I85PREP
⌘ K
JC Irish T1 study materials
JC Irish T1 study resources

JC Irish T1 practice questions

One question at a time. Build your JC Irish T1 understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cad é ainm an chéad mheasúnaithe rangbhunaithe (MRB 1) i nGaeilge an Teastais Shóisearaigh?

  1. Léitheoireacht agus Scríbhneoireacht
  2. Tionscadal na Gaeilge
  3. An Scrúdú Béil
  4. Cumarsáid ó Bhéal Correct answer.

Explanation

Is é 'Cumarsáid ó Bhéal' ainm MRB 1 i nGaeilge; dírítear an measúnú seo ar chumas na ndaltaí cumarsáid a dhéanamh i nGaeilge. Ní scrúdú deiridh é ach measúnú sa seomra ranga.

Question 2Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cén bhliain den Teastas Sóisearach ina ndéantar MRB 1 'Cumarsáid ó Bhéal' de ghnáth?

  1. An tríú bliain
  2. An chéad bhliain
  3. An dara bliain Correct answer.
  4. Tar éis an Teastais Shóisearaigh

Explanation

De réir shonraíocht na Gaeilge don Teastas Sóisearach, déantar MRB 1 i rith an dara bliain. Tugann sé seo deis do dhaltaí scileanna cumarsáide a fhorbairt roimh an measúnú deiridh sa tríú bliain.

Question 3Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cé a dhéanann measúnú ar MRB 1 'Cumarsáid ó Bhéal'?

  1. Múinteoir an ranga Correct answer.
  2. Na daltaí féin amháin
  3. Iniúchóir seachtrach
  4. An Coimisiún Scrúduithe

Explanation

Is measúnú sa seomra ranga é MRB 1, agus is é múinteoir an ranga a dhéanann an measúnú de réir ghnáithe cáilíochta an mheasúnaithe. Ní hionann é agus scrúdú seachtrach ná scrúdú deiridh.

Question 4Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá dalta ag ullmhú do MRB 1 agus ba mhaith léi a chinntiú go bhfuil a cuid cumarsáide éifeachtach. Cé acu seo a leanas an cur chuige is fearr di?

  1. Labhraíonn sí go tapa chun an t-am a shábháil.
  2. Scríobhann sí script focal ar fhocal agus léann sí é gan féachaint ar an lucht éisteachta.
  3. Déanann sí cleachtadh agus freagraíonn sí ceisteanna go nádúrtha. Correct answer.
  4. Foghlaimíonn sí a cuid abairtí de ghlanmheabhair agus seachnaíonn sí súil a chaitheamh le daoine.

Explanation

Is éard atá i gceist le cumarsáid éifeachtach ná idirghníomhú leis an lucht éisteachta, ní léamh scripte. Cabhraíonn cleachtadh le freagairt nádúrtha agus le líofacht sa chaint.

Question 5Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith tasc éisteachta sa rang Gaeilge, cloiseann dalta focal nach dtuigeann sé. Cad é an straitéis is fearr dó?

  1. Úsáideann sé an comhthéacs agus leanann sé air ag éisteacht. Correct answer.
  2. Fiafraíonn sé de gach duine sa seomra cad is brí leis an bhfocal.
  3. Scríobhann sé an focal agus déanann sé neamhaird de gach rud eile.
  4. Stopann sé ag éisteacht agus éiríonn sé as an tasc.

Explanation

Is straitéis éisteachta é an chiall a bhaint as comhthéacs; cuireann sé seo ar chumas an dalta leanúint leis an bpríomhphointe a thuiscint. Ní gá gach focal a thuiscint chun an bhrí iomlán a fháil.

Question 6Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá Gaeilge, níor thuig tú ceist a chuir do pháirtí. Cad é an freagra is oiriúnaí chun cumarsáid a choinneáil ag gluaiseacht?

  1. Ní thuigim. Labhair Béarla.
  2. Stop.
  3. Níl a fhios agam.
  4. An féidir leat é sin a rá arís, le do thoil? Correct answer.

Explanation

Iarrann an rogha seo soiléiriú go béasach agus coinníonn sé an comhrá ar siúl i nGaeilge. Is straitéis chumarsáide í a lorgaíonn cabhair gan aistriú go Béarla.

Question 7Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cén fáth a moltar do dhaltaí comhrá a dhéanamh i mbeirteanna le linn MRB 1?

  1. Chun script a léamh le chéile.
  2. Chun an múinteoir a choinneáil gnóthach.
  3. Chun an scrúdú a dhéanamh níos faide.
  4. Chun deis a thabhairt do gach dalta labhairt agus freagairt dá chéile. Correct answer.

Explanation

I mbeirteanna bíonn níos mó ama labhartha ag gach dalta agus bíonn orthu éisteacht agus freagairt go nádúrtha. Is iad sin croí na cumarsáide béil a mheastar sa MRB.

Question 8Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Agus tú ag measúnú cumarsáide béil dalta eile, cad é an fhianaise is fearr a léiríonn cumarsáid éifeachtach?

  1. An t-am a thógann sé an chaint a chríochnú.
  2. An líon focal Béarla a úsáideann sé.
  3. Líon na bhfocal a deir an dalta.
  4. An dóigh a n-athraíonn an dalta a chuid cainte chun freagairt don lucht éisteachta. Correct answer.

Explanation

Léiríonn oiriúnú na cainte do fhreagraí agus d'imoibrithe an lucht éisteachta go bhfuil an dalta ag cumarsáid go héifeachtach. Ní thomhaiseann líon na bhfocal ná luas na cainte cáilíocht na cumarsáide.

Question 9Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá beirt daltaí ag díospóireacht faoin ábhar is fearr don MRB. Cad é an cur chuige is fearr chun teacht ar chinneadh?

  1. Roghnaíonn siad ábhar atá éasca le foghlaim de ghlanmheabhair.
  2. Roghnaíonn siad an chéad ábhar a fheiceann siad ar an idirlíon.
  3. Roghnaíonn siad ábhar a bhfuil suim acu araon ann agus a thugann deis dóibh comhrá a dhéanamh. Correct answer.
  4. Roghnaíonn duine amháin an t-ábhar gan comhairliú.

Explanation

Is fearr ábhar a spreagann suim agus idirghníomhaíocht, mar is é sin croílár an mheasúnaithe béil. Bíonn comhrá níos nádúrtha nuair a bhíonn suim ag an dá dhalta san ábhar.

Question 10Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cad é an phríomhaidhm atá le MRB 1 'Cumarsáid ó Bhéal'?

  1. Scrúdú scríofa a dhéanamh.
  2. Scileanna scríbhneoireachta na ndaltaí a mheas.
  3. Liosta focal a fhoghlaim de ghlanmheabhair.
  4. Cumas na ndaltaí cumarsáid a dhéanamh i nGaeilge i gcásanna éagsúla a fhorbairt agus a mheas. Correct answer.

Explanation

Dírítear MRB 1 ar chumas na ndaltaí cumarsáid a dhéanamh i nGaeilge i gcásanna éagsúla a fhorbairt agus a mheas. Ní scrúdú scríofa ná foghlaim de ghlanmheabhair amháin atá i gceist.

Question 11Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá nádúrtha Gaeilge, cad a chuirtear in iúl go minic nuair a ardaítear an guth ag deireadh abairte?

  1. Go bhfuil ordú á thabhairt
  2. Go bhfuil an cainteoir críochnaithe
  3. Go bhfuil ceist á cur Correct answer.
  4. Go bhfuil an cainteoir feargach i gcónaí

Explanation

Ardaítear an guth go minic chun ceist a chur nó chun iontas a léiriú. Ní hionann sin agus ordú ná deireadh cainte. Baintear úsáid as an tuin chun brí an chainteora a shoiléiriú.

Question 12Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cad é an phríomhfheidhm atá le focail líonta ar nós 'bhuel' agus 'mar sin' i gcomhrá béil?

  1. An chaint a dhéanamh níos foirmiúla
  2. An comhrá a chríochnú go tobann
  3. Earráidí gramadaí a cheartú
  4. Am a cheannach agus smaoineamh Correct answer.

Explanation

Úsáidtear focail líonta chun sos a líonadh agus chun am a thabhairt don chainteoir smaoineamh. Coinníonn siad an seal cainte agus tugann siad le fios go bhfuil an comhrá fós beo.

Question 13Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá beirte do MRB 1, tá do pháirtí ag labhairt faoi thaithí samhraidh. Cad é an t-iompar is fearr uait féin ag an nóiméad sin?

  1. Éisteacht go gníomhach agus aiseolas a thabhairt Correct answer.
  2. Ceist nua a chur faoi ábhar eile láithreach
  3. Féachaint ar do ghuthán chun an t-am a sheiceáil
  4. A cuid cainte a chríochnú di chun tús a chur le do scéal féin

Explanation

I gcomhrá beirte, tugann éisteacht ghníomhach agus aiseolas beag le fios go bhfuil tú ag leanúint an chainteora. Coinníonn sé sin an comhrá nádúrtha agus tugann sé deis don pháirtí a scéal a chríochnú.

Question 14Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá tú ag iarraidh cead a fháil ó do mhúinteoir an fhuinneog a oscailt. Cén leagan Gaeilge is oiriúnaí don chomhthéacs sin?

  1. Caithfidh tú an fhuinneog a oscailt, tá sé te.
  2. Fuinneog! Oscail anois í gan aon mhoill!
  3. Oscail an fhuinneog sin láithreach, le do thoil.
  4. An bhféadfainn an fhuinneog a oscailt? Correct answer.

Explanation

I gcomhthéacs scoile, is gnách cead a iarraidh go foirmeálta agus foirm cheiste a úsáid le do mhúinteoir. Ní ordú ná ráiteas faoi dhualgas atá ann ach iarratas ó dhalta chuig múinteoir.

Question 15Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag éisteacht le fógraí scoile do thasc éisteachta, cad é an cur chuige is éifeachtaí chun na príomhphointí a thaifeadadh?

  1. Gach focal a scríobh síos go hiomlán
  2. Giorrúcháin agus eochairfhocail a scríobh Correct answer.
  3. Fanacht go dtí an deireadh agus brath ar do chuimhne
  4. Aistriú go Béarla a dhéanamh ar an bpointe

Explanation

Agus tasc éisteachta á dhéanamh, cabhraíonn giorrúcháin agus eochairfhocail le príomhphointí a choinneáil gan bacadh leis an éisteacht. Ní féidir gach focal a scríobh agus éisteacht go gníomhach ag an am céanna.

Question 16Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith comhrá Gaeilge, tá tú ag iarraidh a dheimhniú gur thuig tú príomhphointe do pháirtí. Cad é an straitéis is fearr?

  1. Achoimre a dhéanamh in do chuid focal féin Correct answer.
  2. Fanacht ina thost go dtí deireadh an chomhrá
  3. A chuid focal a athrá go díreach
  4. Ceist dhúnta a chur le freagra 'tá' nó 'níl'

Explanation

Nuair a achoimríonn tú focal an chainteora i do chuid focal féin, tugtar deis dó a dheimhniú go bhfuil an tuiscint ceart. Leis sin coinnítear an comhrá agus seachnaítear míthuiscint.

Question 17Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá tú ag roghnú ábhair don chomhrá i MRB 1. Cén critéar is tábhachtaí agus an t-ábhar á roghnú agat?

  1. Ábhar a chlúdófar i gcúpla abairt
  2. Suim phearsanta agus deis le plé Correct answer.
  3. An t-ábhar céanna a roghnú le do chara
  4. Stór focal an-deacair a úsáid

Explanation

Ábhar a bhfuil suim phearsanta agat ann a choinníonn an comhrá beo agus tugann sé deis do cheisteanna leantacha. Is fearr ábhar a bhfuil doimhneacht ann agus ar féidir labhairt go nádúrtha faoi.

Question 18Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Léigh an malartú seo: A: 'An raibh tú ar saoire i mbliana?' B: 'Bhí.' Stopann an comhrá ansin. Cad é an chúis is dóichí leis sin?

  1. Níor chuala B an cheist
  2. A ag labhairt ró-ghasta
  3. Ní raibh mórán Gaeilge ag B
  4. Ceist dhúnta a chur Correct answer.

Explanation

Ceist dhúnta ar nós 'An raibh tú...?' ligeann sí freagra 'Bhí' nó 'Ní raibh' amháin. Chun comhrá a choinneáil ag imeacht, ba chóir ceist oscailte nó ceist leantach a chur.

Question 19Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cloiseann tú cainteoir ag rá: 'Bhuel, b'fhéidir go n-oibreodh sé sin, ach nílim cinnte fós.' Cad a thugann an teanga seo le tuiscint faoin gcainteoir?

  1. Tá amhras air faoin smaoineamh Correct answer.
  2. Teastaíonn uaidh an comhrá a stopadh
  3. Tá aiseolas scríofa á lorg aige
  4. Tá sé go hiomlán cinnte

Explanation

Taispeánann 'b'fhéidir' agus 'nílim cinnte fós' go bhfuil an cainteoir ag smaoineamh agus nach bhfuil sé tiomanta don smaoineamh. Ní stopadh comhrá é sin ach comhartha amhrais agus plé fós ar siúl.

Question 20Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tar éis MRB 1, iarrtar ort machnamh a dhéanamh ar do chuid cumarsáide béil. Cad é an cineál machnaimh is luachmhaire?

  1. Liosta de gach focal nár thuig tú
  2. Do chara a mheas agus gan tú féin
  3. Cur síos ginearálta ar an mbliain
  4. Samplaí sonracha agus sprioc amháin Correct answer.

Explanation

Is fearr machnamh a dhéanamh ar shamplaí sonracha ó do chuid cainte féin agus sprioc a leagan síos don chéad uair eile. Tugann sé sin fianaise soiléir ar fhoghlaim agus ar fhorbairt seachas tuairim ghinearálta.

Question 21Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith tasc éisteachta sa rang Gaeilge, cén fáth a n-éistear leis an taifeadadh faoi dhó go minic?

  1. Chun an taifeadadh a dhéanamh níos deacra ar an dalta.
  2. Chun am a chaitheamh sa rang gan cuspóir.
  3. Chun iallach a chur ar an dalta gach focal a scríobh síos.
  4. Chun deis a thabhairt don dalta a thuiscint a sheiceáil agus sonraí a aimsiú. Correct answer.

Explanation

Úsáidtear an chéad éisteacht chun brí ghinearálta an téacs a thuiscint, agus an dara héisteacht chun sonraí ar leith a aimsiú. Ní bhíonn sé mar aidhm ag an múinteoir an taifeadadh a dhéanamh níos deacra ná gach focal a dheachtú. Tugann an dara héisteacht deis freisin do dhaltaí a gcuid tuisceana a sheiceáil.

Question 22Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cén abairt is oiriúnaí chun cur isteach go béasach ar do pháirtí le linn comhrá Gaeilge?

  1. Le do thoil, an féidir liom rud beag a rá? Correct answer.
  2. Dún do bhéal, le do thoil.
  3. Tá mé ag imeacht anois gan slán.
  4. Nílim ag éisteacht leat.

Explanation

Baineann cur isteach béasach úsáid as focail mhúinte ar nós ‘le do thoil’ agus ceist chun cead a lorg. Cuireann sé sin in iúl go bhfuil meas agat ar do pháirtí agus go dteastaíonn uait páirt a ghlacadh sa chomhrá. Níor cheart cur isteach a dhéanamh le hordú ná le masla.

Question 23Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag tús chomhrá MRB, cén chaoi is fearr chun tús nádúrtha a chur leis an gcomhrá?

  1. Slán go fóill!
  2. Dia duit! Conas atá tú inniu? Correct answer.
  3. Go raibh maith agat as ucht an rud sin.
  4. Tá brón orm, ach níl a fhios agam.

Explanation

Tosaíonn comhrá nádúrtha le beannú agus le ceist oscailte a thugann deis don pháirtí freagra a thabhairt. Cruthaíonn ‘Dia duit! Conas atá tú inniu?’ atmaisféar cairdiúil agus tugann sé ábhar cainte don bheirt. Ní thosaítear comhrá le slán ná le leithscéal gan chúis.

Question 24Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcumarsáid béil, cad é an fheidhm is mó atá ag gothaí agus ag teagmháil shúile?

  1. Tagann siad in ionad na Gaeilge ar fad.
  2. Déanann siad an chumarsáid níos deacra i gcónaí.
  3. Cuireann siad le brí na bhfocal agus léiríonn siad spéis. Correct answer.
  4. Ní bhíonn aon fheidhm acu sa chumarsáid.

Explanation

Tacaíonn gothaí agus teagmháil shúile leis an teachtaireacht labhartha; cuireann siad béim ar mhothúchán agus léiríonn siad go bhfuil an cainteoir agus an t-éisteoir ag gabháil don chomhrá. Ní ionadaíonn siad don teanga, ach cabhraíonn siad leis an mbrí a shoiléiriú. Is féidir leo freisin comhartha a thabhairt go bhfuil tú ag éisteacht go gníomhach.

Question 25Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá tú ag ullmhú do chomhrá MRB agus tá nótaí gearra agat. Cad é an bealach is fearr chun iad a úsáid le linn an chomhrá?

  1. Féachadh orthu go gasta chun smaointe a mheabhrú, agus teagmháil shúile a choinneáil leis an bpáirtí. Correct answer.
  2. Iad a thabhairt don pháirtí le léamh os ard.
  3. Iad a chur i bhfolach agus gan féachaint orthu ar chor ar bith.
  4. Léamh amach iad focal ar fhocal gan féachaint ar an bpáirtí.

Explanation

Tá nótaí gearra úsáideach mar leideanna, ach ní chóir iad a léamh focal ar fhocal mar go gcuireann sé isteach ar an gcomhrá nádúrtha. Is fearr féachadh orthu go gasta agus ansin díriú ar do pháirtí le teagmháil shúile. Mar sin, fanann an chumarsáid idirghníomhach agus nádúrtha.

Question 26Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cad é an difríocht idir éisteacht le haghaidh brí ghinearálta agus éisteacht le haghaidh sonraí?

  1. Éisteacht le haghaidh brí ghinearálta díríonn ar an bpríomhsmaoineamh; éisteacht le haghaidh sonraí díríonn ar fhíricí ar leith. Correct answer.
  2. Níl aon difríocht eatarthu in aon chomhthéacs.
  3. Éisteacht le haghaidh brí ghinearálta díríonn ar fhocail aonair; éisteacht le haghaidh sonraí díríonn ar an bpríomhsmaoineamh.
  4. Éisteacht le haghaidh brí ghinearálta ní bhíonn úsáideach riamh.

Explanation

Nuair a éistear le haghaidh brí ghinearálta, iarrtar ar an dalta an príomhtheachtaireacht nó an t-ábhar a thuiscint gan gach sonra a cheapadh. Nuair a éistear le haghaidh sonraí, dírítear ar ainmneacha, uimhreacha, dátaí nó fíricí ar leith. Úsáidtear an dá scil ag brath ar an tasc.

Question 27Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag deireadh chomhrá béil, cad é an bealach is oiriúnaí chun críoch nádúrtha a chur leis?

  1. Stopadh go tobann gan focal a rá.
  2. A rá ‘Go raibh maith agat’ agus ‘Slán’ nó frása comhchosúil. Correct answer.
  3. Ceist nua a chur arís agus arís eile gan aird.
  4. Iompú ar an mBéarla gan mhíniú.

Explanation

Cuireann frásaí buíochais agus sláin críoch shibhialta leis an gcomhrá agus tugann siad le fios go bhfuil an mhalartú thart. Tá sé nádúrtha ‘Go raibh maith agat’ a rá i ndiaidh comhrá agus ‘Slán’ a úsáid agus tú ag imeacht. Cuidíonn sé sin le tuiscint shoiléir idir an bheirt chainteoirí.

Question 28Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith comhrá beirte, tá do pháirtí ag labhairt beagnach gan stad agus gan mórán deise agat freagra a thabhairt. Cad é an straitéis is éifeachtaí chun cothromaíocht a bhaint amach?

  1. Labhairt níos airde agus cur isteach go minic chun an lámh in uachtar a fháil.
  2. Éirí as an gcomhrá agus imeacht gan mhíniú.
  3. Fanacht go dtí go stopfaidh sé agus ansin gearán a dhéanamh leis an múinteoir.
  4. Éisteacht go foighneach agus, ag sos nádúrtha, ceist a chur a thugann deis duit féin labhairt. Correct answer.

Explanation

Is féidir le ceist chomhoibritheach ag sos nádúrtha an comhrá a athoscailt agus deis a thabhairt duit féin páirt a ghlacadh. Léiríonn sé sin meas ar do pháirtí agus coinníonn sé an comhrá ar siúl. Ní gá achomharc a dhéanamh leis an múinteoir ná an comhrá a thréigean.

Question 29Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Léigh an malartú seo: A: ‘An raibh tú ag obair go crua ar an tionscadal?’ B: ‘Bhí, cinnte. Chaith mé dhá thráthnóna air.’ A: ‘Conas a d'eirigh leat?’ B: ‘Bhuel, bhí sé deacair ach thaitin sé liom.’ Cad a léiríonn freagraí B faoin gcomhrá?

  1. Go bhfuil B ag iarraidh deireadh a chur leis an gcomhrá.
  2. Go bhfuil B ag forbairt an chomhrá le sonraí agus le mothúcháin. Correct answer.
  3. Go bhfuil B ag tabhairt freagraí gearra gan mhionsonraí.
  4. Ní thuigeann B an cheist ar chor ar bith.

Explanation

Tugann B freagraí a chuimsíonn sonraí (‘dhá thráthnóna’) agus mothúchán (‘thaitin sé liom’), rud a choinníonn an comhrá ag sreabhadh. Léiríonn sé sin go bhfuil B ag gabháil don chomhrá go gníomhach agus ag cur leis an ábhar. Ní fhágann sé an comhrá ina stad ná ní thugann sé freagraí aonfhoclacha.

Question 30Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag ullmhú d'ábhar don chomhrá MRB, cad é an beart is úsáidí chun do chuid Gaeilge a fheabhsú?

  1. Cúpla frása agus focal eochair a fhoghlaim agus iad a chleachtadh os ard le páirtí. Correct answer.
  2. Fanacht ar an mBéarla le linn an chomhrá chun botúin a sheachaint.
  3. Focail aonair a fhoghlaim gan iad a chleachtadh riamh.
  4. Script fhada a scríobh agus í a léamh amach focal ar fhocal.

Explanation

Cabhraíonn frásaí agus focail eochair leat smaointe a chur in iúl go nádúrtha gan a bheith ag brath ar script fhada. Nuair a chleachtann tú iad os ard le páirtí, éiríonn an teanga níos líofa agus níos muiníní. Mar sin, bíonn tú in ann freagairt go solúbtha don chomhrá.

Question 31Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith comhrá beirte i nGaeilge, tá do pháirtí ag insint scéil. Cén t-iompar is fearr a léiríonn go bhfuil tú ag éisteacht go gníomhach?

  1. Baineann tú úsáid as do ghuthán chun nótaí a scríobh faoi rún.
  2. Fanann tú ina thost go hiomlán agus féachann tú amach an fhuinneog.
  3. Déanann tú gothaí beaga agus deir tú 'Sea' nó 'Ceart go leor'. Correct answer.
  4. Labhraíonn tú thar do pháirtí chun an scéal a chríochnú go tapa.

Explanation

Is é an t-iompar ceart ná comharthaí beaga éisteachta a thabhairt, ar nós 'Sea' agus gothaí aird. Léiríonn siad go bhfuil tú ag leanúint an scéil gan cur isteach air. Ní gá duit bheith ina thost go hiomlán ná labhairt thar do pháirtí.

Question 32Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá Gaeilge, deir do pháirtí abairt agus ní thuigeann tú focal amháin inti. Cad é an bealach is fearr chun cabhair a lorg?

  1. Aistríonn tú an focal go Béarla i do cheann agus leanann tú ort gan rud ar bith a rá.
  2. Fanann tú ina thost agus súileann tú go dtí go n-athraíonn an t-ábhar.
  3. Deir tú 'Ní thuigim an focal sin; an féidir leat é a mhíniú?' Correct answer.
  4. Deir tú 'Tá a fhios agam' cé nach bhfuil sé fíor.

Explanation

Is straitéis dheisiúcháin í iarraidh soiléirithe a dhéanamh go díreach nuair nach dtuigeann tú focal. Coinníonn sé an comhrá ag leanúint agus tugann sé deis do do pháirtí míniú a thabhairt. Ba cheart duit an fhadhb a lua go béasach seachas a bheith ina thost.

Question 33Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Roimh thasc éisteachta faoi shaol na scoile, cad é an beart is úsáidí chun ullmhú?

  1. Scríobhann tú liosta de na focail a bhféadfá a chloisteáil sa téama. Correct answer.
  2. Éisteann tú le ceol ard chun do chluasa a ghlanadh.
  3. Foghlaimíonn tú gach uile fhocal sa téacs ó chroí roimh ré.
  4. Léann tú na ceisteanna go cúramach tar éis an taifeadadh ar fad a chloisteáil.

Explanation

Nuair a bhíonn téama ar eolas agat, cabhraíonn sé leat liosta focal a shamhlú a d'fhéadfadh teacht suas. Gníomhaíonn sé seo do chuid eolais roimhe seo agus déanann sé an éisteacht níos éifeachtúla. Ní gá gach focal a fhoghlaim ó chroí ná fanacht go dtí deireadh an taifeadta.

Question 34Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Tá tú ag cur ceist ar mhúinteoir faoi dháta an scrúdaithe bhéil. Cén leagan is oiriúnaí don chomhthéacs seo?

  1. Scrúdú béil? Cathain a bheidh sé sin ar siúl againn?
  2. An féidir leat a rá liom, le do thoil, cathain a bheidh an scrúdú béil ann? Correct answer.
  3. Inis dom go tapa, cathain atá an scrúdú, le do thoil.
  4. Hey, cathain atá an scrúdú béil againn, mar táim ag iarraidh pleanáil don deireadh seachtaine?

Explanation

I gcaint le múinteoir, bíonn gá le cló foirmiúil agus béasaíocht, mar atá 'le do thoil' agus ceist iomlán. Tá an leagan seo dea-bhéasach agus soiléir, agus oireann sé do chomhthéacs scoile. Ní oireann 'Hey' ná orduithe gearra don chomhthéacs céanna.

Question 35Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith MRB 1, teastaíonn uait focal a úsáid ach ní cuimhin leat é. Cad é an straitéis is fearr chun leanúint ort go réidh?

  1. Athraíonn tú go Béarla go hiomlán agus leanann tú ort mar sin.
  2. Fanann tú ina thost go dtí go dtagann an focal ceart chugat.
  3. Déanann tú cur síos ar an rud nó ar an smaoineamh ar bhealach eile. Correct answer.
  4. Stopann tú agus deir tú 'Tá mo chuid Gaeilge go dona agus ní féidir liom leanúint.'

Explanation

Nuair nach gcuimhníonn tú ar fhocal, is féidir cur síos a dhéanamh ar an smaoineamh le focail eile. Is straitéis chumarsáide í seo a choinníonn an chaint ag sreabhadh. Ní chabhraíonn tost fada ná aistriú iomlán go Béarla le cumarsáid a choinneáil beo.

Question 36Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag éisteacht le fógra scoile, cloiseann tú 'Beidh an chruinniú Dé Céadaoin ag 3.30 i.n.' Cad é an bealach is fearr chun an t-eolas seo a thaifeadadh go cruinn?

  1. Scríobhann tú 'Dé Luain 3.30 i.n.'
  2. Scríobhann tú 'cruinniú' gan am ná dáta ar bith.
  3. Ní scríobhann tú faic agus braitheann tú go hiomlán ar do chuimhne.
  4. Scríobhann tú 'Dé Céadaoin 3.30 i.n. – cruinniú'. Correct answer.

Explanation

Chun fógra a thaifeadadh go cruinn, ba cheart an dáta agus an t-am a scríobh síos díreach mar a chualathas iad. Cabhraíonn gearrchuntas mar 'Dé Céadaoin 3.30 i.n. – cruinniú' leat an t-eolas a fháil ar ais go tapa. Ní leor cuimhne amháin ná dáta mícheart a scríobh.

Question 37Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá beirte, tá tú tar éis do phointe a chríochnú. Cad é an bealach is fearr chun an deis labhartha a thabhairt do do pháirtí?

  1. Ardaíonn tú do ghuth chun an comhrá a chríochnú go tapa.
  2. Leanann tú ort ag caint gan sos chun do phointe a dhaingniú.
  3. Deir tú 'Sin mo thuairim; cad a cheapann tú?' Correct answer.
  4. Stopann tú go tobann agus féachann tú amach an fhuinneog gan focal.

Explanation

Chun an t-urlár a thabhairt do do pháirtí, is fearr ceist oscailte a chur mar 'Cad a cheapann tú?'. Taispeánann sé seo go bhfuil suim agat ina thuairim agus tugann sé deis dó nó di labhairt. Ní chruthaíonn tost tobann ná labhairt thar dhuine atmaisféar comhoibríoch.

Question 38Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I rith comhrá béil, deir tú abairt agus tuigtear duit go bhfuil botún gramadaí inti. Cad é an bealach is fearr chun déileáil leis?

  1. Aistríonn tú an abairt go Béarla chun an botún a cheilt go hiomlán.
  2. Stopann tú an comhrá ar fad agus iarrann tú cead tosú arís ón tús.
  3. Ceartaíonn tú go nádúrtha tú féin agus leanann tú ort. Correct answer.
  4. Ligeann tú ort nár tharla aon rud agus seachnaíonn tú an struchtúr sin go deo.

Explanation

Is rud nádúrtha é féincheartú i gcaint, agus taispeánann sé go bhfuil tú ag faire ar do chuid Gaeilge. Is fearr an ceartú a dhéanamh go gasta agus leanúint ar aghaidh gan aird a tharraingt air. Ní gá an comhrá ar fad a stopadh ná aistriú go Béarla.

Question 39Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag éisteacht le taifeadadh Gaeilge, cloiseann tú focal nach bhfuil ar eolas agat. Cad é an straitéis is fearr chun brí na habairte a thuiscint?

  1. Glacann tú leis nach dtuigfidh tú aon rud sa phíosa ar fad.
  2. Scríobhann tú an focal síos agus leanann tú ort gan smaoineamh air níos mó.
  3. Stopann tú ag éisteacht agus téann tú ar ais go dtí an chéad abairt eile.
  4. Úsáideann tú an chomhthéacs agus na focail eile chun brí a mheas. Correct answer.

Explanation

Is scil thábhachtach í buille faoi thuairim a thabhairt ar bhrí focail ón gcomhthéacs. Cabhraíonn na focail timpeall air agus téama na habairte leat leanúint leis an éisteacht gan stopadh. Ní gá gach focal a thuiscint chun príomhbhrí an phíosa a fháil.

Question 40Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cloiseann tú cainteoir ag labhairt go mall, go ciúin agus le sosanna fada. Cad a thugann sé seo le fios faoin gcainteoir de ghnáth?

  1. Tá an cainteoir ag magadh faoi dhuine eile sa seomra.
  2. Tá an cainteoir ag iarraidh an comhrá a chríochnú go gasta mar tá deifir air nó uirthi.
  3. Tá an cainteoir ag léiriú go bhfuil sé nó sí faoi bhrón nó ag smaoineamh go domhain. Correct answer.
  4. Tá an cainteoir ag léamh scripte go mear agus go hard.

Explanation

I gcaint, cuireann luas, airde agus sosanna in iúl go minic conas atá an cainteoir ag mothú. Is féidir le caint mhall, chiúin le sosanna fada a bheith ina comhartha ar bhrón, ar mhachnamh nó ar éiginnteacht. Ní hionann sin agus deifir, magadh nó léamh mear scripte.

Question 41Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Sa chomhthéacs MRB, cad a chiallaíonn 'cluastuiscint'?

  1. Éisteacht le Gaeilge labhartha agus a brí a thuiscint. Correct answer.
  2. Scríobh a dhéanamh ar ábhar a léitear sa rang.
  3. Léamh os ard le guth soiléir sa seomra ranga.
  4. Aistriú cruinn ó Ghaeilge go Béarla ar pháipéar.

Explanation

Is éard atá i gcluastuiscint ná cumas éisteacht le caint na Gaeilge agus an bhrí a bhaint aisti, ní hamháin fuaimeanna a chloisteáil. Sa MRB bíonn sé seo le feiceáil nuair a fhreagraíonn tú do cheisteanna nó do chomhrá bunaithe ar mhír chloiste.

Question 42Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá Gaeilge, nuair a ardaítear guth an chainteora go soiléir ag deireadh abairte, cad is minice a chuirtear in iúl?

  1. Tá ceist á cur ag an gcainteoir. Correct answer.
  2. Tá an cainteoir ag críochnú liosta.
  3. Tá an cainteoir ag léamh ó script.
  4. Tá an cainteoir ag easaontú go láidir.

Explanation

Ardaítear an guth ag deireadh ceiste chun comhartha soiléir a thabhairt don éisteoir go bhfuil freagra ag teastáil. I gcomhrá béil, léiríonn an t-ardú seo feidhm chomhráiteach na habairte, seachas dearbhú a bheith á dhéanamh.

Question 43Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Cad é an príomhchuspóir atá le comhrá beirte san MRB?

  1. Aithris a dhéanamh ar dhán sa chlór.
  2. Aistí a scríobh faoi ábhar gramadaí.
  3. Liosta focal a léamh os ard sa rang.
  4. Cumarsáid nádúrtha a dhéanamh ar ábhar beirte. Correct answer.

Explanation

Is é cuspóir an chomhrá bheirte ná cumarsáid fhíor a dhéanamh idir beirt ar ábhar a roghnaítear nó a phléitear. Tomhaistear líofacht, idirghníomhú agus tuiscint, ní aithris ná scríobh.

Question 44Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I labhairt na Gaeilge, cad é an difríocht is cruinne idir 'líofacht' agus 'cruinneas'?

  1. Baineann líofacht le sruth cainte agus cruinneas le botúin a sheachaint. Correct answer.
  2. Baineann líofacht le gramadach agus cruinneas le fuaimniú amháin.
  3. Baineann líofacht le foclóir agus cruinneas le luas cainte amháin.
  4. Baineann líofacht le scríobh agus cruinneas le labhairt amháin.

Explanation

Tagraíonn líofacht don éascaíocht agus don sruth a labhraíonn duine, fiú má tá focal nó dhó ar iarraidh. Tagraíonn cruinneas do dhearmad botún sa ghramadach, sa fhuaimniú agus sa rogha focal, agus is féidir an dá rud a fheabhsú go neamhspleách.

Question 45Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá beirte, cén fáth a n-úsáidtear ceist leantach mar 'Agus cad a tharla ansin?'?

  1. Chun an t-ábhar a athrú gan aird a tharraingt air.
  2. Chun an cainteoir eile a cheartú go poiblí.
  3. Chun leanúint leis an gcomhrá agus sonraí a fháil. Correct answer.
  4. Chun deireadh a chur leis an gcomhrá go béasach.

Explanation

Iarraann ceist leantach ar an gcainteoir eile leanúint ar aghaidh agus tuilleadh eolais a thabhairt faoin scéal nó faoin tuairim. Coinníonn sí an malartú beo agus taispeánann sí go bhfuiltear ag éisteacht go gníomhach.

Question 46Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag éisteacht le mír chomhrá, cloiseann tú 'ar an gcéad dul síos', 'ansin' agus 'sa deireadh'. Cad a chabhraíonn siad seo leat a dhéanamh?

  1. Aithint cá bhfuil béim ar leith á cur ag an gcainteoir.
  2. Aithint cén chaoi a bhfuil an cainteoir ag mothú.
  3. Struchtúr na míre a leanúint agus na pointí a eagrú. Correct answer.
  4. An taifeadadh a sheinm arís gan stad.

Explanation

Is comharthaí eagraithe iad na focail seo a thaispeánann ord na bpointí: tús, lár agus deireadh. Cabhraíonn siad leis an éisteoir na smaointe a leanúint agus nótaí nó freagraí a chur in eagar.

Question 47Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá béil, cad is brí le 'parafrázú'?

  1. Focal a aistriú go Béarla ar an toirt.
  2. Smaoineamh a rá arís i bhfocail eile. Correct answer.
  3. Guth a ardú chun smaoineamh a chur in iúl.
  4. Botún a cheartú gan aird a tharraingt.

Explanation

Is éard is parafrázú ann ná an rud céanna a rá ar bhealach eile, go minic le focail níos simplí nó níos soiléire. Sa chomhrá béil, úsáidtear é chun tuiscint a sheiceáil nó chun smaoineamh casta a shoiléiriú.

Question 48Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I gcomhrá MRB, teastaíonn uait easaontú go béasach le tuairim do pháirtí. Cén leagan is oiriúnaí?

  1. Tá tú mícheart ar fad, gan aon dabht.
  2. Ní thuigim cén fáth a labhraíonn tú mar sin.
  3. Ní aontaím leat agus sin deireadh leis.
  4. Feicim do phointe, ach ní aontaím go hiomlán. Correct answer.

Explanation

Léiríonn an leagan seo gur éist tú leis an bpointe agus go n-aithníonn tú é, fiú nuair nach n-aontaíonn tú leis. Coinníonn sé meas ar an bpáirtí agus fágann sé spás don phlé leanúint.

Question 49Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

I dtasc cluastuisceana, cén fáth ar fearr freagraí a scríobh i d'fhocail féin seachas focal ar fhocal ón taifeadadh?

  1. Toisc go mbíonn na freagraí níos faide i gcónaí.
  2. Toisc nach mbíonn focal ar fhocal riamh cruinn.
  3. Toisc go dtaispeánann sé tuiscint ar bhrí. Correct answer.
  4. Toisc go gcabhraíonn sé le fuaimniú a mheas.

Explanation

Nuair a athinsíonn tú an bhrí i d'fhocail féin, taispeánann tú go bhfuil an smaoineamh tuigthe agat, ní hamháin go bhfuil focail an chainteora cloiste. Cuidíonn sé sin le measúnú ar thuiscint agus le freagra níos soiléire a thabhairt.

Question 50Éisteacht agus Labhairt - oral language (listening comprehension and spoken communication as assessed through the classroom-based assessment)

Ag éisteacht le mír, cloiseann tú: 'Ní rabhas in ann teacht mar gheall ar an aimsir.' Cad é an tátal is sábháilte?

  1. Bhí an cainteoir breoite.
  2. Ní raibh fáilte roimh an gcainteoir.
  3. Chuir an aimsir stop leis an gcainteoir. Correct answer.
  4. Bhí an cainteoir ag iarraidh cuireadh a thabhairt.

Explanation

Is é an tátal is dírí ón abairt ná gurbh í an aimsir an chúis nár tháinig an cainteoir; deirtear é go soiléir le 'mar gheall ar an aimsir'. Ní thugann an abairt aon eolas faoi bhreoiteacht, faoi chuireadh ná faoi fháilte.