EXIN VFB Functioneel Beheer en AI flashcards

33 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Functioneel beheer

Rol die de functionele vraag vanuit de gebruikersorganisatie vertaalt naar eisen aan informatiesystemen en bewaakt dat systemen de bedrijfsprocessen blijven ondersteunen.

BiSL-model

Referentiekader voor functioneel beheer en informatiemanagement met sturende, uitvoerende en ondersteunende processen, gericht op de vraagzijde van de informatievoorziening.

Opdrachtgeverschap

Rol waarin de business prioriteiten, budget en acceptatiebeslissingen vaststelt; functioneel beheer levert de onderbouwing, niet de beslissing.

Vraagarticulatie

Het expliciet maken van behoeften uit bedrijfsprocessen in eenduidige, toetsbare eisen die als basis dienen voor ontwerp, realisatie en acceptatie.

AI als copiloot

Inzet van AI die voorstellen genereert voor de functioneel beheerder, terwijl een mens verantwoordelijk blijft voor beoordeling en definitieve beslissing.

Informatievoorziening

Geheel van mensen, processen, applicaties en data dat informatie oplevert voor bedrijfsvoering en besluitvorming, inclusief de onderliggende infrastructuur.

Informatiehiërarchie data-informatie-kennis

Data zijn onbewerkte feiten, informatie is data met context en betekenis, kennis is geïnterpreteerde en toepasbare informatie binnen een domein.

NORA-vijflagenmodel

Architectuurkader met besturingslaag, organisatielaag, informatielaag, applicatielaag en technische infrastructuur voor samenhangende overheidsinformatievoorziening.

Bron van waarheid

Het systeem of de registratie dat als enige bevoegd is een bepaald gegeven te leveren; andere systemen verwijzen ernaar in plaats van het te dupliceren.

Interoperabiliteit

Vermogen van systemen om gegevens en processen met elkaar uit te wisselen en te gebruiken op basis van gedeelde koppelvlakken, modellen en semantiek.

Data-eigenaarschap

Toegewezen verantwoordelijkheid voor kwaliteit, definitie en gebruik van een gegevenselement, veelal belegd bij een data owner met een data steward als uitvoerder.

Incident versus probleem

Een incident is een verstoring van de dienstverlening; een probleem is de onderliggende oorzaak die zonder ingrijpen tot herhaalde incidenten leidt.

Impact-urgentiematrix

Prioriteringsinstrument dat de ernst van de gevolgen voor bedrijfsprocessen afzet tegen de tijdsdruk, zodat volgorde van behandeling objectief wordt bepaald.

Acceptatiecriteria

Vooraf vastgelegde, toetsbare eisen waaraan een wijziging of release moet voldoen voordat deze in productie wordt genomen en formeel wordt geaccepteerd.

Release versus deployment

Een release bundelt en valideert wijzigingen als geheel; een deployment brengt die bundel daadwerkelijk in de productieomgeving. Scheiding beperkt uitrolrisico.

Regressietest

Herhaling van eerdere tests om vast te stellen dat nieuwe wijzigingen bestaande functionaliteit niet hebben verstoord, essentieel bij frequente releases.

Ketenimpactanalyse

Beoordeling van de gevolgen van een wijziging voor alle schakels en partners in een bedrijfsproces, voordat tot realisatie wordt overgegaan.

Vier-ogenprincipe

Werkwijze waarbij een tweede persoon een voorstel, wijziging of AI-uitkomst beoordeelt voordat deze in productie of in een formeel besluit wordt gebruikt.

Incidentclassificatie met AI

Toepassing waarin een model meldingen automatisch indeelt naar type, urgentie of team, waarna de functioneel beheerder de voorgestelde classificatie controleert.

Retrieval-augmented generation

Techniek waarbij een taalmodel eerst relevante documenten uit een eigen kennisbank ophaalt en op basis daarvan antwoordt, wat controleerbaarheid vergroot.

Generatieve AI

Klasse modellen die nieuwe tekst, code of beelden produceert op basis van invoer; geschikt voor concepten, niet voor ongecontroleerde productiebeslissingen.

Use-case-canvas

Overzicht dat probleem, gebruiker, benodigde data, model, output, menselijke tussenkomst, KPI en risico's van een AI-toepassing in één beeld vastlegt.

Pilot met KPI's

Beperkte invoering van een AI-toepassing met vooraf gedefinieerde meetpunten, zoals doorlooptijd of eerste-tijd-oplossing, als voorwaarde voor opschaling.

Datakwaliteitsdimensies

Meetbare kenmerken van data: juistheid, volledigheid, tijdigheid, consistentie, uniciteit en validiteit, elk met een eigen norm en meetmethode.

Modelregister

Centraal overzicht van alle AI-modellen in gebruik, met eigenaar, doel, versie, trainingsdata, validatiedatum en gekoppelde risicobeoordeling.

EU AI Act risicoklassen

Indeling in verboden AI, hoog-risico AI, beperkt-risico AI en minimaal-risico AI; de klasse bepaalt welke documentatie, toezicht- en transparantie-eisen gelden.

DPIA

Gegevensbeschermingseffectbeoordeling die verplicht is bij verwerking met hoog risico voor rechten en vrijheden, zoals grootschalige profilering met persoonsgegevens.

Dataprovenance

Herleidbare vastlegging van herkomst, bewerkingen en versies van data die voor training of besluitvorming zijn gebruikt, ter ondersteuning van audit en reproduceerbaarheid.

Audit trail bij AI

Logging van invoer, modelversie en uitkomst per beslissing, zodat achteraf kan worden vastgesteld hoe een resultaat tot stand kwam en wie verantwoordelijk was.

Algoritmische bias

Systematische vertekening in modeluitkomsten door niet-representatieve data, labelkeuzes of proxy-variabelen, met mogelijk ongelijke behandeling van groepen.

Human-in-the-loop

Inrichting waarbij een menselijke beoordelaar elke AI-uitkomst met rechtsgevolg of materiële impact controleert en de uiteindelijke beslissing neemt.

Transparantieplicht AI

Verplichting om betrokkenen te informeren dat AI wordt gebruikt, welke gegevens worden verwerkt en hoe bezwaar of correctie mogelijk is.

Voorzorgsbeginsel bij AI

Beslisregel dat een AI-toepassing niet in productie gaat zolang juridische grondslag of ethische aanvaardbaarheid niet aantoonbaar is getoetst.