First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En la traducción de un texto en prosa latina, ¿qué función sintáctica cumple el ablativo absoluto?
- Expresar una circunstancia (tiempo, causa, condición) como construcción independiente Correct answer.
- Indicar el sujeto de la oración subordinada con quod
- Ser el complemento directo del verbo principal
- Marcar el destinatario de la acción verbal
Explanation
El ablativo absoluto es una construcción formada por un nombre en ablativo y un participio (o adjetivo) concertado, que no depende del verbo principal y expresa circunstancias como tiempo, causa o condición. Al traducirlo se suele convertir en una subordinada adverbial o en un complemento circunstancial
Question 2Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En la frase latina «Caesar, his rebus cognitis, milites hortatus est», ¿cuál es la traducción más ajustada al castellano?
- César fue animado por los soldados al conocer estas cosas
- César, que animó a los soldados, conoció estas cosas
- César animó a los soldados para conocer estas cosas
- César, conocidas estas cosas, animó a los soldados Correct answer.
Explanation
«His rebus cognitis» es un ablativo absoluto con participio concertado: literalmente «conocidas estas cosas». El verbo principal es «hortatus est», perfecto deponente que significa «animó». La traducción debe respetar el valor circunstancial de tiempo del ablativo absoluto
Question 3Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir «Hannibal, ubi primum copiae eius instructae sunt, signum proeli pugnae dedit», ¿qué valor tiene «ubi primum»?
- Temporal, equivalente a «tan pronto como» Correct answer.
- Final, equivalente a «para que»
- Causal, equivalente a «porque»
- Concesivo, equivalente a «aunque»
Explanation
«Ubi primum» es una conjunción temporal que significa «tan pronto como» o «en cuanto». Introduce una subordinada temporal con verbo en indicativo. No debe confundirse con valores causales, concesivos o finales, que requerirían otras conjunciones
Question 4Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Dux dixit se urbem capturum esse», ¿qué construcción sintáctica aparece y cómo se traduce?
- Participio concertado de presente: «dijo capturando la ciudad»
- Oración de infinitivo concertado con valor de futuro: «dijo que capturaría la ciudad» Correct answer.
- Subordinada con quod: «dijo porque capturaría la ciudad»
- Ablativo absoluto con valor causal: «dijo al capturar la ciudad»
Explanation
El verbo «dixit» introduce una oración de infinitivo (infinitivo de futuro «capturum esse») cuyo sujeto en acusativo coincide con el del verbo principal («se»). Se traduce con «que» más futuro en castellano, manteniendo la referencia temporal posterior al verbo de decir
Question 5Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cuál es la traducción correcta de «Roma condita, multa bella gessit»?
- Roma fundó y sostuvo muchas guerras
- Roma, que fue fundada por muchas guerras, sostuvo
- Fundada Roma, sostuvo muchas guerras Correct answer.
- Sostuvo muchas guerras para fundar Roma
Explanation
«Roma condita» es un ablativo absoluto con participio perfecto pasivo concertado con Roma: «fundada Roma» o «una vez fundada Roma». El verbo principal «gessit» tiene como sujeto implícito el pueblo romano o Roma misma. La construcción expresa anterioridad temporal respecto al verbo principal
Question 6Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En la traducción de un texto en verso latino, ¿qué recurso resulta más adecuado para reflejar el orden de palabras marcado del original?
- Reordenar los constituyentes en castellano para conservar el énfasis y los efectos de posición Correct answer.
- Suprimir los adjetivos para acortar el verso
- Traducir siempre en el mismo orden literal del latín aunque resulte ininteligible
- Sustituir el verso por un resumen en prosa
Explanation
El latín emplea el orden de palabras con valor expresivo, especialmente en poesía, donde el hipérbaton y la colocación de palabras clave crean énfasis. El traductor debe reproducir ese efecto reordenando los constituyentes en castellano sin sacrificar la inteligibilidad. La traducción literal palabra por palabra suele producir un texto inaceptable
Question 7Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué valor tiene el subjuntivo en «Cum Caesar venisset, milites eum salutaverunt»?
- Imperativo negativo: «no llegues, César»
- Temporal-causal en una subordinada con cum histórico: «habiendo llegado César» Correct answer.
- Potencial: «podría haber llegado César»
- Optativo independiente: «ojalá hubiera llegado César»
Explanation
«Cum» con subjuntivo en imperfecto o pluscuamperfecto forma el llamado cum histórico o narrativo, que expresa circunstancias temporales o causales anteriores al verbo principal. Se traduce habitualmente por «al + infinitivo» o «cuando + imperfecto». No es un subjuntivo independiente
Question 8Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Puella, quae in horto ludebat, subito cucurrit», ¿cómo se traduce correctamente la relativa?
- La niña, que jugaba en el jardín, de repente echó a correr Correct answer.
- La niña, para jugar en el jardín, de repente echó a correr
- La niña, porque jugaba en el jardín, de repente echó a correr
- La niña que corre en el jardín de repente echó a correr
Explanation
La oración de relativo «quae in horto ludebat» tiene valor explicativo, indicado por las comas y por el imperfecto de simultaneidad respecto al verbo principal. Se traduce con «que» más imperfecto en castellano, entre comas. El relativo concierta en género y número con el antecedente, pero su caso depende de su función en la subordinada
Question 9Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué diferencia de traducción existe entre «cum» con indicativo y «cum» con subjuntivo en una subordinada?
- Con indicativo introduce estilo indirecto y con subjuntivo discurso directo
- Con indicativo expresa condición irreal y con subjuntivo condición real
- Con indicativo es siempre causal y con subjuntivo siempre final
- Con indicativo suele ser temporal («cuando»); con subjuntivo puede ser histórico, causal o concesivo Correct answer.
Explanation
«Cum» con indicativo introduce normalmente subordinadas temporales de valor neutro («cuando»). Con subjuntivo, especialmente en imperfecto y pluscuamperfecto, adquiere valores de cum histórico, causal o concesivo según el contexto. La elección del modo es, por tanto, una pista clave para la traducción
Question 10Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En la frase «Hostes, ut urbem caperent, omnia temptaverunt», ¿qué valor tiene la subordinada con «ut»?
- Final: «para tomar la ciudad» Correct answer.
- Consecutivo: «de modo que tomaron la ciudad»
- Completivo: «que tomaron la ciudad»
- Concesivo: «aunque tomaron la ciudad»
Explanation
«Ut» más subjuntivo con verbos de esfuerzo o intención como «temptare» expresa finalidad: «para + infinitivo». El valor consecutivo requeriría normalmente un antecedente en la principal (ita, sic, tam) y el completivo dependería de verbos como rogo o impero. Aquí la idea es de propósito
Question 11Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir «Milites fortiter pugnaverunt», ¿qué valor tiene el adverbio «fortiter»?
- Complemento circunstancial de modo que modifica al verbo Correct answer.
- Complemento de régimen preposicional
- Atributo del sujeto
- Complemento directo del verbo
Explanation
«Fortiter» es un adverbio derivado del adjetivo fortis, y como adverbio modifica al verbo indicando el modo de la acción. En castellano se traduce por «valientemente» o «con valentía». No puede ser complemento directo ni atributo, funciones reservadas a nombres o adjetivos
Question 12Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué construcción aparece en «Urbs a militibus capta est» y cómo se traduce?
- Perifrástica activa de futuro: «la ciudad tomará a los soldados»
- Perifrástica pasiva de perfecto: «la ciudad fue tomada por los soldados» Correct answer.
- Ablativo absoluto: «tomada la ciudad por los soldados»
- Voz media con valor reflexivo: «la ciudad se tomó a sí misma»
Explanation
«Capta est» es la forma perifrástica de la voz pasiva en perfecto: participio perfecto más el presente de sum. El agente se expresa con «a/ab» más ablativo. Se traduce por «fue tomada» o «ha sido tomada», según el contexto
Question 13Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Tanto ardore pugnaverunt ut hostes fugerent», ¿qué valor tiene «ut hostes fugerent»?
- Causal: «porque los enemigos huyeron»
- Consecutivo: «de tal manera que los enemigos huyeron» Correct answer.
- Final: «para que los enemigos huyeran»
- Temporal: «cuando los enemigos huyeron»
Explanation
La presencia del correlativo «tanto» en la oración principal marca el valor consecutivo de la subordinada con ut más subjuntivo. La traducción habitual es «de tal manera que» o «tan... que». Sin el correlativo, el valor podría ser final, pero aquí el contexto lo desambigua
Question 14Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cuál es la traducción más fiel de «Nemo est qui hoc credat»?
- No hay nadie que crea esto Correct answer.
- Nadie es tan creyente como este
- No hay nadie a quien creer esto
- Nadie cree esto porque lo diga yo
Explanation
Se trata de una relativa con valor consecutivo tras una expresión negativa (nemo est), por lo que el subjuntivo «credat» es obligatorio. Se traduce por «no hay nadie que + subjuntivo» en castellano. El pronombre relativo qui tiene antecedente nemo
Question 15Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En la traducción de poesía latina, ¿qué problema plantea el hipérbaton característico de autores como Virgilio?
- Obliga a traducir cada palabra en el mismo orden en que aparece
- Elimina la necesidad de analizar los casos latinos
- Indica siempre que el texto está corrupto
- La separación de palabras concertadas obliga a reconstruir la sintaxis antes de traducir Correct answer.
Explanation
El hipérbaton poético separa a menudo sustantivo y adjetivo o verbo y complementos, de modo que el traductor debe identificar primero las concordancias y dependencias antes de verter el sentido. Solo así puede reproducir después el efecto estilístico en castellano. El orden literal no es una opción viable
Question 16Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué valor tiene el dativo en «Caesar militibus praemia dedit»?
- Complemento directo: «dio recompensas de los soldados»
- Complemento agente: «fue dado por los soldados»
- Ablativo de medio: «dio recompensas con los soldados»
- Dativo de interés o destinatario: «dio recompensas a los soldados» Correct answer.
Explanation
El dativo «militibus» indica la persona que recibe el beneficio de la acción del verbo «dedit». En castellano se traduce por «a» más el destinatario. El complemento directo es «praemia», en acusativo
Question 17Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Legiones, quae a Caesare ductae erant, flumen transierunt», ¿cómo se traduce correctamente la relativa?
- Las legiones que conducían a César cruzaron el río
- Las legiones, aunque César las conducía, cruzaron el río
- Las legiones, para conducir a César, cruzaron el río
- Las legiones, que habían sido conducidas por César, cruzaron el río Correct answer.
Explanation
«Quae ductae erant» es una relativa explicativa con verbo en pluscuamperfecto pasivo, que indica anterioridad respecto al verbo principal. El agente se expresa con «a Caesare». La traducción debe mantener la voz pasiva y el valor temporal anterior
Question 18Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué construcción es «fore ut» y cómo se traduce en estilo indirecto?
- Infinitivo de futuro pasivo perifrástico: «que sucedería que...» Correct answer.
- Supino en -um dependiente de verbos de movimiento
- Participio de futuro activo concertado: «a punto de...»
- Gerundivo con valor de obligación personal
Explanation
«Fore ut» (o «futurum esse ut») es la forma que el latín emplea en estilo indirecto para anunciar un hecho futuro cuando el verbo subordinado carece de supino o de infinitivo de futuro pasivo. Se traduce por «que sucedería que» o «que ocurriría que». Es una perífrasis de futuro pasiva o intransitiva
Question 19Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Cato dixit Carthaginem delendam esse», ¿cómo se traduce la construcción final?
- «Catón dijo que Cartago había sido destruida»
- «Catón dijo que Cartago destruía»
- «Catón dijo que destruiría Cartago»
- «Catón dijo que Cartago debía ser destruida» Correct answer.
Explanation
«Delendam esse» es una perífrasis pasiva de obligación formada por gerundivo más infinitivo de sum, dentro de una oración de infinitivo dependiente de dixit. El sujeto en acusativo es Carthaginem. Se traduce por «que debía ser destruida» o «que había que destruir»
Question 20Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué valor tiene el subjuntivo en «Si hoc diceret, erraret»?
- Condicional real: «si dice esto, se equivoca»
- Condicional irreal de presente: «si dijera esto, se equivocaría» Correct answer.
- Causal: «como dice esto, se equivoca»
- Concesivo: «aunque dice esto, se equivoca»
Explanation
La estructura «si» más imperfecto de subjuntivo en la prótasis y en la apódosis expresa una condición irreal en el presente: «si dijera esto, se equivocaría». El uso del subjuntivo imperfecto es la marca formal de la irrealidad. La condicional real emplearía indicativo
Question 21Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir «Omnibus rebus paratis, Caesar profectus est», ¿qué valor temporal tiene el ablativo absoluto?
- Finalidad: «para preparar todas las cosas»
- Posterioridad: «después de que César partiera»
- Anterioridad respecto al verbo principal: «preparadas todas las cosas, César partió» Correct answer.
- Simultaneidad con el verbo principal: «mientras preparaba todas las cosas»
Explanation
El participio perfecto pasivo «paratis» indica que la acción de preparar es anterior a la de partir. El ablativo absoluto con participio perfecto suele expresar anterioridad. Se traduce por «una vez preparadas» o «preparadas...», no por simultaneidad ni finalidad
Question 22Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Roma est urbs clarissima», ¿qué función cumple «urbs clarissima»?
- Aposición explicativa sin relación con el sujeto
- Atributo del sujeto con verbo copulativo Correct answer.
- Complemento circunstancial de lugar
- Complemento directo del verbo est
Explanation
«Est» es verbo copulativo, y el sustantivo con su adjetivo concertado «urbs clarissima» funciona como atributo que completa el significado del sujeto Roma. La concordancia en nominativo y femenino singular lo confirma. La traducción natural es «Roma es una ciudad muy famosa»
Question 23Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué valor tiene «ne» en «Timeo ne hostes veniant»?
- Introduce una finalidad negativa: «para que no vengan los enemigos»
- Introduce una prohibición: «no vengan los enemigos»
- Introduce una subordinada completiva con valor de temor: «temo que vengan los enemigos» Correct answer.
- Introduce una interrogativa indirecta: «pregunto si vendrán los enemigos»
Explanation
Tras verbos de temor como timeo, «ne» introduce la subordinada completiva que expresa el contenido del temor: «temo que...». La negación de ese temor se expresaría con «ne non» o «ut». La traducción debe reflejar el valor completivo, no final
Question 24Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cuál es la traducción correcta de «Carthago a Scipione deleta est»?
- Cartago destruyó a Escipión
- Escipión fue destruido por Cartago
- Cartago destruía a Escipión
- Cartago fue destruida por Escipión Correct answer.
Explanation
La perífrasis pasiva «deleta est» (participio perfecto más est) indica acción pasiva perfecta. El complemento agente se expresa con «a Scipione» en ablativo. La concordancia de «deleta» con Carthago en femenino singular confirma que Cartago es el sujeto paciente
Question 25Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Haec cum dixisset, conticuit», ¿qué valor tiene «cum dixisset»?
- Cum histórico con valor temporal anterior: «cuando hubo dicho esto, calló» Correct answer.
- Cum concesivo: «aunque dijo esto, calló»
- Cum final: «para decir esto, calló»
- Cum causal con valor presente: «como dice esto, calla»
Explanation
«Cum» con pluscuamperfecto de subjuntivo forma el cum histórico, que indica una circunstancia anterior al verbo principal. Se traduce por «cuando hubo dicho» o «después de decir». El valor causal o concesivo depende del contexto, pero aquí el sentido temporal es claro
Question 26Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Caesar, cum in Galliam venisset, legiones conscripsit», ¿qué valor temporal tiene la subordinada «cum in Galliam venisset» al traducirla al euskera?
- Posterioridad: primero recluta y después llega a la Galia.
- Anterioridad: la llegada ocurrió antes de reclutar las legiones. Correct answer.
- Valor condicional: solo si llega a la Galia recluta legiones.
- Simultaneidad estricta: ambos hechos ocurren a la vez.
Explanation
El «cum» histórico con subjuntivo pluscuamperfecto expresa una acción anterior a la principal, por lo que en euskera se vierte con «...-n zuenean» o con un gerundio temporal previo. La principal «legiones conscripsit» es el hecho posterior que se narra.
Question 27Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir al euskera «His rebus cognitis, Caesar pontem rescidit», ¿cómo se resuelve el ablativo absoluto «His rebus cognitis»?
- Como una subordinada causal o temporal con el verbo en forma personal: «Gauza hauek ezagutu zirenean». Correct answer.
- Como una oración principal coordinada con «rescindit».
- Como un vocativo dirigido a los lectores.
- Como un complemento de régimen del verbo «rescindere».
Explanation
El ablativo absoluto es una construcción con participio y sujeto propio en ablativo, independiente del resto de la oración. En euskera se traduce normalmente por una subordinada temporal o causal («...-nean», «...-lako»), no por un simple sintagma nominal.
Question 28Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Helvetii, ubi de Caesaris adventu certiores facti sunt, legatos miserunt», ¿qué tipo de subordinada es «ubi... facti sunt» y cómo se traduce?
- Temporal con indicativo: «...-nean», un hecho puntual presentado como real. Correct answer.
- Sustantiva de infinitivo concertado.
- Relativa de relativo sustantivado.
- Interrogativa indirecta con matiz dubitativo.
Explanation
«Ubi» introduce oraciones temporales y con indicativo presenta el hecho como real y puntual. Se traduce en euskera con «...-nean» o «... ondoren», sin matiz de irrealidad.
Question 29Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Pueri dicuntur litteras amare», ¿cómo se traduce correctamente la construcción personal pasiva con infinitivo?
- «Mutilek letrak maite zituzten».
- «Esaten da mutilek letrak maite dituztela». Correct answer.
- «Mutilek letrak maite dituztela esan zuten».
- «Mutilek letrak maitatzea erabaki zuten».
Explanation
La construcción personal («dicuntur» + infinitivo) equivale a un «dicitur» impersonal con oración completiva: el sujeto del pasivo pasa a ser sujeto del infinitivo. En euskera se vierte con «esan ohi da / esaten da» y completiva con «-ela».
Question 30Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué valor tiene el dativo en «Caesar civitatibus obsides imperavit» y cómo se refleja en la traducción?
- Dativo de persona afectada por el verbo compuesto: «...-ei bahituak eskatu zizkien». Correct answer.
- Dativo ético sin función sintáctica.
- Dativo de agente en construcción pasiva.
- Dativo de posesión con «esse».
Explanation
«Imperare» rige dativo de persona a la que se manda algo, con acusativo de cosa. En euskera el destinatario se marca con caso dativo plural («-ei»). No es posesivo ni agente.
Question 31Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Hannibal, quamquam magnas copias habebat, tamen in Italiam venire non dubitavit», ¿cómo se traduce «quamquam magnas copias habebat»?
- «Indar handiak zituelako», causal.
- «Indar handiak bazituen ere», concesiva con indicativo. Correct answer.
- «Indar handiak zituela», completiva.
- «Indar handiak izango balitu», condicional irreal.
Explanation
«Quamquam» introduce concesivas con indicativo y equivale a «aunque» o «...-n arren / ... bazituen ere». Presenta un hecho real que no impide la acción principal.
Question 32Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cómo se traduce «Milites pontem facere iussi sunt»?
- «Soldaduei zubia egiteko agindu zitzaien». Correct answer.
- «Soldaduek zubia egitea agindu zuten».
- «Soldaduak zubia egitera behartu zituzten».
- «Soldaduek zubia egin zuten aginduta».
Explanation
«Iussi sunt» es pasivo de «iubere» y exige infinitivo completivo con el sujeto paciente como sujeto del infinitivo. Se traduce con «agindu zitzaien» y completiva con «-ko».
Question 33Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Tanta erat militum virtus ut hostes primo impetu fugarentur», ¿qué tipo de consecutiva es y cómo se traduce?
- Completiva de temor con «ne».
- Final con «ut»: «ihes egiteko».
- Interrogativa indirecta.
- Consecutiva con «ut» + subjuntivo: «hainbestekoa zen... ezen... ihes egin zuten». Correct answer.
Explanation
«Tanta... ut» con subjuntivo introduce una consecutiva, con correlación entre el antecedente y el resultado. En euskera se traduce con «hain... ezen» y verbo en forma personal.
Question 34Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Urbs Roma, quae caput imperii erat, a barbaris incensa est», ¿qué función cumple «quae caput imperii erat» al traducir?
- Relativa especificativa que restringe el antecedente.
- Aposición en nominativo sin verbo.
- Relativa explicativa: añade información sobre «Roma», no restringe el antecedente. Correct answer.
- Oración interrogativa indirecta.
Explanation
La relativa entre comas es explicativa: añade un dato sobre el antecedente sin identificarlo frente a otros. En euskera se traduce con «-n» o «zein», a menudo entre pausas.
Question 35Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir «Cum primum luxit, milites portas aperuerunt», ¿qué valor tiene «cum primum» y cómo se vierte?
- Condicional: «Argia balitz».
- Temporal inmediata: «Argia hasi bezain laster». Correct answer.
- Causal: «Argia zelako».
- Concesiva: «Argia izan arren».
Explanation
«Cum primum» es locución temporal que significa «tan pronto como» o «en cuanto», con indicativo. En euskera se traduce con «bezain laster» o «orduko».
Question 36Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Non dubito quin hostes venturi sint», ¿cómo se traduce la subordinada con «quin»?
- «Ez dut zalantzarik etsaiak etorriko ote diren».
- «Ez dut zalantzarik etsaiak etorriko direnik». Correct answer.
- «Etsaiak etor ez daitezen, ez dut zalantzarik».
- «Etsaiak etorriko balira, ez dut zalantzarik».
Explanation
Tras expresiones negativas de duda («non dubito»), «quin» + subjuntivo equivale a una completiva afirmativa con «-nik/-la». Se traduce como «no dudo que...».
Question 37Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cuál es la traducción correcta de «Rogavit me quid de hac re sentirem»?
- «Esan zidan zer iritzi zuen gai horri buruz».
- «Galdetu zidan gai horri buruz zer egin nuen».
- «Galdetu zidan gai horri buruz zer iritzi zidan».
- «Galdetu zidan zer iritzi nuen gai horri buruz». Correct answer.
Explanation
«Rogavit» rige interrogativa indirecta con subjuntivo; el imperfecto «sentirem» reproduce la pregunta directa «quid sentis?» con la concordancia temporal del discurso indirecto. El sujeto de «sentirem» es el «me» de la principal.
Question 38Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Caesar, ut id fieri videret, speculatores misit», ¿qué valor tiene «ut id fieri videret»?
- Final: «hori gertatzen zela ikusteko». Correct answer.
- Completiva de verbo de temor.
- Concesiva: «hori ikusi arren».
- Consecutiva: «hori hainbeste non ikusi zuen».
Explanation
«Ut» + subjuntivo con un verbo de movimiento o acción intencionada expresa finalidad, traducible por «-teko/-tzeko». El sujeto del subjuntivo puede coincidir con el de la principal.
Question 39Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cómo se traduce «Dicitur Troiam captam esse»?
- «Troia hartu nahi zuela esaten da».
- «Troia hartuko zela esan zuen».
- «Troia hartzen ari zela esaten da».
- «Troia hartu zela esaten da». Correct answer.
Explanation
En el discurso indirecto, el infinitivo de perfecto pasivo «captam esse» expresa anterioridad respecto al verbo introductor «dicitur». Se traduce con completiva «-la» en pasado.
Question 40Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Nisi Caesar venisset, hostes urbem cepissent», ¿cómo se traduce la condicional irreal?
- «Zesar etorri zenez, etsaiek hiria hartu zuten».
- «Zesar etorri ez balitz, etsaiek hiria hartuko zuten». Correct answer.
- «Zesar etorriko denez, etsaiek hiria hartuko dute».
- «Zesar etorri arren, etsaiek hiria hartu zuten».
Explanation
La condicional irreal del pasado combina pluscuamperfecto de subjuntivo en la prótasis con pluscuamperfecto de subjuntivo en la apódosis, con valor de acción no realizada. En euskera se traduce con «-ko balitz/-tz» y verbo en condicional.
Question 41Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Legati, quos Caesar miserat, responsum rettulerunt», ¿cómo se traduce correctamente la relativa?
- «Zesarrek bidali nahi zituen legatuek erantzuna ekarri zuten».
- «Zesarri erantzuna eman zioten legatuek bidali zuten».
- «Zesarrek bidalitako legatuek erantzuna ekarri zuten». Correct answer.
- «Legatuek, Zesar bidali zutenean, erantzuna ekarri zuten».
Explanation
La relativa con antecedente expreso («legati») y verbo en perfecto se traduce por participio pasado en función adjetiva («bidalitako»). El relativo concierta con el antecedente en género, número y caso de la función dentro de la relativa.
Question 42Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Qué matiz aporta el subjuntivo en «Quae cum ita sint, ad propositum redeamus» y cómo se traduce?
- «Egoera horrelakoa balitz», con valor condicional puro.
- «Egoera horrelakoa izango da», con valor de futuro.
- «Egoera horrelakoa izan dadin», con valor final.
- «Egoera horrelakoa denez», con valor causal-concesivo y matiz de suposición. Correct answer.
Explanation
«Quae cum ita sint» es una fórmula con «cum» causal-concesivo y subjuntivo, que presenta la circunstancia como reconocida por el hablante. Se traduce por «siendo así» o «dado que es así».
Question 43Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Timens ne milites describerent, dux castra mutavit», ¿qué expresa «ne milites describerent»?
- Temor de que ocurra algo que se desea evitar: «soldaduek deserta ez zezaten beldur zen». Correct answer.
- Finalidad negativa: «soldaduek deserta ez zezaten».
- Prohibición directa.
- Interrogativa indirecta negativa.
Explanation
Tras verbos de temor, «ne» + subjuntivo introduce la completiva de temor y se traduce por «beldur zen... ez zezaten», con la negación en euskera. No es una final.
Question 44Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
¿Cómo se traduce «Omnibus rebus ad profectionem comparatis, signum datum est»?
- «Bidaia prestatzeko gauza guztiak prestatu behar izan ziren».
- «Bidaia prestatzeko gauza guztiak prestatu zituen seinaleak».
- «Bidaia prestatzeko gauza guztiak prestatu ondoren, seinalea eman zen». Correct answer.
- «Bidaia prestatzeko gauza guztiak prestatzen ari zirela, seinalea eman zen».
Explanation
El ablativo absoluto con participio de perfecto pasivo («comparatis») indica acción previa y acabada. En euskera se traduce por «... ondoren» o «...-rik», nunca por una oración principal independiente.
Question 45Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Haec ubi dicta dedit, siluerunt omnes», ¿qué tipo de subordinada introduce «ubi» y qué traducción es correcta?
- Causal: «Hori esan zuelako, denek isildu zuten».
- Concesiva: «Hori esan arren, denek isildu zuten».
- Temporal con indicativo: «Hori esan zuenean, denek isildu zuten». Correct answer.
- Interrogativa indirecta: «Zer esan zuen galdetu zioten».
Explanation
«Ubi» con indicativo es conjunción temporal («cuando») y no adverbio interrogativo. Se traduce con «...-nean». La oración principal es «siluerunt omnes».
Question 46Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Non tam stultus est ut haec credat», ¿qué valor tiene «ut haec credat» y cómo se traduce?
- Completiva de temor.
- Interrogativa indirecta.
- Consecutiva negativa: «ez da hain ergela non... sinets dezan». Correct answer.
- Final: «hori sinesteko».
Explanation
«Non tam... ut» + subjuntivo expresa una consecuencia negada: «no es tan... como para que...». Se traduce en euskera con «ez da hain... non... -n».
Question 47Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
Al traducir «Caesar, cum id nuntiatum esset, maturat ab urbe proficisci», ¿qué dos valores deben reflejarse?
- Una concesiva y una interrogativa indirecta.
- Un cum histórico con anterioridad («hori jakinarazi zitzaionean») y una completiva de infinitivo dependiente de «maturat» («hiritik abiatzera bizkortu zen»). Correct answer.
- Una final y una consecutiva.
- Una causal con indicativo y una relativa sustantivada.
Explanation
«Cum» + pluscuamperfecto de subjuntivo marca anterioridad respecto a la acción principal. «Maturat proficisci» es un infinitivo completivo que depende de un verbo de apresuramiento.
Question 48Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Qui fit ut nemo sit contentus sua sorte?», ¿cómo se traduce correctamente esta interrogativa directa con «ut»?
- «Zergatik dago inor bere zorteaz pozik?».
- «Nola lortu zuen inork bere zortea onartzea?».
- «Nor da bere zorteaz pozik egongo dena?».
- «Nola gertatzen da inor bere zorteaz pozik ez egotea?». Correct answer.
Explanation
«Qui fit ut...?» es una fórmula interrogativa directa que significa «¿cómo es que...?» o «¿cómo ocurre que...?». El «ut» introduce una completiva-sujeto dependiente de «fit».
Question 49Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Veritus sum ne quid detrimenti caperet exercitus», ¿qué matiz añade «ne quid» y cómo se traduce?
- Temor con «ne» y pronombre indefinido «quid»: «beldur nintzen armadaren kalterik ez ote zen gertatuko». Correct answer.
- Prohibición con «ne» + imperativo.
- Duda con «num».
- Finalidad negativa con «ne».
Explanation
Tras «vereri», «ne» introduce el contenido temido y «quid» es un indefinido que significa «algo». En euskera el temor se traduce con «beldur... ez ote», manteniendo la negación del deseo.
Question 50Translation of a Latin prose or verse text into Basque or Spanish
En «Tantum abest ut laudemur ut etiam vituperemur», ¿cómo se traduce la correlación «tantum abest ut... ut...»?
- «Ez gintuzten goraipatu ezta gaitzetsi ere».
- «Hainbeste goraipatu gintuzten, non gaitzetsi gintuzten».
- «Goretsiak izan gintezen, gaitzetsiak izan ginen».
- «Hain urrun dago goretsiak izatetik, non areago gaitzetsiak garen». Correct answer.
Explanation
«Tantum abest ut... ut...» expresa una gradación negativa: «lejos de que... hasta el punto de que...». El primer «ut» introduce lo que no ocurre y el segundo lo que sí ocurre.