past, zonder de hele zin en de volgende zin te lezen om de betekenis te controleren.
Kandidaten werken onder tijdsdruk en vullen gat voor gat in, waarbij ze alleen naar de directe omgeving van het gat kijken. Veel afleiders zijn grammaticaal mogelijk maar passen niet bij de betekenis of bij het vaste voorzetsel dat verderop in de zin staat.
What to do instead
Lees eerst de hele alinea zonder in te vullen om de strekking te begrijpen. Vul daarna per gat in en lees de complete zin hardop in je hoofd. Controleer bij twijfel of het gekozen woord samengaat met het voorzetsel of de constructie die in dezelfde zin staat, en streep opties weg op grond van betekenis voordat je op grammaticale vorm selecteert.
In het mondelinge deel bij een rollenspel in het educatief domein (bijvoorbeeld een gesprek met een docent of studieadviseur) alleen antwoorden geven op de vragen van de gesprekspartner en zelf geen initiatief nemen.
Kandidaten richten zich op begrijpen en reageren, omdat dat in lessen het meest geoefend wordt. Een gesprek bij de examencommissie beoordeelt echter ook of je een gesprek kunt sturen: een verzoek doen, om verduidelijking vragen, een voorstel doen en reageren op tegenwerpingen.
What to do instead
Bereid per rollenspel drie eigen zetten voor: een vraag om informatie, een voorstel of voorstel tot oplossing, en een reactie op een bezwaar. Oefen met de vaste formuleringen 'Zou u mij kunnen vertellen...', 'Ik stel voor dat...', 'Dat begrijp ik, maar...'. Neem in elk gesprek minstens één keer zelf het initiatief, ook als de gesprekspartner daar niet om vraagt.
Bij een luistertaak naar een gesprek in het professioneel domein de antwoorden baseren op één gehoord sleutelwoord, terwijl de spreker dat woord later nuanceert of intrekt.
Kandidaten horen een woord uit de vraag en markeren meteen het bijbehorende antwoord, zonder het vervolg af te wachten. In gesprekken met een onderhandeling of een correctie ('dat dacht ik eerst ook, maar...') verandert de conclusie vaak halverwege.
What to do instead
Noteer tijdens het luisteren alleen steekwoorden per spreker en wacht met kiezen tot het fragment is afgelopen. Let specifiek op wendingen ('eigenlijk', 'aan de andere kant', 'dat klopt niet helemaal') en op de laatste zin van een antwoord, waar de conclusie meestal valt. Controleer bij meerkeuzevragen of het gekozen antwoord de hele strekking dekt en niet alleen één genoemd detail.
In een sollicitatiebrief of een interne mail de eigen ervaring breed opsommen zonder die te koppelen aan de gevraagde functie-eisen of aan het concrete probleem van de afdeling.
Kandidaten schrijven een cv in proza omdat dat vertrouwd voelt en veilig is. Een zakelijke lezer zoekt echter bewijs dat de schrijver de situatie begrijpt en iets kan oplossen; een opsomming zonder verband wordt als niet-relevant beoordeeld.
What to do instead
Lees de vacature of opdracht en haal er twee of drie eisen uit. Koppel elke eis aan één concreet voorbeeld uit je eigen ervaring in de vorm 'eis - situatie - resultaat'. Sluit af met wat je concreet komt doen in de functie. Schrap elke zin die geen eis ondersteunt.
In spreek- en schrijfopdrachten de hele opdracht in één lange, complexe zin beantwoorden, waardoor de boodschap verdwijnt in bijzinnen en de beoordelaar het antwoord niet kan volgen.
Kandidaten willen laten zien dat ze complexe zinnen beheersen en plakken daarom zinnen aan elkaar met 'omdat', 'terwijl' en 'hoewel'. Bij productie onder tijdsdruk leidt dat tot zinnen die halverwege van structuur veranderen of niet meer afgemaakt worden.
What to do instead
Beperk je tot één hoofdgedachte per zin en maximaal één bijzin. Gebruik korte verbindingswoorden ('daarom', 'maar', 'vervolgens') in plaats van lange constructies. Lees je tekst na en knipper elke zin die langer is dan ongeveer vijftien woorden in tweeën; controleer daarna of de persoonsvorm nog op de juiste plaats staat.
Bij leesvragen naar de betekenis van een onbekend woord de betekenis raden uit de vorm van het woord of uit een verwant Engels woord, zonder de context te gebruiken.
Kandidaten zoeken houvast in internationale woorden en in woorden die op het Engels lijken, maar zulke verwanten betekenen in het Nederlands vaak iets anders of zijn valse vrienden. De context, met name het contrast met een ander woord in dezelfde zin, geeft meestal een betrouwbaarder signaal.
What to do instead
Lees bij een onbekend woord altijd de hele zin plus de zin ervoor en erna. Zoek naar een tegenstelling, een opsomming of een toelichting na een dubbele punt of 'dat wil zeggen'. Formuleer een eigen omschrijving en toets die aan de rest van de alinea; kies pas daarna een antwoordoptie.
In het mondelinge examen bij een presentatie of uiteenzetting over een maatschappelijk onderwerp na twee zinnen stoppen en de rest van de tijd vullen met wachten op vragen van de examinator.
Kandidaten hebben de inhoud wel voorbereid maar geen tijdsbesef en geen vaste structuur, waardoor ze na de inleiding vastlopen. Ze verwachten dat de examinator het gesprek wel op gang brengt, terwijl van hen een afgerond betoog met eigen voorbeelden wordt verwacht.
What to do instead
Bouw een vaste structuur van vier stappen: onderwerp en stelling, twee argumenten met elk een voorbeeld, een tegenargument dat je weerlegt, en een korte conclusie. Oefen met een timer en streef naar ongeveer twee minuten per presentatie. Noteer per stap één steekwoord op een kaartje, zodat je bij een black-out direct verder kunt met de volgende stap.