Catro subordinadas: condicional, irreal e interrogativa indirecta
Nunha pregunta de sintaxe (1,5 puntos) hai que clasificar catro cláusulas e xustificar modo e partículas. O fragmento, de Xenofonte, contén: (a) ἐὰν ταῦτα ποιήσωσιν, ἕξουσι χρήματα; (b) εἰ ταῦτα ἐποίουν, ἐσώθησαν ἄν; (c) ἤροντο εἰ οἱ πολέμιοι πάρειεν; (d) τούτων λεχθέντων οἱ στρατιῶται ἀνεβόησαν. O candidato responde: «(a) condicional irreal; (b) condicional real; (c) interrogativa indirecta con subxuntivo; (d) ablativo absoluto». Obtén 0,5 de 1,5. Na revisión alega que «en galego todas se poden traducir con 'se' ou con 'que' e que a diferenza non se ve». O profesor insiste en que o que se puntúa é o razoamento sobre modo, tempo e partículas, non a etiqueta illada.
1. Corrixe e clasifica as catro cláusulas indicando modo, tempo e partículas.
Read the worked answer
(a) ἐάν + subxuntivo aoristo (ποιήσωσιν) cunha apodosis en futuro (ἕξουσι): condición real ou aberta, a que presenta o feito como posible e pendente de verificación. ἐάν é a contracción de εἰ + ἄν, e o ἄν non vai na apodosis. (b) εἰ + imperfecto (ἐποίουν) con ἄν e aoristo na apodosis (ἐσώθησαν ἄν): condición irreal referida ao pasado; o imperfecto sitúa a hipótese no pasado e o ἄν da apodosis marca a consecuencia que non se produciu («se fixesen iso, salvaríanse»). O candidato inverteu (a) e (b). (c) ἤροντο, verbo de pregunta en tempo secundario, introduce εἰ + optativo (πάρειεν, optativo presente de πάρειμι): interrogativa indirecta, co optativo oblicuo propio da secuencia secundaria. Non é subxuntivo. (d) τούτων λεχθέντων: xenitivo absoluto, con participio aoristo pasivo (λεχθέντων) e un suxeito (τούτων) que non coincide co suxeito de ἀνεβόησαν. Grego non ten ablativo: esa etiqueta é unha importación do latín.
2. Que criterios distinguen unha interrogativa indirecta en εἰ dunha condicional en εἰ?
Read the worked answer
O criterio decisivo non é a partícula, que é a mesma, senón a función e a contorna sintáctica. Na interrogativa indirecta, a cláusula é o complemento directo dun verbo de pregunta, dúbida ou coñecemento (ἐρωτάω, πυνθάνομαι, οἶδα, σκοπῶ) e equivale a unha pregunta directa convertida en subordinada; pode levar un segundo membro alternativo (εἰ... ἤ) e non admite ἄν na apodosis porque non hai apodosis. Na condicional, a cláusula é un complemento circunstancial que pon unha hipótese, e a principal pode levar ἄν (irreal, potencial) ou futuro (real). Ademais, a interrogativa indirecta segue a regra da secuencia de modos: con verbo principal en tempo primario mantén o modo orixinal, con tempo secundario pasa a optativo. No exemplo (c), ἤροντο (aoristo) explica o optativo πάρειεν. Probas rápidas: quitar a cláusula e ver se a principal queda coa mesma estrutura; substituír por unha interrogativa directa; comprobar se hai un verbo de pregunta. Se non hai verbo de pregunta nin alternativa, é condicional.
3. Por que τούτων λεχθέντων non é un ablativo absoluto e que información achega á frase?
Read the worked answer
Porque o grego carece de caso ablativo: o inventario nominal é nominativo, vocativo, acusativo, xenitivo e dativo (máis restos de locativo e instrumental). O fenómeno correcto é o xenitivo absoluto: un participio en xenitivo cuxo suxeito non é o suxeito do verbo principal, e que funciona como circunstancia (temporal, causal, concesiva ou hipotética). Aquí τούτων é o suxeito do participio pasivo λεχθέντων (aoristo de λέγω), e o conxunto significa «dito isto» ou «despois de se diciren estas cousas», marcando anterioridade respecto de ἀνεβόησαν. O participio aoristo pasivo indica acción previa e completa, non simultaneidade. Traducións posibles: «tras diciren isto, os soldados berraron»; «unha vez ditas estas palabras...». Se o candidato traduce por «por mor destas palabras» está a elixir o valor causal, tamén admisible, pero debe xustificalo polo contexto e non pola etiqueta latina.