ASSEB HSLC Elective Assamese cheat sheet
ASSEB HSLC Elective Assamese · Keep the key ideas within reach.
গদ্য (Prose)
গদ্যাংশৰ মূল ভাৱ (central theme) নিৰ্ণয় কৰিবলৈ প্ৰথম আৰু শেষ অনুচ্ছেদ পঢ়ি ল'ব; লেখকে সঘনাই পুনৰাবৃত্তি কৰা ধাৰণাটোৱেই মূল ভাৱ।
লেখক-পৰিচয়ত মনত ৰাখিব: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (বুৰঞ্জী, 'বুঢ়ী আইৰ সাধু'), ৰজনীকান্ত বৰদলৈ (ঐতিহাসিক উপন্যাস), হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (আধুনিক গদ্যৰ পথপ্ৰদৰ্শক)।
চৰিত্ৰ-বিশ্লেষণত তিনিটা দিশ সোধা হয়: চৰিত্ৰৰ কাৰ্য, সংলাপ, আৰু আন চৰিত্ৰৰ মন্তব্য - এই তিনিটাৰ পৰাই চৰিত্ৰৰ গুণ নিৰ্ণয় কৰা হয়।
গদ্যাংশৰ শিৰোনামৰ প্ৰশ্নত 'শিৰোনাম কিয় উপযুক্ত' বুলি সোধা হয়; উত্তৰত শিৰোনামৰ লগত মূল ভাৱৰ সম্পৰ্ক দেখুৱাব লাগে।
ব্যাখ্যা-প্ৰশ্নত (explanation) উদ্ধৃতিৰ আক্ষৰিক অৰ্থ, তাৎপৰ্য, আৰু প্ৰসংগ - এই তিনি স্তৰত উত্তৰ লিখিলে পূৰ্ণ নম্বৰ পোৱা যায়।
সাহিত্যিক ৰীতি চিনাক্ত কৰা: ব্যংগ (satire), কৰুণ ৰস, আত্মজীৱনীমূলক বৰ্ণনা - লেখাৰ ভাষাৰ পৰাই ৰীতি অনুমান কৰিব পাৰি।
প্ৰবন্ধ-গদ্যত তথ্য আৰু যুক্তিৰ ক্ৰম থাকে; সাধু-কাহিনীত ঘটনাৰ ক্ৰম (plot) থাকে - দুয়োটা প্ৰকাৰৰ প্ৰশ্নৰ পদ্ধতি বেলেগ।
পদ্য (Poetry)
পদ্যৰ ৰস নিৰ্ণয়ত ভাৱ আৰু ভাষাৰ ভংগীয়ে নিৰ্ণায়ক ভূমিকা লয়: কৰুণ, বীৰ, শান্ত, হাস্য - মূল শব্দবোৰে ৰসৰ সংকেত দিয়ে।
অলংকাৰ চিনাক্তকৰণ: উপমা (like/as ৰ দৰে তুলনা), ৰূপক (তুলনা নোহোৱাকৈ এটাক আনটো বুলি কোৱা), অনুপ্ৰাস (একে ধ্বনিৰ পুনৰাবৃত্তি)।
ছন্দৰ প্ৰকাৰ: অক্ষৰবৃত্ত (শব্দৰ দীঘ-চুটি হিচাপত), মাত্ৰাবৃত্ত (মাত্ৰা গণনা), স্বৰবৃত্ত - পাঠ্যত থকা কবিতাৰ ছন্দ প্ৰথমে নিৰ্ণয় কৰিব।
কবিতাৰ মূল ভাৱ (theme) আৰু কেন্দ্ৰীয় ভাৱনা পৃথক কৰিব: এটা কবিতাত একাধিক ভাৱ থাকিব পাৰে, কিন্তু এটাই কেন্দ্ৰীয়।
কবি-পৰিচয় মনত ৰাখিব: হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীক অসমীয়া কবিতাৰ আদি কবি ধৰা হয়; জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ 'বিশ্ববীণা' আধুনিক কবিতাৰ মাইলৰ খুঁটি।
প্ৰতীক (symbol) চিনাক্ত কৰিব: কবিতাত চৰাই, নদী, পোহৰ আদি শব্দই প্ৰায়ে স্বাধীনতা, জীৱন বা আশাৰ প্ৰতীক হয়।
ব্যাখ্যা কৰোঁতে প্ৰথমে আক্ষৰিক অৰ্থ, তাৰ পিছত গভীৰ অৰ্থ, শেষত কবিতাৰ সামগ্ৰিক ভাৱৰ লগত সংযোগ - এই ক্ৰমে লিখিব।
পূৰক পঢ়ন (Rapid Reader)
পূৰক পঢ়নৰ প্ৰশ্ন সাধাৰণতে ঘটনা-ক্ৰম, চৰিত্ৰ আৰু মূল ভাৱৰ ওপৰত হয়; অধ্যায়ভিত্তিক টোকা ৰাখিলে সহজ হয়।
চৰিত্ৰৰ নাম আৰু ভূমিকা যোৰা মিলাই মনত ৰাখিব - পৰীক্ষাত 'কোন চৰিত্ৰই কি কৰিছিল' বুলি সোধা হয়।
ঘটনাৰ কাৰণ-ফল (cause and effect) বিচাৰি পঢ়িব; 'কিয় এনে হ'ল' প্ৰশ্নৰ উত্তৰ প্ৰায়ে পূৰ্বৰ ঘটনাত লুকাই থাকে।
সময়-ৰেখা (timeline) তৈয়াৰ কৰি ল'ব: ঘটনা কেতিয়া, ক'ত, কোনে ঘটাইছিল - এই তিনিটা তথ্য একত্ৰিত কৰিলে উত্তৰ স্পষ্ট হয়।
উদ্ধৃতি-ভিত্তিক প্ৰশ্নত পাঠ্যৰ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি উত্তৰ দিলে মূল্যাংকন সহজ হয়; নিজৰ শব্দত সলনি কৰোঁতে অৰ্থ নেহেৰুৱাব।
পূৰক পঢ়নৰ উত্তৰ চমু আৰু তথ্য-কেন্দ্ৰিত হ'ব লাগে; গদ্যাংশৰ দৰে দীঘল ব্যাখ্যা ইয়াত প্ৰয়োজন নাই।
লেখকৰ উদ্দেশ্য (purpose) সোধা প্ৰশ্নত কাহিনীটোৰ শিক্ষা বা নৈতিক দিশ উল্লেখ কৰিলে উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হয়।
ব্যাকৰণ (Grammar)
সন্ধি: স্বৰবৰ্ণৰ মিলনত হোৱা পৰিৱৰ্তন; দীৰ্ঘ সন্ধিত 'অ/আ + অ/আ = আ', গুণ সন্ধিত 'অ/আ + ই/ঈ = এ'।
সমাস: দুটা বা ততোধিক পদ এক পদত পৰিণত হোৱা; দ্বন্দ্ব, কৰ্মধাৰয়, তৎপুৰুষ, বহুব্ৰীহি, দ্বিগু - এই পাঁচ প্ৰধান ভেদ।
কাৰক আৰু বিভক্তি: কৰ্তৃ (নে/এ), কৰ্ম (ক/কৰ্তা), কৰণ (ৰে/এৰে), সম্প্ৰদান (লৈ), অপাদান (পৰা), অধিকৰণ (ত/ত)।
বচন: একবচন আৰু বহুবচন; বহুবচনত 'বোৰ', 'হঁত', 'সকল' আদি লগা যায়, কিন্তু সংখ্যাৰ সৈতে সদায় বহুবচন নহয়।
লিঙ্গ: পুংলিঙ্গ, স্ত্ৰীলিঙ্গ, ক্লীবলিঙ্গ, উভয়লিঙ্গ - 'বাপেক-মাক', 'ৰজা-ৰাণী' আদি যোৰ মনত ৰাখিব।
কাল: বৰ্তমান, অতীত, ভৱিষ্যত; ক্ৰিয়াৰ ৰূপে কাল নিৰ্ণয় কৰে - 'খাইছে' (বৰ্তমান পূৰ্ণ), 'খালে' (সাধাৰণ অতীত)।
বাক্য শুদ্ধিকৰণত কাৰক-বিভক্তিৰ মিল, কালৰ সামঞ্জস্য, আৰু পদৰ ক্ৰম - এই তিনিটা দিশ প্ৰথমে পৰীক্ষা কৰিব।
উপসৰ্গ আৰু অনুসৰ্গই শব্দৰ অৰ্থ সলনি কৰে; 'প্ৰ', 'পৰা', 'অনু' আদি উপসৰ্গৰ অৰ্থ জানি ৰাখিব।
ৰচনা (Composition and Essay Writing)
ৰচনাৰ গাঁথনি তিনি ভাগত: ভূমিকা, মূল অংশ, উপসংহাৰ - ভূমিকা মুঠ ৰচনাৰ ১০-১৫% আৰু উপসংহাৰ ১০% ৰাখিব।
প্ৰবন্ধ-ধৰ্মী ৰচনাত প্ৰতিটো অনুচ্ছেদত এটা মূল বক্তব্য থাকিব; এখন অনুচ্ছেদত একাধিক বক্তব্য দিলে সংগতি নোহোৱা হয়।
আৰম্ভণিতে বিষয়ৰ পৰিসৰ (scope) ঠিক কৰিব - যেনে 'পৰিৱেশ সুৰক্ষা'ত কাৰণ, প্ৰভাৱ, আৰু সমাধান তিনিটা অংশ ল'ব।
সংযোগ শব্দ (connectors) ব্যৱহাৰ কৰিব: 'তদুপৰি', 'সেয়েহে', 'উদাহৰণস্বৰূপে', 'সামৰণিত' - ই অনুচ্ছেদৰ মাজত সংযোগ ৰাখে।
উদাহৰণ আৰু তথ্যই ৰচনাক শক্তিশালী কৰে; কিন্তু সত্যতা নিশ্চিত নহ'লে কাল্পনিক পৰিসংখ্যা দিয়া অনুচিত।
প্ৰবন্ধত 'মই' বা 'আমি'ৰ অতি ব্যৱহাৰ এৰি বস্তুনিষ্ঠ ভাষা (objective tone) ৰাখিব।
শব্দ-সীমা মানি চলিব; প্ৰশ্নত দিয়া শব্দসংখ্যাৰ পৰা ১০% তকৈ অধিক কম বা বেছি হ'লে নম্বৰ কটাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
শেষত ৰচনা পুনৰ পঢ়ি বানান, যতিচিহ্ন, আৰু বাক্যৰ দৈঘ্য পৰীক্ষা কৰিব - অতি দীঘল বাক্য ভাঙি চমু কৰিলে স্পষ্টতা বাঢ়ে।
অপঠিত গদ্যাংশ (Unseen Passage)
প্ৰথমে প্ৰশ্নবোৰ পঢ়ি ল'ব, তাৰ পিছত গদ্যাংশ পঢ়িব - ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰাসঙ্গিক তথ্য সোনকালে বিচাৰি পোৱা যায়।
শিৰোনাম নিৰ্ধাৰণত গদ্যাংশৰ প্ৰথম আৰু শেষ বাক্য সঘনাই সংকেত দিয়ে; মূল ভাৱ পুনৰাবৃত্তি হোৱা শব্দৰ পৰাও ধৰা পৰে।
শব্দাৰ্থ (synonym/antonym) প্ৰশ্নত গদ্যাংশৰ প্ৰসংগ চাই উত্তৰ দিব; শব্দটোৰ সাধাৰণ অৰ্থতকৈ প্ৰসংগগত অৰ্থ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সত্য/অসত্য (true/false) প্ৰশ্নত গদ্যাংশত থকা প্ৰমাণ উল্লেখ কৰিব; নিজৰ সাধাৰণ জ্ঞানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰিব।
সংক্ষিপ্তকৰণ (summary) প্ৰশ্নত মূল বাক্যবোৰৰ ভাৱ নিজৰ শব্দত লিখিব; মূল গদ্যাংশৰ বাক্য হুবহু তুলি নিদিব।
অজানা শব্দ এটাৰ অৰ্থ অনুমান কৰিবলৈ ইয়াৰ আগে-পিছৰ বাক্যৰ সূত্ৰ (context clue) বিচাৰিব।
উত্তৰত গদ্যাংশৰ পৰা সৰু উদ্ধৃতি দিলে উত্তৰৰ সমৰ্থন স্পষ্ট হয়, কিন্তু উদ্ধৃতি অতি দীঘল কৰিলে সময় নষ্ট হয়।
গদ্যাংশৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত 'কাৰণ' সোধা হ'লে গদ্যাংশত দিয়া কাৰণটোৱেই লিখিব, নিজৰ মত নিদিব।
পত্ৰ লিখন (Letter Writing)
আৱেদন-পত্ৰ (formal) আৰু ব্যক্তিগত পত্ৰৰ গাঁথনি বেলেগ: আৱেদনত প্ৰেৰকৰ ঠিকনা, প্ৰাপকৰ ঠিকনা, বিষয়, সম্বোধন, মূল অংশ, আৰু উপসংহাৰ থাকে।
আৱেদন-পত্ৰত 'বিষয়' (subject) শাৰী সদায় সম্বোধনৰ ওপৰত বা তলত এটা শাৰীত লিখিব; বিষয় চমু আৰু স্পষ্ট হ'ব।
সম্বোধনত পদবি সঠিকভাৱে লিখিব: 'শ্ৰদ্ধাস্পদ', 'মহোদয়', 'মাননীয়' - প্ৰাপকৰ পদ অনুসাৰে বাছনি কৰিব।
ব্যক্তিগত পত্ৰত প্ৰাপকৰ ঠিকনাৰ পিছত তাৰিখ, তাৰ পিছত সম্বোধন, তাৰ পিছত মূল কথা - এই ক্ৰম মানিব।
আৱেদন-পত্ৰৰ ভাষা বিনম্ৰ, চমু আৰু উদ্দেশ্য-কেন্দ্ৰিত হ'ব; অতি ভাবপূৰ্ণ ভাষা প্ৰশাসনিক পত্ৰত অনুপযুক্ত।
উপসংহাৰত প্ৰেৰকে নিজৰ নাম, স্বাক্ষৰ আৰু পদ/শ্ৰেণী লিখিব; 'ইতি' শব্দটো উপযুক্ত স্থানত ব্যৱহাৰ কৰিব।
পত্ৰৰ দৈঘ্য সাধাৰণতে এপৃষ্ঠাত সীমাবদ্ধ ৰাখিব; মূল কথাটো প্ৰথম অনুচ্ছেদতে স্পষ্ট কৰিব।