ପଦ୍ୟ: ଭାବ, ରସ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନଟ
ପରିଚୟ ଓ ପରୀକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ
ପଦ୍ୟ ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କବିତାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବ, କବିତାର ସାରାଂଶ, କବିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ, ରସ ଓ ସରଳ ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ପଚାରେ। ପଦ୍ୟରେ ଭାବ ମୁଖ୍ୟ; ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ପଦଟିକୁ ପଢ଼ି କବି କଣ କହୁଛନ୍ତି ଓ କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି ଅଲଗା କର।
ମୂଳ ନିୟମ
- ପ୍ରତି ପଦର କର୍ତ୍ତା ଓ ବକ୍ତା ଚିହ୍ନଟ କର; କବି ଓ କବିତାର ଚରିତ୍ର ଏକ ନୁହନ୍ତି।
- ରୂପକ, ଉପମା, ଅନୁପ୍ରାସ, ମାନବୀକରଣ ଭଳି ଅଳଙ୍କାରର ଲକ୍ଷଣ ମନେ ରଖ।
- ଭାବାର୍ଥ ଲେଖିବା ସମୟରେ କବିତାର ଶବ୍ଦ ନ ଉଠାଇ, ଅର୍ଥକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓଡ଼ିଆରେ କୁହ।
- ଶେଷ ପଦର ଉପଦେଶ କିମ୍ବା ପ୍ରେରଣା ଅଲଗା କରି ଲେଖ। ପ୍ରଶ୍ନରେ କେଉଁ ଅଳଙ୍କାର ପଚରାଯାଇଛି କି ଭାବ ପଚରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥିର କର; ଦୁଇଟିର ଉତ୍ତର ଶୈଳୀ ଅଲଗା।
କାର୍ଯ୍ୟକୃତ ଉଦାହରଣ
ପଦ: ନଦୀ ହସେ ଚନ୍ଦ୍ରିକାରେ, ପବନ ଗାଏ ଗୀତ। ପ୍ରଶ୍ନ: ନଦୀ ହସେରେ କେଉଁ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି? ଉତ୍ତର: ନଦୀକୁ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ହସୁଥିବା କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ମାନବୀକରଣ ଅଳଙ୍କାର। କାରଣ ଅଚେତନ ବସ୍ତୁକୁ ଚେତନ ବ୍ୟକ୍ତିର କ୍ରିୟା ଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି ପଚାରେ ଭାବ କଣ, ଉତ୍ତର: ପ୍ରକୃତିର ଆନନ୍ଦମୟ ଜୀବନଶୈଳୀ ଚିତ୍ରିତ।
ମାର୍କ ହରାଉଥିବା ଭୁଲ
- ଅଳଙ୍କାର ନାମ ଲେଖି କାରଣ ନ ଦେବା।
- ଉପମା ଓ ରୂପକ ଗୋଳାଇବା: ଉପମାରେ ପରି/ସମ ଥାଏ; ରୂପକରେ ଏକ ବସ୍ତୁକୁ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ।
- କବିତାର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥକୁ ଭାବାର୍ଥ ଭାବି ଲେଖିବା।
- ପ୍ରଶ୍ନ କେତେ ପଦ କି କେଉଁ ଛନ୍ଦ ଥିଲେ ଭାବ ଲେଖିବା।