EXIN VFB Functioneel Beheer en AI key terms

De plek van functioneel beheer in de organisatie: tussen gebruikers en technisch beheer, met verantwoordelijkheid voor de aansluiting van informatiesystemen op bedrijfsprocessen en informatiebehoeften.

Het geheel van mensen, processen, gegevens en systemen waarmee een organisatie de informatie levert die nodig is voor uitvoering, sturing en verantwoording van haar taken.

Het sturen en inrichten van de informatievoorziening als geheel, inclusief strategie, planning, middelen en afstemming tussen bedrijfsdoelen en IT-oplossingen.

De rol van degene die namens het bedrijf een resultaat of dienst vraagt, de randvoorwaarden en het budget vaststelt en de opgeleverde prestatie beoordeelt en accepteert.

De rol van de partij die een gevraagd resultaat levert, afspraken over kwaliteit, tijd en kosten nakomt en verantwoording aflegt aan de opdrachtgever.

Een samenhangend overzicht van de informatiebehoeften, processen, gegevens en applicaties van een organisatie, met de principes en relaties waarmee veranderingen worden gestuurd.

De beschrijving van de samenhang tussen bedrijfsprocessen, hun onderlinge afhankelijkheden en de wijze waarop processen bijdragen aan de doelen van de organisatie.

Een schematische weergave van een bedrijfsproces met activiteiten, gebeurtenissen, beslissingen en rollen, bedoeld om het proces te begrijpen, te verbeteren of te automatiseren.

De geautomatiseerde of gestructureerde doorloop van taken en beslissingen in een proces, waarbij status, volgorde en verantwoordelijkheid per stap zijn vastgelegd.

Een expliciet vastgelegde regel die bepaalt hoe een bedrijfsproces of systeem zich in een bepaalde situatie moet gedragen, bijvoorbeeld een acceptatiegrens of berekeningswijze.

Het systematisch achterhalen, vastleggen en toetsen van de eisen en wensen van gebruikers en belanghebbenden, zodat een oplossing aantoonbaar aansluit op de bedrijfsbehoefte.

Een document dat beschrijft wat een informatiesysteem moet doen, voor wie, onder welke voorwaarden en met welke gegevens, zonder de technische implementatie voor te schrijven.

Meetbare voorwaarden waaraan een opgeleverde wijziging of systeem moet voldoen voordat de opdrachtgever het resultaat goedkeurt en in gebruik neemt.

Het plannen, voorbereiden, uitvoeren en bewaken van tests, zodat vastgesteld wordt of een systeem of wijziging aan de gestelde eisen en acceptatiecriteria voldoet.

Een herhaalde test die controleert of bestaande functionaliteit nog correct werkt nadat een wijziging, update of configuratieaanpassing in het systeem is doorgevoerd.

Het gecontroleerd behandelen van aanvragen voor aanpassing van systemen of processen, van beoordeling en prioritering tot implementatie, communicatie en evaluatie.

Het voorbereiden, plannen en gecontroleerd in productie brengen van nieuwe of gewijzigde softwareversies, inclusief terugrolafspraken en communicatie naar gebruikers.

Een schriftelijke afspraak tussen opdrachtgever en leverancier over de te leveren diensten, met meetbare kwaliteitsnormen, verantwoordelijkheden en procedures bij afwijkingen.

Het zo snel mogelijk herstellen van een onverwachte verstoring in een dienst of systeem, met registratie, prioritering, escalatie en communicatie naar de betrokken gebruikers.

Het opsporen en wegnemen van de onderliggende oorzaak van herhaalde incidenten, zodat dezelfde verstoring niet opnieuw optreedt of minder impact heeft.

Een gestructureerd, doorzoekbaar overzicht van oplossingen, werkinstructies en veelgestelde vragen, bedoeld om gebruikers en beheerders snel en consistent te helpen.

De mate waarin gegevens geschikt zijn voor het beoogde gebruik, beoordeeld op kenmerken als juistheid, volledigheid, tijdigheid, consistentie en eenduidigheid.

Een afzonderlijk meetbaar aspect van datakwaliteit, zoals juistheid, volledigheid, actualiteit, uniciteit of validiteit, dat met eigen regels en metingen wordt beoordeeld.

Het automatisch onderzoeken van gegevensverzamelingen op patronen, uitzonderingen, ontbrekende waarden en afwijkingen, om de feitelijke kwaliteit en structuur vast te stellen.

Het geheel van rollen, besluitrechten, afspraken en processen waarmee een organisatie eigenaarschap en verantwoordelijkheid voor gegevens vastlegt en naleeft.

De toegewezen verantwoordelijkheid van een persoon of rol voor de inhoud, kwaliteit en het gebruik van een afgebakende gegevensverzameling binnen de organisatie.

Een formele beschrijving van gegevensobjecten, hun kenmerken en onderlinge relaties, die als blauwdruk dient voor opslag, uitwisseling en gebruik van gegevens.

Gegevens die andere gegevens beschrijven, zoals herkomst, betekenis, formaat, eigenaar en wijzigingsdatum, en die nodig zijn om gegevens betrouwbaar te kunnen gebruiken.

Het vermogen van computersystemen om taken uit te voeren die normaal menselijke intelligentie vereisen, zoals patroonherkenning, taalbegrip, voorspellen en beslissen.

Een vorm van kunstmatige intelligentie waarbij een model patronen leert uit voorbeeldgegevens en daarna voorspellingen of classificaties doet op nieuwe, vergelijkbare gegevens.

Kunstmatige intelligentie die op basis van een opdracht nieuwe inhoud produceert, zoals tekst, code, beeld of samenvattingen, veelal met grote taalmodellen.

Een groot neuraal netwerkmodel dat op omvangrijke tekstcollecties is getraind en daardoor taal kan begrijpen en genereren, inclusief samenvatten, vertalen en vraagbeantwoording.

De instructie of vraag die een gebruiker aan een generatief AI-model geeft, inclusief context en gewenste vorm, om een bruikbaar en controleerbaar resultaat te krijgen.

Een techniek waarbij een taalmodel eerst relevante documenten of gegevens ophaalt uit een eigen bron en die als context gebruikt bij het formuleren van het antwoord.

De verzameling voorbeelden waarmee een machine learning-model wordt ontwikkeld; de kwaliteit, representativiteit en herkomst ervan bepalen in hoge mate het gedrag van het model.

Het onafhankelijk toetsen of een AI-model presteert zoals bedoeld, onder meer op nauwkeurigheid, robuustheid en generalisatie naar nieuwe situaties buiten de trainingsgegevens.

Een systematische vertekening in gegevens of modeluitkomsten waardoor bepaalde groepen of situaties stelselmatig verkeerd worden behandeld of beoordeeld.

De mate waarin een mens begrijpelijk kan maken waarom een AI-systeem een bepaalde uitkomst of beslissing heeft geproduceerd, zodat controle en verantwoording mogelijk zijn.

De mate waarin belanghebbenden kunnen zien welke gegevens, doelen en werking aan een AI-toepassing ten grondslag liggen en hoe besluiten tot stand komen.

De inrichting waarbij een bevoegde medewerker AI-uitkomsten kan beoordelen, corrigeren of overrulen voordat deze gevolgen hebben voor mensen of processen.

De vastgelegde en aantoonbare verantwoordelijkheid van een persoon of rol voor de werking, het gebruik en de gevolgen van een AI-toepassing in de organisatie.

Het stelsel van beleid, rollen, procedures en controles waarmee een organisatie verantwoord en nalevingsgericht gebruik van AI-toepassingen inricht en monitort.

Het indelen van AI-toepassingen naar aard en ernst van mogelijke schade, zodat bijbehorende eisen aan toezicht, documentatie en controle proportioneel worden toegepast.

De Europese privacywet die eisen stelt aan de verwerking van persoonsgegevens, waaronder grondslag, transparantie, dataminimalisatie en rechten van betrokkenen.

Het vanaf het ontwerp inbouwen van privacybescherming in systemen en processen, zodat gegevensminimalisatie en beveiliging standaard onderdeel zijn van de oplossing.

De Europese verordening die verplichtingen oplegt aan aanbieders en gebruikers van AI-systemen, afhankelijk van het risiconiveau en de aard van de toepassing.

Een met overtuiging gepresenteerde maar feitelijk onjuiste of verzonnen uitkomst van een generatief AI-model, die zonder menselijke controle tot verkeerde beslissingen kan leiden.