Galicia PAU Greek II cheat sheet

Orde práctica: localizar o verbo principal de cada oración, identificar o suxeito polo nominativo e o caso dos complementos antes de buscar ningún vocábulo no dicionario.

O artigo ὁ, ἡ, τό funciona como marcador de sintagma: todo o que queda entre o artigo e o seu substantivo (ou entre artigo e participio) pertence ao mesmo grupo nominal.

O dicionario grego-español lemata en nominativo singular e primeira persoa de presente: para localizar unha forma hai que reducir a súa vogal temática (λύομεν → λύω, ἔλυσα → λύω).

Contraccións áticas que hai que desfacer antes de buscar: -ῶ = -άω/-έω/-όω (τιμῶ → τιμάω), -οῦμαι = -όομαι, -εῖς = -έεις.

Formas con aumento (ἐ-, ἠ-) son pasado de indicativo: ἐποίησε → ποιέω; se o aumento se contrae coa vogal inicial, restauralo (εἶπον → ἔ-ειπον, εἷλον → ἕλον).

Verbos con redobra no perfecto (λέλυκα, γέγραφα) non aparecen así no dicionario: buscar o tema simple (λύω, γράφω) e recoñecer o valor de acción terminada.

O optativo e o subxuntivo en oracións principais con ἄν expresan eventualidade ou potencialidade; sen ἄν, o optativo pode ser optativo de desexo (εἴθε + optativo).

As partículas δέ, μέν, γάρ, οὖν, ἀλλά sinalan a articulación do período: μέν... δέ contrasta, γάρ xustifica, οὖν conclúe; traducilas mantén a coherencia do texto.

Primeira declinación: temas en -ᾱ/-η; xenitivo singular -ᾱς/-ης (ático -ου para masculinos en -ης, -ᾱς: πολίτου, νεᾱνίου).

Segunda declinación: nominativo -ος/-ον, xenitivo -ου, dativo -ῳ; neutros con nominativo/acusativo/vocativo en -ον.

Terceira declinación: xenitivo singular como marca do tema (-ος, -ιδος, -ματος, -εως); o dativo plural sempre en -σι(ν).

Declinación ática (ou ática segunda): νεώς, λεώς, ἵλεως con contracción -εω > -ω; non confundir coa segunda declinación regular.

Desinanzas persoais primarias: -μι, -σι, -τι, -μεν, -τε, -ντι; secundarias: -ν, -ς, (t), -μεν, -τε, -ν (λυόμην, ἐλύετο).

Temas verbais: presente/imperfecto (λυ-), futuro (λύ-σω), aoristo (ἔ-λυ-σα), perfecto (λέ-λυ-κα), aoristo pasivo (ἐ-λύ-θην).

O aoristo terceiro ou radical (ἔ-λιπ-ον, ἔ-λαβ-ον, ἦλθον) carece de -σ- e ten desinanzas secundarias activas: identificalo polo aumento e o tema reducido.

O participio presenta tema -οντ- (λύων, λύοντος), -μεν- (λυόμενος) ou -ντ- (θείς, θέντος); o infinitivo remata en -ειν, -σαι, -σθαι, -ναι.

Nominativo: suxeito, atributo con verbos copulativos (εἰμί, γίγνομαι, φαίνομαι) e suxeito de infinitivo en construción persoal.

Xenitivo: posesión, partitivo (τῶν πολιτῶν), de cualidade, e réxime de verbos como ἄρχω, τυγχάνω, ἀκούω, μιμνήσκομαι.

Dativo: complemento indirecto, instrumento (τοῖς ὅπλοις), causa, e réxime de verbos como χράομαι, πιστεύω, βοηθέω, ἐντυγχάνω.

Acusativo: obxecto directo, extensión (πολλὴν ὁδόν) e réxime de verbos como φοβέομαι, ὠφελέω; con infinitivo forma a construción de acusativo con infinitivo.

Preposicións e casos: εἰς/πρός + acusativo (dirección), ἐν/ἐπί + dativo (lugar), ἐκ/ἀπό/πρό + xenitivo (orixe); περί e ὑπέρ admiten xenitivo (asunto/por) e acusativo (arredor/contra).

Oracións completivas: ὅτι/ὡς + indicativo (declarativas), μή + subxuntivo tras verbos de temor, e infinitivo concertado ou non concertado.

Oracións circunstanciais: temporais con ἐπεί, ὡς, ὅτε, ἕως; causais con ὅτι, ὡς, ἐπεί; finais con ἵνα, ὡς, ὅπως + subxuntivo ou optativo.

Condicionais: εἰ + indicativo (real), εἰ + optativo (potencial), εἰ + aoristo de indicativo (irreal); prótase e apódose comparten a mesma modalidade.

Oracións de relativo: pronome ὅς, ἥ, ὅ; poden levar ἄν (indefinido) ou funcionar como relativas de xeneralización con subxuntivo.

Raíz φιλο- (φιλέω, 'amar'): filosofía, filoloxía, filantropía, bibliófilo; en galego culto con -fía e -filo.

Raíz δημο- (δῆμος, 'pobo'): democracia, demografía, epidemia; o composto δημοκρατία dá 'democracia' con -cracia de κράτος.

Raíz πολι- (πόλις, 'cidade'): política, policía (de πολιτεία), metrópole, necrópole, cosmopolita.

Raíz γραφ- (γράφω, 'escribir'): grafía, ortografía, biografía, telegrama, caligrafía; o radical -γράφος produce -grafo.

Raíz λόγ- (λόγος, 'palabra, razón'): lóxica, bioloxía, diálogo, monólogo, analoxía; o sufixo -loxía vén de -λογία.

Raíz σοφ- (σοφός, 'sabio'): filosofía, sofisma, sofisticado; o composto σοφιστής dá 'sofista'.

Raíz ἱστορ- (ἱστορία, 'investigación'): historia, histórico; Herodoto chámase 'pai da historia' pola súa obra Ἱστορίαι.

Prefixos gregos frecuentes: ἀ-/ἀν- (negación: ateo, anarquía), εὖ- (ben: euforia, eufemismo), ὑπέρ- (sobre: hipérbole, hipertensión), κατά- (baixo: catástrofe, catálogo).

Historiografía: nace con Heródoto (Ἱστορίαι, guerras médicas), continúa con Tucídides (Περὶ τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου) e Xenofonte (Ἑλληνικά, Ἀνάβασις).

Oratoria xudicial: discursos de acusación (κατηγορία) e defensa (ἀπολογία); Lisias destaca polo estilo sinxelo e os discursos privados.

Oratoria política ou deliberativa: Demóstenes (Filípicas, Olínticas) e Iseo; a súa finalidade é persuadir a asemblea (ἐκκλησία).

Oratoria epidíctica: eloxio ou vituperio en cerimonias; Isócrates (Panexírico) e o xénero do ἐγκώμιον.

Filosofía en diálogo: Platón (Apología, República, Banquete) emprega o diálogo socrático; Aristóteles escribe tratados (Ética a Nicómaco, Política, Poética).

Tratado técnico ou científico: Hipócrates (Corpus Hippocraticum), Euclides (Elementos), Aristóteles (Física, Meteorolóxicos).

Fábula e novela: Esopo (μῦθοι) e a novela grega tardía (Caritón, Heliodoro), xénero de aventuras e amor.

Xenofonte cultiva varios xéneros: historia, apoloxía socrática (Apología, Memorabilia) e tratado didáctico (Ciropedia, Economía).

Heródoto de Halicarnaso (s. V a.C.): Ἱστορίαι en nove libros; tema central as guerras médicas e a expansión persa; estilo xónico con digresións etnográficas.

Tucídides de Atenas (s. V a.C.): Historia da guerra do Peloponeso, inacabada; método crítico, discursos reconstruídos e a 'arqueoloxía' do libro I.

Xenofonte de Atenas (s. IV a.C.): Ἀνάβασις (expedición dos Dez Mil), Ἑλληνικά (continúa a Tucídides), Ciropedia e Memorabilia.

Lisias (s. V-IV a.C.): corpus de discursos xudiciais; o discurso Contra Eratóstenes é modelo de estilo ático puro.

Isócrates (436-338 a.C.): Panexírico, Areopaxítico, Contra os sofistas; defende a educación retórica fronte á filosofía.

Demóstenes (384-322 a.C.): Filípicas e Olínticas contra Filipo II de Macedonia; a súa oratoria é modelo do estilo vehemente.

Platón (c. 428-348 a.C.): diálogos como Apología de Sócrates, Critón, Fedón, República, Banquete; fundou a Academia.

Aristóteles (384-322 a.C.): discípulo de Platón e mestre de Alexandre; obras como Ética a Nicómaco, Política, Poética e Retórica; fundou o Liceo.

Período clásico (s. V-IV a.C.): tras as guerras médicas (490-479 a.C.), Atenas lidera a Liga de Delos e vive a súa hexemonía.

Reformas de Clístenes (508 a.C.) e de Efialtes/Pericles (462-451 a.C.): instauración da democracia radical e ampliación da cidadanía.

Guerra do Peloponeso (431-404 a.C.) entre Atenas e Esparta; remata coa derrota ateniense e a oligarquía dos Trinta Tiranos.

Século de Pericles (461-429 a.C.): construción do Partenón na Acrópole, florecemento das artes, a filosofía e o teatro.

Institucións atenienses: ἐκκλησία (asemblea), βουλή (consello dos Cincocentos), heliea (tribunais populares) e sorteo dos cargos.

Sociedade: cidadáns, metecos (estranxeiros residentes) e escravos; as mulleres carecían de dereitos políticos.

Relixión e festas: Panateneas, Dionisias (orixe da traxedia e comedia), os misterios de Eleusis e o oráculo de Delfos.

Alexandre Magno (356-323 a.C.) e o período helenístico: difusión da lingua grega (koiné) e da cultura grega por Oriente.