Gramadach, Foclóir agus Feasacht Teanga
Gramadach, Foclóir agus Feasacht Teanga
Sa chuid seo déantar measúnú ar chruinneas gramadaí, ar raon foclóra agus ar thuiscint ar conas a oibríonn an teanga: briathra, an chopail, díochlaonadh, comhréir agus clár.
Briathra
- Aimsir chaite: séimhiú + -adh/-eamar (cheannaigh, cheannaíomar).
- Aimsir láithreach: -ann/-eann; aimsir fháistineach: -faidh/-fidh.
- An aimsir ghnáthchaite: -adh/-idís (cheannaíodh sé).
- Modh coinníollach: -fadh/-fidh + d' (cheannóinn).
- An briathar saor: cuirtear -adh/-tear/-far.
An chopail
- 'Is' (láithreach) agus 'Ba' (caite) leis an aithint: 'Is múinteoir í', 'Ba mhaith liom'.
- Diúltach: 'Ní', 'Níor'; ceist: 'An', 'Ar'.
- Ná measc 'Tá sé ina mhúinteoir' (staid) le 'Is múinteoir é' (aithint).
Díochlaonadh agus comhréir
- Tuiseal ginideach: 'cóta an fhir', 'teach an mhúinteora'.
- Iolra: 'na páistí', 'na tithe'.
- An tuiseal ginideach: séimhiú ar ainmfhocal firinscneach uatha tar éis 'an'.
Sampla oibre
Cuir 'cóta an fear' ina cheart. Réasúnaíocht: 'fear' = ainmfhocal firinscneach; sa tuiseal ginideach uatha, séimhítear é agus cuirtear 'an' roimhe: 'an fhir'. Mar sin: 'cóta an fhir'.
Gaistí
- Séimhiú a fhágáil ar lár sa ghinideach.
- 'Is' agus 'Tá' a mheascadh.
- Aimsir mhícheart sa chomhréir.
- Foclóir ró-shimplí; gan frásaí nádúrtha.