Sobre flexible para atún: «100 % reciclable», PPWR e caixa de agasallo

Marco aplicable. O Regulamento (UE) 2025/40 sobre envases e residuos de envases (PPWR) establece requisitos de deseño para a reciclabilidade e introduce a noción de que un envase sexa reciclable na práctica e a escala dos sistemas de recollida e tratamento. Pola súa banda, a Directiva (UE) 2024/825 sobre atribucións ambientais exixe que toda alegación ambiental sexa veraz, específica e sustentada en evidencias, e limita as alegacións xenéricas.

Diagnóstico do envase. O laminado PET/Al/PE non é reciclable nas correntes actuais: o aluminio dálle barreira excelente pero fai inviable a reciclabilidade económica do conxunto nos fluxos de film. A boca de PP é incompatible co corpo de distinto polímero. A ventá de PET pegada con hot-melt impide a reciclabilidade da funda de cartón: ou vai a rexeitamento, ou require unha separación que a planta non garante.

Conclusión: non. «100 % reciclable» é unha alegación xenérica e absoluta, e é falsa por tres vías: non é o 100 % do peso, non é reciclable cos sistemas dispoñibles e non hai evidencia a escala que o sustente. Imprimirla expón a empresa a sancións e a un dano reputacional maior ca o beneficio de venda.

Alegacións defendibles hoxe: formulacións por compoñente e verificables, do tipo «funda de cartón: reciclable no contedor azul; sobre: non reciclable cos sistemas actuais», ou unha instrución de separación. E só se se pode demostrar, «desenvolvido para ser reciclable» cun informe técnico. Evitar o símbolo de frecha circular (Möbius) se non hai certificación, porque se interpreta como alegación positiva.

Recomendación de goberno do proxecto. Non imprimir o claim nesta edición; crear un plan de ecodeseño con hitos, indicadores por referencia e unha ficha de envase por produto. A comunicación sustentable ben feita é específica e algo aburrida; a xenérica é a que se sanciona.

Xerarquía de intervención (do máis eficaz ao menos):

1. Eliminar / reducir na orixe: baixar a gramaxe do laminado e axustar o tamaño do sobre ao volume real do produto, sen oco. Obxectivo: de 42 g a 30-34 g por unidade mantendo a barreira. Indicador: g de envase por kg de produto, hoxe 168 g/kg; obxectivo a 12 meses, ≤ 130 g/kg.
2. Simplificar a monomaterial: pasar a PP metalizado ou a un laminado PE/EVOH/PE, compatible coa corrente de film. Eliminar a boca de PP independente (ou facela do mesmo polímero do corpo).
3. Deseño para a desmontaxe: suprimir a ventá de PET ou substituíla por un troquel (buraco) sen película.
4. Contido reciclado no film, co obxectivo que fixe a normativa por etapas e coa verificación do provedor.
5. Información de fin de vida no envase, por compoñentes.

Compromisos que hai que medir, non supoñer. O EVOH perde barreira coa humidade e pode requirir capas adicionais; o aluminio dá barreira case absoluta pero bloquea a reciclabilidade. Antes de cambiar, ensaio de transmisión de osíxeno (OTR) e estudo de vida útil co produto real: se a vida útil exixida é longa, a solución monomaterial pode non chegar. O aforro do 8 % debe vir de menos material, menos referencias e menores taxas de envase, non de baixar prestacións: o custo de atopar un produto estragado é maior ca o aforro.

Sistema de indicadores: g/kg de produto, % de material reciclado, % de envases reciclables a escala, taxa de rexeitamento na liña de tratamento, número de referencias de envase. Sen estes datos, calquera decisión de ecodeseño é retórica.

Análise. A caixa non substitúe o envase primario: engade un segundo nivel. Aos 42 g por sobre hai que sumar cartón, posibles laminados, cola, imáns ou cintas, e sobre todo oco: se a caixa engade 2-3 cm por eixe respecto ao bloque real de seis sobres, o volume por unidade pode subir arredor dun 20-40 %. Iso tradúcese directamente en menos caixas por palé e máis viaxes por tonelada, que é impacto invisible pero real. Se ademais leva ventá ou acabados mixtos, o conxunto vai a rexeitamento no colector de papel.

Compatibilidade co posicionamento. Un pack que empeora os indicadores do produto base é incoherente cunha marca que quere falar de sustentabilidade, e ademais vulnerable ante a normativa de alegacións: non se pode vender «respectuoso» cunha caixa que duplica material.

Alternativa proposta:

• Estoxa mono-material de cartón reciclado, sen ventá de plástico: oco troquelado ou impresión directa da imaxe do produto. Dúas tintas, sen laminado, sen imáns (peche de pestana).
• Dimensións axustadas ao bloque real de seis sobres, sen recheo. Eliminar calquera espazo baleiro.
• Opción aínda menor: unha banda de papel que agrupa os seis sobres. Reduce a masa dun xeito radical e mantén o xesto de agasallo (agrupación, non estoxa).

Xustificación comercial. O comprador de conserva premium valora orixinalidade e coherencia; un pack sen plástico é un argumento verificable, non unha frase xenérica. Pódese comunicar cun dato: gramos de envase por unidade e número de unidades por palé. E háille que pór cifras ao pack no mesmo sistema de indicadores do produto base: se o pack sobe o impacto por unidade, hai que compensalo cunha redución no sobre antes de lanzalo.