First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में लेखक विद्यापति केँ मुख्यतः कोन रूप में प्रस्तुत करैत अछि?
- युद्ध-वीर
- राजदरबारक मंत्री
- भक्ति-कवि Correct answer.
- संस्कृत व्याकरणक आचार्य
Explanation
विद्यापति मैथिलीक आदि कवि मानल जाइत छथि आ हुनकर पदावली राधा-कृष्णक भक्ति-भाव सँ भरल अछि। पाठ में लेखक हुनका कवि-हृदय आ भक्ति-परंपरा सँ जोड़ि क' चिन्हबैत अछि, युद्ध वा दरबारी भूमिका केँ मुख्य नहि बनबैत।
Question 2गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मिथिला-महिमा' का केंद्रीय भाव पर बल दैत अछि?
- मिथिलाक पर्यटन-स्थलक सूची
- मिथिलाक औद्योगिक विकासक कथा
- मिथिलाक खेल-कूदक वर्णन
- सांस्कृतिक-साहित्यिक गौरव Correct answer.
Explanation
मिथिला-महिमा निबंध मिथिलाक भाषा, साहित्य, लोक-परंपरा आ विद्वत्ताक महिमा गाबैत अछि। एकर केंद्र में सांस्कृतिक आ साहित्यिक गौरव अछि, केवल भौतिक विकास वा पर्यटन-सूची नहि।
Question 3गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में गांधी जीक जीवन-दर्शनक कौन-सा मूल्य विशेष रूप सँ उजागर कएल गेल अछि?
- राजनीतिक सत्ता-प्राप्ति
- सत्य आ अहिंसा Correct answer.
- धन-संचयक महिमा
- सैनिक शक्तिक बल
Explanation
गांधी जी सत्याग्रह आ अहिंसा केँ जीवनक आधार मानैत छलाह। पाठ में ओही मूल्य केँ नैतिक शक्ति आ सामाजिक परिवर्तनक साधन रूप में देखाओल गेल अछि, नैतिक साहस पर बल देल गेल अछि।
Question 4गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'जीवन दर्शन' में लेखक विपत्ति के बारे में कोन दृष्टिकोण रखैत अछि?
- विपत्ति चरित्र-निर्माण करैत अछि Correct answer.
- विपत्ति केवल दुर्भाग्य अछि
- विपत्ति सँ बचबाक चाही
- विपत्ति जीवन केँ नष्ट क' दैत अछि
Explanation
लेखक विपत्ति केँ केवल कष्ट नहि, चरित्र आ धैर्यक परीक्षा मानैत अछि। ओकर दृष्टि में कठिनाई सहन सँ मनुष्यक आंतरिक शक्ति बढ़ैत अछि, एहि लेल ओ एकरा निर्माणकारी अनुभव बताबैत अछि।
Question 5गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'शिक्षा-उद्देश्य' के अनुसार शिक्षाक वास्तविक लक्ष्य की अछि?
- केवल परीक्षा-पास आ प्रमाण-पत्र
- केवल अक्षर-ज्ञान आ साक्षरता
- केवल नौकरी-प्राप्ति आ धन-संचय
- चरित्र-निर्माण आ सामाजिक जागरूकता Correct answer.
Explanation
निबंध शिक्षा केँ रोजी-रोटीक साधन मात्र नहि मानैत, बल्कि चरित्र-निर्माण आ समाजक प्रति जिम्मेदारीक भाव जगबैत अछि। एहि लेल वास्तविक लक्ष्य व्यक्ति आ समाज दुनूक समग्र विकास अछि, केवल प्रमाण-पत्र नहि।
Question 6गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'परिश्रम-महत्व' में लेखक भाग्य आ परिश्रमक संबंध केँ कोना प्रस्तुत करैत अछि?
- सफलता केवल संयोग अछि
- भाग्य परिश्रम सँ बड़ अछि
- परिश्रम केवल शरीरक काज अछि
- परिश्रम सफलताक आधार Correct answer.
Explanation
लेखक कर्म-निष्ठाक पक्ष लैत अछि आ भाग्य केँ निष्क्रिय बहाना मानैत अछि। ओकर मत में निरंतर परिश्रम आ लगन सँ मनुष्य अपन भाग्य स्वयं बदलि सकैत अछि, एहि लेल परिश्रम केँ सफलताक आधार कहल गेल अछि।
Question 7गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मातृभूमि' में लेखकक मातृभूमि के प्रति मुख्य भावना की अछि?
- केवल आलोचना
- उदासीनता
- श्रद्धा आ सेवा Correct answer.
- भय आ संकोचक भाव
Explanation
मातृभूमि केँ माता-समान मानि ओकर प्रति श्रद्धा आ सेवाक भाव व्यक्त कएल गेल अछि। लेखक ओकर गौरवक रक्षा आ विकास में अपन योगदान केँ कर्तव्य बताबैत अछि, केवल भावुक स्तुति नहि।
Question 8गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'ग्राम-जीवन' में ग्रामीण जीवनक मुख्य विशेषता कोन देखाओल गेल अछि?
- पूर्ण अलगाव आ अविश्वास
- केवल प्रतिस्पर्धाक वातावरण
- केवल भौतिक विलासक चित्र
- सहजता आ सहयोग Correct answer.
Explanation
ग्राम-जीवन में सरलता, अपनापन आ एक-दोसरक सहयोग पर बल देल गेल अछि। ई विशेषता नगरीय व्यस्तता सँ भिन्न, सामूहिक जीवनक मूल्य केँ उजागर करैत अछि आ ग्रामक सामाजिक ताना-बाना देखबैत अछि।
Question 9गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'सदाचार' में लेखकक दृष्टिकोण केँ सबसँ नीक संग कौन वाक्य व्यक्त करैत अछि?
- सदाचार केवल धार्मिक अनुष्ठान अछि
- सदाचार सामाजिक विश्वासक आधार अछि Correct answer.
- सदाचार केवल गरीबक लेल अछि
- सदाचार केवल परीक्षा में काम आबैत अछि
Explanation
लेखक सदाचार केँ निजी नैतिकता सँ आगू बढ़ि क' समाज में भरोसा आ सहयोगक आधार मानैत अछि। एहि लेल ई व्यक्तिगत आ सामाजिक दुनू स्तर पर आवश्यक अछि, केवल कर्मकांड वा परीक्षा-उपयोगी नियम नहि।
Question 10गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में लेखकक मुख्य उद्देश्य की अछि?
- काव्यक लोक-जीवन आ भक्ति-भाव उजागर करब Correct answer.
- विद्यापतिक ग्रंथ सभक केवल नाम-सूची देना
- विद्यापति केँ राजनीतिक नेता आ शासक सिद्ध करब
- विद्यापतिक जन्म आ मृत्युक केवल तिथि-विवरण देना
Explanation
लेखक विद्यापतिक कविताक भीतरी भाव-भूमि--लोक-जीवनक सहजता आ राधा-कृष्णक भक्ति--केँ पाठक समक्ष रखैत अछि। तिथि वा ग्रंथ-सूची नहि, काव्यक आत्मा आ हुनकर सांस्कृतिक महत्व मुख्य उद्देश्य अछि।
Question 11गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' के आधार पर विद्यापति केँ लोक-गीत परंपरा में विशेष रूप सँ कोन रचना सँ जोड़ि कऽ स्मरण कएल जाइत अछि?
- सहस्रनाम
- कीर्तिलता
- अवहट्ठ-रचना
- पदावली Correct answer.
Explanation
पाठ में विद्यापति केँ लोक-गीत परंपरा सँ जोड़ि कऽ याद कएल गेल अछि; हुनकर पदावली शृंगार, भक्ति आ लोक-जीवनक स्वर के कारणेँ जन-मानस में बसल अछि। एही कारण पदावली केँ हुनकर सर्वाधिक लोकप्रिय रचना कहल जाइत अछि।
Question 12गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मिथिला-महिमा' में मिथिला केँ मुख्यतः केकर भूमि कहल गेल अछि?
- व्यापार आ धनक
- कला आ मनोरंजनक
- विद्या आ संस्कृतिक Correct answer.
- शौर्य आ युद्धक
Explanation
मिथिला केँ विद्या, विवेक आ संस्कृतिक भूमि कहल गेल अछि; पाठ में हुनकर गौरव ज्ञान-परंपरा सँ जोड़ल गेल अछि। एही कारण मिथिला केँ केवल राजनीतिक वा व्यापारिक केंद्र नहि, सांस्कृतिक-बौद्धिक केंद्र मानल गेल अछि।
Question 13गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में गांधी जी के सत्याग्रहक मुख्य आधार की मानल गेल अछि?
- राजनीतिक दांव-पेच
- सेना-बल
- धन-शक्ति
- आत्मबल आ अहिंसा Correct answer.
Explanation
गांधी जी सत्याग्रह केँ शारीरिक बल वा धन पर नहि, आत्मबल आ अहिंसा पर आधारित मानैत छलाह। पाठ में ई देखाओल गेल अछि जे सत्य आ अहिंसा सँ चलल आंदोलन जन-शक्ति में बदलि जाइत अछि।
Question 14गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'जीवन दर्शन' में लेखक कर्म आ फल के संबंध केँ कोना देखैत छथि?
- केवल फलक योजना करब
- फलक चिंता सँ अपन कर्म बदलैत रहब
- फल धरि कर्म स्थगित रखब
- कर्म करब, फल ईश्वर पर छोड़ब Correct answer.
Explanation
जीवन दर्शन वाला पाठ में कर्तव्य-पालन पर बल अछि; फलक चिंता में पड़ि कर्म छोड़ब उचित नहि मानल गेल। मनुष्य केँ कर्म करब चाही आ फल केँ ईश्वर वा विधि पर छोड़ि देनाइ चाही।
Question 15गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'शिक्षा-उद्देश्य' के अनुसार शिक्षा केँ कोन रूप में ग्रहण करब चाही?
- बाल्यावस्था तक सीमित प्रक्रिया
- जीवन भर चलय बला साधना Correct answer.
- केवल परीक्षा पास करय क उपाय
- केवल डिग्री प्राप्त करय क साधन
Explanation
पाठ में शिक्षा केँ जीवन भर चलय बला साधना कहल गेल अछि, जे चरित्र आ व्यवहार केँ बदलैत अछि। एकरा केवल परीक्षा, डिग्री वा बाल्यावस्था तक सीमित मानब शिक्षाक उद्देश्य केँ संकुचित करैत अछि।
Question 16गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'परिश्रम-महत्व' में आलस्य के परिणाम के रूप में की देखाओल गेल अछि?
- ज्ञान आ विवेक
- यश आ सम्मान
- कुंठा आ पिछड़ापन Correct answer.
- धन आ वैभव
Explanation
परिश्रम-महत्व पाठ में आलस्य केँ पतनक कारण कहल गेल अछि; ओहि सँ कुंठा, निराशा आ पिछड़ापन बढ़ैत अछि। यश, धन आ ज्ञान परिश्रम सँ प्राप्त होइत अछि, आलस्य सँ नहि।
Question 17गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मातृभूमि' में मातृभूमि के प्रति सच्चा प्रेम कोना व्यक्त होइत अछि?
- दोसर राज्यक निंदा सँ
- सेवा आ त्याग सँ Correct answer.
- केवल भाषण देलनि सँ
- परदेस में बसि जाइ सँ
Explanation
मातृभूमि के प्रति प्रेम केवल वचन सँ नहि, सेवा, त्याग आ कर्तव्य-पालन सँ प्रकट होइत अछि। पाठ में देशक हित लेल अपन सुख छोड़बे मातृभूमि-प्रेमक सच्चा लक्षण मानल गेल अछि।
Question 18गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'ग्राम-जीवन' में लेखक नगर-जीवन के तुलना में ग्राम-जीवन केँ कोन गुण सँ विशेष मानैत छथि?
- केवल सुविधा, विलास आ सुख-साधन
- दिखावा, प्रतिस्पर्धा आ बाहरी चमक
- सहजता आ पारस्परिक अपनापन Correct answer.
- अधिक भीड़, तेज दौड़ आ शोर
Explanation
ग्राम-जीवन में सहजता, सरलता आ पारस्परिक अपनापन केर प्रधानता देखाओल गेल अछि। नगरक भीड़, दिखावा आ प्रतिस्पर्धा के सामने ग्रामक ई मानवीय गुण विशेष कहल गेल अछि।
Question 19गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'सदाचार' में सदाचार के मूल आधार की मानल गेल अछि?
- प्रचार आ प्रतिष्ठा
- केवल बाहरी आचरण
- आत्म-संयम आ सत्यनिष्ठा Correct answer.
- धन आ पद
Explanation
सदाचार केर मूल आत्म-संयम, सत्यनिष्ठा आ आंतरिक शुद्धता में मानल गेल अछि। केवल बाहरी आचरण वा प्रतिष्ठा सँ सदाचार स्थायी नहि होइत अछि।
Question 20गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में विद्यापति के पदक भीतर मिथिला के कोन चित्र देखाओल गेल अछि?
- केवल विदेशी नगरक यात्रा
- लोक-जीवन आ भक्ति-भावना Correct answer.
- केवल राजदरबारक वर्णन
- केवल युद्धक कथा
Explanation
विद्यापति के पद में मिथिला के लोक-जीवन, रीति-रिवाज आ भक्ति-भावना केर स्वर सुनाइत अछि। हुनकर रचना में राजदरबार वा युद्ध नहि, सामान्य जन-जीवन आ आध्यात्मिक भाव मुख्य रूप सँ झलकैत अछि।
Question 21गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में लेखक विद्यापति केँ मैथिली भाषा आ साहित्य में कोन स्थान देलक मानैत छथि?
- केवल राज-दरबारक आश्रित कवि
- केवल लोक-गायक आ गीत-रचयिता
- केवल संस्कृत टीकाकार आ शास्त्रज्ञ
- मैथिली भाषा आ साहित्यक आधार-स्तंभ Correct answer.
Explanation
लेखक विद्यापति केँ मैथिली अभिव्यक्ति के मूल आधार मानैत छथि। हुनकर पद लोक-भाषा, लोक-भावना आ सांस्कृतिक चेतना केँ एकहि धारा में जोड़ैत अछि, तैँ 'महाकवि' विशेषण सार्थक होइत अछि।
Question 22गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मिथिला-महिमा' में मिथिलाक महिमा केँ लेखक मुख्यतः केकर आचरण सँ जोड़ैत छथि?
- व्यापारिक समृद्धि आ बाजार-विस्तार
- साधारण जन-जीवन के सदाचार आ संस्कार Correct answer.
- सैन्य विजय आ राज्य-विस्तार
- राजा के शासन-व्यवस्था, दंड-नीति आ सामाजिक नियंत्रण
Explanation
लेखक मिथिलाक महिमा केँ केवल राजशक्ति वा समृद्धि सँ नहि, साधारण जनक सदाचार, संस्कार आ परस्पर व्यवहार सँ जोड़ैत छथि। ई दृष्टि मिथिला केँ जीवंत सांस्कृतिक परंपरा के रूप में प्रस्तुत करैत अछि।
Question 23गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में सत्याग्रह के साधन के विषय में लेखकक दृष्टिकोण की अछि?
- साधन शक्ति आ दबाव पर आधारित होइत अछि
- साधनक स्वतंत्र महत्व नहि होइत अछि
- साधन सत्य आ अहिंसा सँ शुद्ध होबाक चाही Correct answer.
- साधन केवल परिणामक लाभ सँ तय होइत अछि
Explanation
लेखक सत्याग्रह केँ केवल परिणाम-केंद्रित संघर्ष नहि मानैत छथि; ओहिमें साधनक शुद्धता अनिवार्य मानल गेल अछि। सत्य आ अहिंसा सँ शुद्ध साधन आंदोलनक नैतिक बल बढ़बैत अछि।
Question 24गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'जीवन दर्शन' में लेखक सुख आ दुख केँ जीवन में कोना स्थान दैत छथि?
- दुख केँ पूर्णतः निष्फल आ व्यर्थ मानैत छथि
- सुख केँ स्थायी आ दुख केँ अस्थायी मानैत छथि
- दुनू केँ जीवनक स्वाभाविक पक्ष मानि समभाव सँ ग्रहण करैत छथि Correct answer.
- सुख केँ केवल भाग्यक फल आ दुख केँ केवल दैवी परीक्षा मानैत छथि
Explanation
लेखक सुख आ दुख केँ जीवनक दुई स्वाभाविक अवस्था मानैत छथि। दुनू केँ समभाव सँ ग्रहण करबे मानव-जीवनक परिपक्व दृष्टि अछि, किएकि ई दुनू एक-दोसर सँ अलग नहि रहैत अछि।
Question 25गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'शिक्षा-उद्देश्य' के अनुसार शिक्षा में अनुशासनक मुख्य भूमिका की अछि?
- बालक केँ केवल आज्ञाकारी आ विनम्र बनाबै
- परीक्षा में अधिक अंक दिलाबै
- रटंत विद्या केँ प्रोत्साहित करब
- चरित्र-निर्माण आ आत्म-संयम केँ बल देब Correct answer.
Explanation
लेखक शिक्षा में अनुशासन केँ केवल आज्ञापालन नहि, आत्म-संयम आ चरित्र-निर्माणक साधन मानैत छथि। अनुशासन बालक केँ जिम्मेवार आ सामाजिक व्यवहार में संतुलित बनाबैत अछि।
Question 26गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'परिश्रम-महत्व' के अनुसार परिश्रमक महत्व केवल व्यक्तिगत लाभ तक सीमित किएक नहि अछि?
- ई समाजक उन्नति आ सामूहिक हित सँ जुड़ल अछि Correct answer.
- ई केवल धनोपार्जन आ व्यक्तिगत लाभक साधन अछि
- ई केवल शरीरक स्वास्थ्य सँ जुड़ल अछि
- ई केवल प्रतियोगिता जीतै लेल अछि
Explanation
पाठ में परिश्रम केँ व्यक्तिगत उन्नति सँ आगू बढ़ि कऽ समाजक हित सँ जोड़ल गेल अछि। समाजक उन्नति में सबक श्रमक योगदान होइत अछि, तैँ परिश्रम सामूहिक जिम्मेवारी सेहो अछि।
Question 27गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मातृभूमि' में मातृभूमि केँ माता के समान कहबाक मुख्य आधार की मानल गेल अछि?
- भूमि केवल इतिहासक साक्षी आ संग्रहालय
- स्नेह, पालन आ सुरक्षा देबाक भाव Correct answer.
- भूमि सँ केवल आर्थिक लाभ आ उपज
- भूमि केवल निवास-स्थान आ जीविका
Explanation
मातृभूमि केँ माता कहबाक पाछू स्नेह, पालन-पोषण आ सुरक्षा देबाक भाव अछि। जना माता संतान केँ आधार देइत छथि, तेना भूमि जीवन-व्यवस्था आ सांस्कृतिक पहचानक आधार होइत अछि।
Question 28गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'ग्राम-जीवन' में लेखक परस्पर सहयोग केँ कोन कार्य-व्यवस्था सँ जोड़ैत छथि?
- श्रम-विभाजन आ सामूहिक उत्सव Correct answer.
- केवल नगद लेन-देन आ बाजार
- प्रतिस्पर्धा आ व्यक्तिवाद
- केवल सरकारी योजना आ सहायता
Explanation
ग्राम-जीवन में काम के बँटवारा आ सामूहिक उत्सव सहयोग केँ जीवंत रखैत अछि। एकरा सँ गामक लोक एक-दोसर पर निर्भर रहैत अछि आ सामाजिक संबंध मजबूत होइत अछि।
Question 29गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'सदाचार' में सदाचार केँ सामाजिक जीवन में की मानल गेल अछि?
- केवल धार्मिक कर्मक नाम
- परस्पर विश्वास आ सामाजिक सामंजस्यक आधार Correct answer.
- केवल कानूनी बाध्यता
- व्यक्तिगत शोभा आ प्रतिष्ठा तक सीमित रहै वाला गुण
Explanation
सदाचार व्यक्ति के निजी गुण भर नहि, समाज में परस्पर विश्वास केर आधार अछि। जखन लोक सच्चाई आ संयम सँ चलैत अछि, तखन सामाजिक सामंजस्य आ सहयोग बनल रहैत अछि।
Question 30गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
विद्यापति के पद में लोक-जीवनक चित्रण सँ लेखक की सिद्ध करैत छथि?
- कवि लोक-भाषा आ लोक-भावना सँ गहिराई सँ जुड़ल छलाह Correct answer.
- कवि लोक-जीवन सँ दूरि रहि के मार्ग-निर्देश देलनि
- कवि केवल दरबारी विषय आ राज-स्तुति-केंद्रित रचना लिखैत छलाह
- कवि केवल शास्त्र-चर्चा आ तर्क में लगल छलाह
Explanation
लेखक विद्यापति के पद केँ लोक-भाषा आ लोक-भावना सँ जोड़ि कऽ देखैत छथि। तहि कारण हुनकर रचना में मिथिला केर जन-जीवन, प्रेम आ सांस्कृतिक रंग स्वाभाविक रूप सँ झलकैत अछि।
Question 31गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मिथिला-महिमा' में लेखक मैथिली भाषा केँ की मानैत छथि?
- मिथिला अस्मिता के वाहक Correct answer.
- केवल घरेलू बोली आ व्यवहारक भाषा
- बाहरी प्रभाव सँ उत्पन्न भेल भाषा
- लोप भेल इतिहासक केवल अवशेष
Explanation
लेखक मैथिली भाषा केँ मिथिला के सांस्कृतिक अस्मिता आ लोक-जीवन के वाहक मानैत छथि। ओ भाषा केँ केवल व्यवहारक माध्यम नहि, बल्कि पूर्वजक परंपरा आ स्वाभिमान सँ जोड़ैत छथि।
Question 32गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में लेखक गांधी जी के धर्म-बोध केँ मुख्यतः की मानैत छथि?
- शास्त्र-वाचन आ पूजा-पाठ
- मानव-सेवा आ करुणा Correct answer.
- व्रत आ उपवास के कठोरता
- कर्मकांड आ तीर्थ-यात्रा
Explanation
लेखक गांधी जी के धर्म केँ बाहरी कर्मकांड सँ नहि, मानव-सेवा आ करुणा सँ जोड़ैत छथि। हिनकर दृष्टि में दीन-दुखी के सेवा करबे सच्चा धर्म-पालन अछि।
Question 33गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'जीवन दर्शन' में लेखक मनुष्य के सबसँ पैघ कर्तव्य की मानैत छथि?
- केवल अपन सुख के साधना
- निष्ठा सँ अपन कर्तव्य-पालन Correct answer.
- समाज सँ अलग रहि के तपस्या
- धन आ पद के संचय
Explanation
लेखक के जीवन-दर्शन में मनुष्य के सबसँ पैघ कर्तव्य अपन निर्धारित कर्तव्य के निष्ठा सँ पालन करब अछि। फल के चिंता छोड़ि कर्म में लगल रहबे सच्चा जीवन-मार्ग कहल गेल अछि।
Question 34गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'शिक्षा-उद्देश्य' में लेखक शिक्षा के सर्वोच्च लक्ष्य की मानैत छथि?
- केवल रोजगार-योग्य कौशल
- चरित्र आ व्यक्तित्व के विकास Correct answer.
- परीक्षा में उच्च अंक आ डिग्री
- सूचना के अधिकतम संग्रह
Explanation
लेखक के अनुसार शिक्षा के सर्वोच्च लक्ष्य केवल अंक या नौकरी नहि, बल्कि चरित्र आ व्यक्तित्व के समग्र विकास अछि। शिक्षा मनुष्य केँ सुसंस्कृत आ जिम्मेदार नागरिक बनबैत अछि।
Question 35गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'परिश्रम-महत्व' में लेखक श्रम केँ कोन दृष्टि सँ देखैत छथि?
- निम्न वर्ग के लेल अनिवार्य
- अपमान आ हीनता के कारण
- केवल शारीरिक दंड
- पवित्र आ सम्मानजनक Correct answer.
Explanation
लेखक श्रम केँ पवित्र आ सम्मानजनक मानैत छथि; कोनो कार्य छोट या बड़ नहि होइत। परिश्रम सँ मनुष्य केँ आत्मनिर्भरता आ स्वाभिमान प्राप्त होइत अछि।
Question 36गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मातृभूमि' के अनुसार सच्च देशभक्ति के सबसँ विश्वसनीय पहचान की अछि?
- केवल राष्ट्रगान गाबि के देशभक्ति प्रमाणित करब
- विदेशी वस्तुक बहिष्कार करि के दुकानदार केँ हानि पहुँचाब
- अपन स्वार्थ त्यागि राष्ट्रहित में कार्य करब Correct answer.
- चुनाव में केवल अपन दल के जिताब
Explanation
लेखक के अनुसार सच्च देशभक्ति भाषण या दिखावा सँ नहि, बल्कि अपन स्वार्थ त्यागि राष्ट्रहित में कार्य करब सँ प्रमाणित होइत अछि। मातृभूमि के प्रति प्रेम त्याग आ जिम्मेदारी में परिणत होबाक चाही।
Question 37गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'ग्राम-जीवन' में लेखक ग्राम के किसान केँ कोन गुण के प्रतीक मानैत छथि?
- व्यापारिक लाभ आ प्रतिस्पर्धा
- भोग-विलास आ आराम
- परिश्रम आ सहनशीलता Correct answer.
- चतुराई आ अवसरवाद
Explanation
लेखक ग्राम-जीवन के केंद्र में रहि कऽ किसान केँ परिश्रम, सहनशीलता आ परस्पर सहयोग के प्रतीक मानैत छथि। ओ संघर्ष के बीच भी धैर्य सँ जीवन निर्वाह करैत अछि।
Question 38गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'सदाचार' के आलोक में कोनो व्यक्ति समाज में पद आ प्रतिष्ठा पाबैत अछि, मुदा आचरण में स्वार्थी आ दंभी अछि - तँ लेखकक दृष्टि सँ ओ की अछि?
- आदर्श सदाचारी
- केवल प्रतिष्ठित, सदाचार-हीन Correct answer.
- त्याग आ संयमक प्रतीक
- समाजक सच्चा नेतृत्वकर्ता
Explanation
लेखक सदाचार केँ बाहरी पद-प्रतिष्ठा सँ नहि, आचरण सँ जोड़ैत छथि। अतः प्रतिष्ठा भेलापर भी स्वार्थी आ दंभी व्यक्ति केँ ओ सदाचार-हीन मानत छथि।
Question 39गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में लेखक विद्यापति के कविता के मुख्य स्वर के रूप में की स्वीकारैत छथि?
- राजनीति आ षड्यंत्र
- युद्ध आ वीरता
- विज्ञान आ खोज
- श्रृंगार आ भक्ति Correct answer.
Explanation
लेखक विद्यापति के कविता में श्रृंगार आ भक्ति दुनू स्वर केँ प्रमुख मानैत छथि। हिनकर पदावली में लौकिक प्रेम आ आध्यात्मिक समर्पण एक संग अभिव्यक्त भेल अछि।
Question 40गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में लेखक गांधी जी केँ मुख्यतः कोन रूप में चित्रित करैत छथि?
- नैतिक आ आध्यात्मिक मार्गदर्शक Correct answer.
- केवल कुशल राजनीतिक रणनीतिकार
- सैन्य संगठनक नायक
- आर्थिक सुधारक विशेषज्ञ
Explanation
लेखक गांधी जी केँ केवल राजनीतिक नेता नहि, बल्कि नैतिक आ आध्यात्मिक मार्गदर्शक के रूप में देखैत छथि। हिनकर जीवन सत्य, अहिंसा आ सेवा के आदर्श प्रस्तुत करैत अछि।
Question 41गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' के आधार पर महाकवि विद्यापति के जन्म-स्थान के रूप में कोन गाम प्रसिद्ध अछि?
- बरही
- बिस्फी Correct answer.
- राजगीर
- सिमरिया
Explanation
महाकवि विद्यापति के जन्म मिथिला के बिस्फी गाम में मानल जाइत अछि, जे मधुबनी क्षेत्र में अवस्थित अछि। पाठ में हुनकर जन्म-स्थान सँ जुड़ल लोक-स्मृति केँ महाकवि के पहिचानक हिस्सा कहल गेल अछि।
Question 42गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महात्मा गांधी' में गांधी जी के जीवन-दर्शन के मुख्य आधार के रूप में की स्वीकार कयल गेल अछि?
- राजनीतिक चातुर्य
- धन आ पद
- व्यक्तिगत प्रतिष्ठा
- सत्य आ अहिंसा Correct answer.
Explanation
गांधी जी के साधन-शुद्धि आ साध्य-शुद्धि दुनू सत्य आ अहिंसा पर टिकल छल। पाठ हुनकर सत्याग्रह केँ केवल राजनीतिक तरकीब नहि, नैतिक साधना के रूप में देखैत अछि।
Question 43गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'ग्राम-जीवन' में लेखक शहरी जीवन केँ मुख्यतः कोन दृष्टि सँ देखैत छथि?
- कृषि-संस्कृति के सीधा प्रतीक
- स्वाभाविक सहयोग के जीवन
- कृत्रिम आ आत्मकेंद्रित जीवन Correct answer.
- पूर्ण रूप सँ श्रम-मुक्त जीवन
Explanation
पाठ में ग्राम-जीवन केँ सहयोग, श्रम आ सहजता सँ जोड़ल गेल अछि, जबकि शहरी जीवन में दिखावा आ आत्मकेंद्रितता केर प्रवृत्ति देखाओल गेल अछि। एहि कारणें लेखक शहर केँ ग्राम के विपरीत कृत्रिम जीवन-शैली के रूप में चित्रित करैत छथि।
Question 44गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'शिक्षा-उद्देश्य' के विचार केँ व्यवहार में उतारैत कए कोन कार्य सबसँ उपयुक्त मानल जाएत?
- सूचना केँ बिना विचार जमा करब
- केवल परीक्षा में अधिक अंक लाबब
- चरित्र आ उत्तरदायित्व के विकास Correct answer.
- केवल नौकरी पाबक तैयारी करब
Explanation
लेखक शिक्षा केँ केवल अंक भा नौकरी के साधन नहि, व्यक्ति के चरित्र आ समाज के प्रति उत्तरदायित्व बोध के विकास मानैत छथि। एही उद्देश्य सँ शिक्षा व्यक्ति केँ स्वार्थ सँ आगाँ बढ़ि समाज के हित में सोचय में सहायक होइत अछि।
Question 45गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'परिश्रम-महत्व' के शिक्षा के आधार पर आलस्य के परिणाम के रूप में की मानल चाही?
- श्रम के बिना सफलता
- व्यक्तिगत स्वतंत्रता के विस्तार
- सामाजिक प्रतिष्ठा में वृद्धि
- आत्म-विश्वास के क्षय Correct answer.
Explanation
पाठ में परिश्रम केँ आत्म-सम्मान आ सामाजिक योगदान सँ जोड़ल गेल अछि; आलस्य मनुष्य के आत्म-विश्वास आ क्षमता दुनू केँ कमजोर करैत अछि। एही कारणें आलस्य केँ केवल आराम नहि, व्यक्तित्व के क्षय मानल चाही।
Question 46गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मातृभूमि' में मातृभूमि के सेवा के सबसँ व्यावहारिक रूप कोन मानल गेल अछि?
- केवल पर्व-त्योहार मनाबब
- विदेशी संस्कृति के नकल करब
- जन-हित के कार्य में योगदान Correct answer.
- केवल भाषण देब
Explanation
लेखक मातृभूमि केँ केवल भावुक प्रतीक नहि, जन-जीवन सँ जुड़ल माता मानैत छथि; ताहि सेँ सेवा के अर्थ जन-हित में काज करब अछि। भाषण भा त्योहार भावना व्यक्त करैत अछि, मुदा सेवा के स्थायी पहचान व्यावहारिक योगदान सँ बनैत अछि।
Question 47गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'सदाचार' के अनुसार सदाचार केँ समाज में विश्वास के आधार किएक कहल गेल अछि?
- करक विस्तार सँ
- बाह्य प्रतिष्ठा सँ
- धन के प्रदर्शन सँ
- व्यवहार के निष्कपटता सँ Correct answer.
Explanation
सदाचार व्यक्ति के आचरण आ समाज के अपेक्षा के बीच सामंजस्य बनैत अछि; निष्कपट व्यवहार देखि लोक व्यक्ति पर भरोसा करैत अछि। केवल पद, धन भा दिखावा सँ विश्वास स्थायी नहि होइत अछि।
Question 48गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'मिथिला-महिमा' में मिथिला केँ केवल भौगोलिक क्षेत्र नहि, सांस्कृतिक चेतना के प्रतीक किएक मानल गेल अछि?
- केवल धार्मिक तीर्थ-स्थल सँ
- भाषा-आचरण आ परंपरा सँ Correct answer.
- केवल राजनीतिक सीमा सँ
- केवल कृषि-उत्पादन सँ
Explanation
पाठ में मिथिला केर महिमा केँ मैथिली भाषा, सदाचार आ लोक-परंपरा के साझा चेतना सँ जोड़ल गेल अछि। एहि कारणें मिथिला केर पहिचान केवल भूमि के सीमा नहि, लोक-जीवन के सांस्कृतिक धरोहर अछि।
Question 49गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'जीवन दर्शन' में दुख केँ जीवन सँ पूर्णतः हटाबै के बजाय कोन दृष्टि सँ देखल गेल अछि?
- दुख केँ केवल दैवी दंड
- सहन आ समझ के अवसर Correct answer.
- दुख केँ केवल सामाजिक अपयश कहब
- दुख केँ जीवन के असफलता मानब
Explanation
लेखक सुख आ दुख केँ जीवन के दू सहज पक्ष मानैत छथि; दुख सँ मनुष्य के सहनशीलता आ आत्म-बोध गहिर होइत अछि। ताहि सेँ दुख केँ केवल दंड भा असफलता नहि, सीख आ परिपक्वता के अवसर कहल गेल अछि।
Question 50गद्य (Prose) - prescribed prose lessons, theme, character and author viewpoint
पाठ 'महाकवि विद्यापति' में विद्यापति केँ मैथिली साहित्य में विशेष रूप सँ कोन उपाधि सँ स्मरण कयल जाइत अछि?
- कवि-सम्राट
- मिथिला-भूषण
- मैथिली कोकिल Correct answer.
- मैथिली भास्कर
Explanation
विद्यापति केर पदावली में मैथिली केर माधुर्य आ लोक-जीवन केर सहज अभिव्यक्ति देखल जाइत अछि, ताहि कारणें हुनका मैथिली कोकिल कहल जाइत अछि। ई उपाधि हुनकर भाषा-सौंदर्य आ काव्य-कोमलता केँ इंगित करैत अछि।