व्याकरण (Grammar): शुद्धता, पदवर्ग र वाक्य-संरचना
व्याकरण (Grammar) खण्डले भाषाको संरचना र शुद्ध प्रयोग जाँच्छ: वर्णविन्यास, पदवर्ग, लिङ्ग-वचन-पुरुष, कारक-विभक्ति, काल-पक्ष, वाच्य, उपसर्ग-प्रत्यय, सन्धि-समास र वाक्य-शुद्धीकरण।
मुख्य नियम
- वर्णविन्यासमा ह्रस्व/दीर्घ, श/ष/स, ण/न र हलन्तको प्रयोग जाँच्नुहोस्; शब्दको मूल र व्युत्पत्ति थाहा भएमा शुद्ध रूप सजिलो हुन्छ।
- पदवर्ग पहिचान गर्दा वाक्यमा त्यसको भूमिका हेर्नुहोस्: नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रिया र अव्यय।
- कारक भूमिका हो; विभक्ति त्यसको चिह्न हो। कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान, सम्बन्ध र अधिकरण छुट्याउनुहोस्।
- कालले समय बताउँछ; पक्षले कार्यको पूर्णता/अपूर्णता। वाच्य परिवर्तन गर्दा कर्ता, कर्म र क्रियाको रूप मिलाउनुहोस्।
- सन्धि/समासमा पहिले अर्थ बुझेर मात्र जोड्ने वा छुट्याउने काम गर्नुहोस्।
काम गरिएको उदाहरण
‘रामले सीतालाई किताब दियो’ वाक्यमा ‘रामले’ कर्ता हो (कर्ता कारक, ‘-ले’ चिह्न); ‘किताब’ कर्म हो (कर्म कारक, शून्य विभक्ति); ‘सीतालाई’ सम्प्रदान हो (‘-लाई’); ‘दियो’ सकर्मक क्रियाको भूतकाल रूप हो। यहाँ ‘ले’ देख्नेबित्तिकै करण भन्न मिल्दैन, किनकि क्रियाले गर्ने व्यक्ति ‘राम’ हो।
अङ्क कटाउने खतरा
‘ले’ सधैँ कर्ता हो भन्ने भ्रम, कारक र विभक्तिलाई एकै ठान्ने, ह्रस्व-दीर्घ नजाँच्ने, सन्धि गर्दा अर्थ बिगार्ने, हिन्दी/अंग्रेजी वाक्य-ढाँचा नक्कल गर्ने र अपवाद बिर्सने कामले अङ्क घटाउँछ।