BSEB Matric Maithili (MIL) study materials
BSEB Matric Maithili (MIL) study resources

BSEB Matric Maithili (MIL): साहित्यिक परिचय: काल, लेखक आ प्रवृत्ति

BSEB Matric Maithili (MIL) · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

साहित्यिक परिचय: काल, लेखक आ प्रवृत्ति

साहित्यिक परिचय: काल, लेखक आ प्रवृत्ति

ई खंड मैथिली साहित्यक इतिहास-बोध जाँचैत अछि। लेखक-कवि, कालखंड, रचना, विधा आ प्रवृत्ति - ई चारि बिंदु पर प्रश्न आबैत अछि।

मुख्य नियम

  • मैथिली साहित्यके प्रायः आदिकाल, मध्यकाल आ आधुनिक कालमे बाँटल जाइत अछि।
  • आदिकालमे ज्योतिरीश्वर ठाकुरक “वर्णरत्नाकर” आ विद्यापति पदावलीक आरंभिक परिपक्वता।
  • विद्यापति (14–15म शताब्दी) श्रृंगार आ भक्ति दूनूक कवि; “पदावली”, “कीर्तिलता”, “कीर्तिपताका” उनकर प्रमुख कृति।
  • आधुनिक कालमे हरिमोहन झा, सुरेंद्र झा ‘सुमन’, जयमंत मिश्र, सुभद्रा झा आदि गद्य-पद्य दूनूमे सक्रिय।
  • प्रवृत्ति: भक्ति, श्रृंगार, सामाजिक सुधार, राष्ट्रीयता, लोक-जीवन।

उदाहरण

प्रश्न: विद्यापतिके मैथिलीक आदिकवि किए कहल जाइत अछि? उत्तर: कारण तीन: पहिल, उनकर पदावलीमे मैथिलीक पहिल परिपक्व साहित्यिक भाषा मिलैत अछि; दोसर, श्रृंगार आ भक्ति दूनू धाराके सामंजस्य; तेसर, परवर्ती कविसभ पर गहिर प्रभाव। उत्तरमे काल, रचना आ प्रभाव तीनू जोड़ू।

अंक कटेवाला जाल

लेखकक काल गलत लिखब; रचना आ विधा मिलाब; आदिकाल आ मध्यकालक सीमा भुलब; केवल नाम लिखब, प्रवृत्ति नहि; विद्यापतिके केवल श्रृंगार-कवि कहि उनकर भक्ति-धारा छोड़ब।