रचना र लेखन (Composition): विधा, ढाँचा र संगठन
रचना र लेखन (Composition and Writing Skills) ले निबन्ध, पत्र, निवेदन, सूचना, प्रतिवेदन, संवाद, कथा र अनुच्छेदमा विचारको संगठन, औपचारिकता र भाषिक शुद्धता जाँच्छ।
मुख्य सीप
- पहिले विधा, दर्शक र उद्देश्य तय गर्नुहोस्; त्यसैअनुसार औपचारिक वा अनौपचारिक शैली रोज्नुहोस्।
- निबन्धको रूपरेखा भूमिका–मुख्य भाग–निष्कर्ष बनाउनुहोस्; एउटा अनुच्छेदमा एउटै केन्द्रीय विचार राख्नुहोस्।
- निवेदन/पत्रमा प्रेषक, मिति, प्राप्तकर्ता, विषय, सम्बोधन, मुख्य अनुरोध, समापन र हस्ताक्षर नछुटाउनुहोस्।
- सूचनामा के, कहिले, कहाँ, कसले, किन र कसरी भन्ने जानकारी छोटो र स्पष्ट राख्नुहोस्।
- निबन्धमा उदाहरण, तथ्य वा अनुभव थप्नुहोस्; खोक्रो परिभाषा मात्र लेख्नुहोस् भने गुणस्तर घट्छ।
काम गरिएको उदाहरण
‘विद्यालयमा पुस्तकालय स्थापनाका लागि प्रधानाध्यापकलाई निवेदन’ लेख्दा विषय ‘पुस्तकालय स्थापना गर्ने सम्बन्धमा’ राख्नुहोस्; त्यसपछि सम्बोधन, पुस्तकालयको आवश्यकता, उपलब्ध स्थान/स्रोत र अनुरोध क्रमैसँग लेख्नुहोस्। यो औपचारिक निवेदन भएकाले ‘तपाईं’ प्रयोग गर्नुहोस्, कथा वा भावुक वर्णन थप्नु हुँदैन; अन्तमा ‘भवदीय’ र हस्ताक्षर राख्नुहोस्।
अङ्क कटाउने खतरा
औपचारिक र अनौपचारिक शैली मिसाउने, विषय वा मिति नलेख्ने, अनुच्छेद दोहोर्याउने, निबन्धमा अप्रासंगिक कथा भित्र्याउने र निवेदनमा अनुरोध अस्पष्ट राख्ने कामले अङ्क घटाउँछ।