ASSEB HSLC First Language Nepali common mistakes
ASSEB HSLC First Language Nepali · Understand the traps and how to avoid them.
गद्यांशको उत्तरमा प्रश्नको क्रियापद नपढी पाठको सारांश जस्ताको तस्तै लेख्ने।
विद्यार्थीले स्मरण गरेको कथा/निबन्धको सारांशलाई नै सबै प्रश्नको उत्तर ठान्छ, जसले ‘व्याख्या गर्नुहोस्’, ‘कारण दिनुहोस्’ वा ‘दृष्टिकोण स्पष्ट पार्नुहोस्’ भन्ने माग पूरा गर्दैन।
What to do instead
उत्तर लेख्नुअघि प्रश्नको क्रियापद र सीमा (जस्तै: दुई कारण, एक अनुच्छेद) घेर्ने; त्यसपछि पाठबाट दुई–तीन छोटा प्रमाण छानी पहिलो वाक्यमै सीधा उत्तर लेख्ने।
कविताको भावार्थमा शब्दार्थ मात्र लेख्ने र भाव, शिल्प, लय तथा सन्देश छुटाउने।
कवितालाई हतारमा गद्यमा उतार्ने बानीले ‘भन्न खोजेको कुरा’ र ‘भन्ने तरिका’बीचको भिन्नता नदेखिने।
What to do instead
उत्तरलाई सन्दर्भ, मुख्य भाव, शिल्प/अलंकार वा लयगत विशेषता र सन्देश गरी चार बिन्दुमा योजना बनाएर लेख्ने; प्रत्येक बिन्दुका लागि कविताको एक शब्द वा पङ्क्ति प्रमाणका रूपमा जोड्ने।
पूरक पाठ्यपुस्तकका पात्र, घटना र सन्देश मुख्य पाठ्यपुस्तकका पात्र/घटनासँग मिसाउने।
एउटै विषयवस्तु वा मिल्दोजुल्दो पात्र भएका पाठहरू पढ्दा स्मरणमा सीमा नराखिएकोले दुई फरक पाठको सामग्री एकै उत्तरमा पर्छ।
What to do instead
हरेक पूरक पाठका लागि ‘पाठको नाम-मुख्य पात्र-दुई घटना-सन्देश’ भन्ने तालिका बनाएर पढ्ने; उत्तर लेख्नुअघि प्रश्नले कुन पाठ सोधेको हो त्यो नाम लेखी त्यही तालिकाबाट मात्र सामग्री लिने।
सन्धि, समास वा प्रत्ययको प्रश्नमा नियम नखुलाई उदाहरण हेरेर अनुमान गर्ने।
नियमभन्दा पहिचान सम्झिएको हुनाले मिल्दोजुल्दो शब्दमा एउटै सूत्र लागू गरिन्छ, जसले विच्छेद वा संरचना गलत बनाउँछ।
What to do instead
पहिले नियमको नाम र सूत्र लेख्ने, त्यसपछि शब्दको विच्छेद गरेर सूत्रसँग मिलाउने; अन्तिममा मूल शब्द जोड्दा पुनः दिइएको शब्द बन्छ कि भनी जाँच्ने।
अपठित गद्यांशको उत्तरमा प्रश्न सोधेको अंश नछानी अनुच्छेदकै लामो वाक्य जस्ताको तस्तै सारा लेख्ने।
आफ्नै शब्दमा भन्ने आत्मविश्वास कम हुँदा पूरा अनुच्छेद सुरक्षित उत्तर ठानिन्छ, तर त्यसले केन्द्रीय भाव र शब्दसीमा दुवै बिगार्छ।
What to do instead
पहिले प्रश्नका सङ्केत शब्द खोज्ने, अनुच्छेदमा त्यससँग जोडिएको एक वाक्यमात्र अङ्कन गर्ने; त्यसलाई आफ्नै छोटो वाक्यमा परावर्तन गरी उत्तरको पहिलो वाक्य बनाउने।
निबन्धमा भूमिका, विषयवस्तु र उपसंहारको स्पष्ट बाँडफाँड नगरी एउटै विचार दोहोर्याउने।
समय बचाउन ठेगाना नबनाई लेख्दा विचारको क्रम बिग्रन्छ र अनुच्छेदहरू एकै बिन्दुमा घुम्छन्।
What to do instead
लेख्नुअघि पाँच मिनेटमा तीन शीर्षक–बिन्दुको रूपरेखा बनाउने: पहिलो अनुच्छेद भूमिका, दुई–तीन अनुच्छेदमा फरक–फरक पक्ष, अन्तिम अनुच्छेदमा निष्कर्ष; हरेक अनुच्छेदको पहिलो वाक्यमा त्यसको मुख्य बिन्दु राख्ने।
अनुवाद गर्दा स्रोत भाषाकै शब्द क्रम र वाक्य संरचना नेपालीमा जस्ताको तस्तै राख्ने।
शब्दशः अनुवाद गर्ने बानीले नेपालीको स्वाभाविक कर्ता–कर्म–क्रिया क्रम र वाक्य जोडाइलाई बिगार्छ।
What to do instead
पहिले वाक्यलाई अर्थसमूहमा टुक्र्याउने, त्यसपछि नेपालीमा क्रिया अन्तमा राखी पुनर्लेखन गर्ने; अन्तिममा मूल अर्थ नहराएको र नेपाली वाक्य स्वयं पढ्दा बुझिने छ कि भनी जाँच्ने।
उखान वा टुक्काको अर्थ शब्दशः लेख्ने, जस्तै ‘हात हाल्नु’लाई ‘हात भित्र राख्नु’ भनी बुझ्ने।
उखान–टुक्का सन्दर्भबाट नबुझी सूची रटेको हुनाले लाक्षणिक अर्थ पहिल्याउन सकिँदैन।
What to do instead
हरेक उखान/टुक्कालाई एउटा छोटो सन्दर्भ वाक्यमा प्रयोग गरेर अर्थ लेख्ने; परीक्षामा पनि पहिले ‘यो कहाँ प्रयोग हुन्छ?’ भनी सोची त्यसपछि लाक्षणिक अर्थ र उपयुक्त नेपाली समानार्थी टुक्का दिने।
गद्य वा पद्यको उद्धरण सहितको उत्तरमा पाठको पङ्क्ति ठ्याक्कै नभई अनुमानका भरमा उद्धृत गर्ने।
पाठ धेरै पटक नपढिएको वा उद्धरण छोटो नराखिएकोले शब्द, मात्रा र पङ्क्तिको क्रम मिल्दैन।
What to do instead
उत्तरमा लामो अनुच्छेद नउतारी दुई–तीन शब्दको छोटो, ठ्याक्कै उद्धरण वा पाठको भाव आफ्नै शब्दमा लेख्ने; उद्धरण लेख्नुअघि पाठ फर्केर हेरी शब्द र हिज्जे मिलाउने।
उत्तरपुस्तिका बुझाउनुअघि मात्रा, हिज्जे, पदयोग–पदवियोग र विरामचिन्हको एकरूपता जाँच नगर्ने।
लेख्दा विचारमा ध्यान जाने र बोली/टाइपिङको प्रभावले ‘र’/‘री’, ‘श’/‘ष’/‘स’ तथा जोडशब्दमा फरक पर्ने, तर पुनःपढ्ने समय नराखिने।
What to do instead
अन्तिम पाँच मिनेट जाँचका लागि छुट्याएर उत्तरपुस्तिका पढ्ने; विशेषगरी जोडशब्द, हलन्त, मात्रा र विरामचिन्हमा चिन्ह लगाई सच्याउने र एउटै शब्दको हिज्जे पूरा उत्तरमा एकै रूपमा राख्ने।