Odisha BSE HSC Odia (Third Language) study materials
Odisha BSE HSC Odia (Third Language) study resources

Odisha BSE HSC Odia (Third Language) flashcards

Odisha BSE HSC Odia (Third Language) · Build recall with a focused review session.

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

ଛ ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ
ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ୧୮୯୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଉପନ୍ୟାସ; ଏହାକୁ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ କୁହାଯାଏ ଓ ଏଥିରେ ଗ୍ରାମୀଣ ଜମିଦାରୀ ତଥା ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଚିତ୍ର ଅଛି।
ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି
ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ; ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପର ଜନକ ଓ 'ଉପନ୍ୟାସ ସମ୍ରାଟ' ଭାବେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ରଚନା ମଧ୍ୟରେ 'ରେବତୀ' ଓ 'ଛ ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ' ଅନ୍ୟତମ।
ଚରମ ସ୍ପର୍ଶ
ଗଳ୍ପ ବା ନାଟକରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ଯେଉଁ ବିନ୍ଦୁରେ ସର୍ବାଧିକ ହୁଏ ତାହାକୁ ଚରମ ସ୍ପର୍ଶ କୁହାଯାଏ; ଏହା ପରେ ଉପସଂହାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଜୀବନୀ ଓ ଆତ୍ମଜୀବନୀ
ଜୀବନୀ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନକଥା ତୃତୀୟ ପୁରୁଷରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ; ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଲେଖକ ନିଜ ଜୀବନକଥା ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷରେ ଲେଖନ୍ତି।
ପ୍ରବନ୍ଧର ଅଙ୍ଗ
ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ସାଧାରଣତଃ ତିନି ଅଂଶରେ ଗଠିତ- ଭୂମିକା, ମୂଳ ବିଷୟର ବିସ୍ତାର ଓ ଉପସଂହାର; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ପରସ୍ପର ସହ ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ରହେ।
ସ୍ମୃତିଚିତ୍ର
ଲେଖକ ନିଜ ଅତୀତର କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି, ସ୍ଥାନ ବା ଘଟଣାକୁ ସ୍ମୃତି ଆଧାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଗଦ୍ୟ ରଚନାକୁ ସ୍ମୃତିଚିତ୍ର କୁହାଯାଏ।
ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ
ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ଏକ ଗଦ୍ୟ ପ୍ରକାର ଯେଉଁଥିରେ ଲେଖକ ନିଜ ଯାତ୍ରାର ସ୍ଥାନ, ଲୋକ, ପରିବେଶ ଓ ଅନୁଭୂତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି।
ଗଳ୍ପର ଉପସଂହାର
ଚରମ ସ୍ପର୍ଶ ପରେ ଗଳ୍ପରେ ଯେଉଁ ଅଂଶ ଆସେ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସମାଧାନ ବା ଫଳାଫଳ ଦର୍ଶାଏ, ତାହା ଉପସଂହାର।
କବିସମ୍ରାଟ
ଓଡ଼ିଆ କବି ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ଉପାଧି; ସେ 'ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ' ଓ 'ବାଡ଼ସିଂହାର' ଭଳି ରୀତିଯୁକ୍ତ କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶବ୍ଦାଡମ୍ବର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ନବରସ
କାବ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ନଅଟି ରସ- ଶୃଙ୍ଗାର, ହାସ୍ୟ, କରୁଣ, ରୌଦ୍ର, ବୀର, ଭୟାନକ, ବୀଭତ୍ସ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶାନ୍ତ।
ଉପମା ଅଳଙ୍କାର
ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସାଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇ 'ପରି', 'ପରାଏ', 'ପ୍ରାୟ' ଭଳି ଶବ୍ଦ ଯୋଡ଼ାଗଲେ ତାହା ଉପମା ଅଳଙ୍କାର ହୁଏ।
ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର
ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଭେଦ ଆରୋପ କରାଗଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏକୁ ଅନ୍ୟଟି ବୋଲି କୁହାଗଲେ, ତାହା ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର ହୁଏ।
ଅନୁପ୍ରାସ ଅଳଙ୍କାର
ଏକ ପଦ ବା ବାକ୍ୟରେ ସମାନ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟିଲେ ତାହାକୁ ଅନୁପ୍ରାସ ଅଳଙ୍କାର କୁହାଯାଏ।
ଚଉପଦୀ
ଚାରି ପାଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦ୍ୟ ରଚନାକୁ ଚଉପଦୀ କୁହାଯାଏ; ଓଡ଼ିଆ ଭଜନ ଓ ଗୀତରେ ଏହି ଛନ୍ଦ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ
ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ରଚିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ; ଲେଖକ 'ଅତିବଡ଼ି' ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ଭକ୍ତି କାବ୍ୟ।
ଜାତୀୟ କବି
ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଉପାଧି; ସେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ କବିତାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଓ 'ଉତ୍କଳ ମଣି' ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ୧୧ଟି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଅଛି- ଅ, ଆ, ଇ, ଈ, ଉ, ଊ, ଋ, ଏ, ଐ, ଓ, ଔ; ଏଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ବିଭକ୍ତି
ବାକ୍ୟରେ ବିଶେଷ୍ୟ ବା ସର୍ବନାମର କାରକ ସମ୍ବନ୍ଧ ଦର୍ଶାଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟୟକୁ ବିଭକ୍ତି କୁହାଯାଏ; ଯଥା- 'କୁ', 'ରେ', 'ରୁ', 'ର'।
କାରକ
କ୍ରିୟା ସହିତ ବିଶେଷ୍ୟ ବା ସର୍ବନାମର ସମ୍ବନ୍ଧକୁ କାରକ କୁହାଯାଏ; ମୁଖ୍ୟ କାରକ ଛଅଟି- କର୍ତ୍ତା, କର୍ମ, କରଣ, ସମ୍ପ୍ରଦାନ, ଅପାଦାନ ଓ ଅଧିକରଣ।
ସନ୍ଧି
ଦୁଇଟି ବର୍ଣ୍ଣ ବା ଶବ୍ଦ ପରସ୍ପର ସହ ମିଶିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ତାହାକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ; ସ୍ୱର, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ବିସର୍ଗ- ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ସନ୍ଧି ଅଛି।
ସମାସ
ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ପଦ ମିଶି ଏକ ପଦ ହେବାକୁ ସମାସ କୁହାଯାଏ; ଓଡ଼ିଆରେ ତତ୍ପୁରୁଷ, କର୍ମଧାରୟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଦ୍ୱିଗୁ, ବହୁବ୍ରୀହି ଓ ଅବ୍ୟୟୀଭାବ- ଏହି ଛଅ ପ୍ରକାର ସମାସ ଅଛି।
ଅବ୍ୟୟ ପଦ
ଯେଉଁ ପଦର ଲିଙ୍ଗ, ବଚନ ଓ ବିଭକ୍ତି ଅନୁସାରେ ରୂପ ବଦଳେ ନାହିଁ ତାହା ଅବ୍ୟୟ ପଦ; ଯଥା- ଏବଂ, ମାତ୍ର, ତେଣୁ, ଯଦି।
କ୍ରିୟାର କାଳ
କ୍ରିୟାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନର ସମୟକୁ କାଳ କୁହାଯାଏ; ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି କାଳ- ବର୍ତ୍ତମାନ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ।
ଲିଙ୍ଗ ଓ ବଚନ
ଲିଙ୍ଗ ତିନି ପ୍ରକାର- ପୁଲିଙ୍ଗ, ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଓ ନପୁଂସକ; ବଚନ ଦୁଇ ପ୍ରକାର- ଏକବଚନ ଓ ବହୁବଚନ।
ଔପଚାରିକ ପତ୍ର
ଅଧିକାରୀ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ବା ସମ୍ପାଦକଙ୍କୁ ଲେଖାଯାଉଥିବା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ର; ଏଥିରେ ବିଷୟ ଲେଖା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଓ ଭାଷା ଶିଷ୍ଟାଚାରପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେ।
ଅନୌପଚାରିକ ପତ୍ର
ପରିବାର, ବନ୍ଧୁ ବା ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଲେଖାଯାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପତ୍ର; ଏଥିରେ ବିଷୟ ଲେଖିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ ଏବଂ ଭାଷା ଆତ୍ମୀୟତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ।
ଭାବାନୁବାଦ
ଉତ୍ସ ଭାଷାର ଅର୍ଥ ଓ ଭାବକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାଷାରେ କରାଯାଉଥିବା ଅନୁବାଦ; ଏଥିରେ ଶବ୍ଦର ଆକୃତି ଅପେକ୍ଷା ଅର୍ଥ ରକ୍ଷା ପ୍ରାଥମିକ।
ଶବ୍ଦାନୁବାଦ
ଉତ୍ସ ଭାଷାର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦର ନିକଟତର ଅର୍ଥ ରଖି କରାଯାଉଥିବା ଅନୁବାଦ; ଏହା ମୂଳ ପାଠ୍ୟର ଶବ୍ଦ କ୍ରମ ଅନୁସରଣ କରେ।
ସାରାଂଶ ଲେଖନ
ମୂଳ ଅନୁଚ୍ଛେଦର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖିବା; ସାଧାରଣତଃ ମୂଳର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଶବ୍ଦରେ ଲେଖାଯାଏ ଓ ନିଜ ମନ୍ତବ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରବନ୍ଧର ତିନି ଭାଗ
ପ୍ରବନ୍ଧର ଗଠନ ତିନି ଭାଗରେ ହୁଏ- ଭୂମିକାରେ ବିଷୟର ପରିଚୟ, ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଯୁକ୍ତି ସହ ବିସ୍ତାର ଓ ଉପସଂହାରରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ।
ସମ୍ବାଦ ରିପୋର୍ଟ
କୌଣସି ଘଟଣାର ତଥ୍ୟ ଓ ବିବରଣୀ ପାଠକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଲେଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରତିବେଦନ; ଏଥିରେ ଶିରୋନାମା, ସ୍ଥାନ, ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାର କ୍ରମିକ ବିବରଣୀ ରହେ।
ଅନୁଚ୍ଛେଦ
ଏକଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟ ଉପରେ ଲେଖାଯାଉଥିବା ଛୋଟ ଗଦ୍ୟ ଖଣ୍ଡ; ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ମୁଖ୍ୟ ଭାବ ରହେ ଓ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଥାଏ।