ব্যাকৰণ (Grammar): সন্ধি, সমাস আৰু কাৰক
ব্যাকৰণ (Grammar) অংশত সন্ধি, সমাস, কাৰক-বিভক্তি, লিঙ্গ-বচন, কাল, প্ৰত্যয়, উপসৰ্গ, বাক্য পৰিৱৰ্তন আৰু শুদ্ধিকৰণৰ পৰীক্ষা হয়। অসমীয়া ব্যাকৰণত সংস্কৃতৰ পৰম্পৰা থাকিলেও সকলো নিয়ম Sanskrit-ৰ দৰে নহয়; সেয়ে পাঠ্যৰ উদাহৰণৰ লগত নিয়ম মিলাই চাব লাগে।
মূল নিয়ম
- সন্ধি: দুটা ধ্বনি ওচৰ চাপিলে হোৱা পৰিৱৰ্তন। যেনে ‘বিদ্যা + আলয় = বিদ্যালয়’-সৱৰ্ণ দীৰ্ঘ সন্ধি।
- সমাস: দুটা বা ততোধিক পদ এটা পদ হোৱা। ‘মাতা-পিতা’ দ্বন্দ্ব, ‘ৰাজপুত্ৰ’ তৎপুৰুষ, ‘দশানন’ বহুব্ৰীহি, ‘নীলপদ্ম’ কৰ্মধাৰয়।
- কাৰক: কৰ্তা, কৰ্ম, কৰণ, সম্প্ৰদান, অপাদান, অধিকৰণ-বাক্যত ক্ৰিয়াৰ লগত সম্বন্ধ।
- কাল: বৰ্তমান, অতীত, ভৱিষ্যত; ক্ৰিয়াৰ ৰূপে কাল সূচায়।
- লিঙ্গ-বচন: বিশেষ্য আৰু সৰ্বনামৰ লিংগ আৰু সংখ্যাৰ মিল।
উদাহৰণ
‘শিক্ষকে ছাত্ৰক এখন পুস্তক দিলে’-ইয়াত শিক্ষক কৰ্তা, পুস্তক কৰ্ম, ছাত্ৰ সম্প্ৰদান; ‘দিলে’ই অতীত কাল সূচাইছে। যদি প্ৰশ্নত কাৰক চিনাক্ত কৰিবলৈ কোৱা হয়, তেন্তে বিভক্তি-চিহ্ন (-এ, -ক, -খন) আৰু ক্ৰিয়াৰ লগত সম্বন্ধ-দুয়োটা দেখুৱাব লাগে। ‘ছাত্ৰক’ শব্দটো কেৱল বচন নহয়, সম্প্ৰদান কাৰকো।
নম্বৰ কটা ফান্দ
- সন্ধি আৰু সমাস একেই বুলি ভবা; সন্ধি ধ্বনিৰ, সমাস পদৰ।
- সংস্কৃতৰ নিয়ম অসমীয়াত বলপূৰ্বক প্ৰয়োগ কৰা।
- বিভক্তি-চিহ্ন নেদেখিলেই কাৰক নাই বুলি কোৱা।
- বচনৰ মিল নোচোৱাকৈ ক্ৰিয়াৰ ৰূপ লিখা।
শুদ্ধিকৰণত প্ৰথমে কৰ্তা-ক্ৰিয়াৰ মিল, তাৰ পিছত বিভক্তি, শেষত বানান-এই ক্ৰমে চালে ভুল সহজে ধৰা পৰে।