ਸਰਕੂਲਰ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ: ਰਜਿਸਟਰ, ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਅਤੇ ਅਰਥ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਗ਼ਲਤੀ
ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਭੇਜਣਾ ਹੈ: 'Parents are informed that the annual examination will begin on 10 March. Students must bring their admit cards. Those who fail to bring the card will not be allowed to sit in the examination.' ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਕਲਰਕ ਨੇ ਦੋ ਪੰਜਾਬੀ ਡਰਾਫ਼ਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਡਰਾਫ਼ਟ A ਵਿੱਚ 'ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ', 'ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ', 'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ' ਅਤੇ 'ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਡਰਾਫ਼ਟ B ਵਿੱਚ 'ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ', 'ਇਮਤਿਹਾਨ', 'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ', 'ਪੇਪਰ' ਅਤੇ 'ਬੈਠਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ' ਵਰਗੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ 'ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ' ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਰਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ 'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ' ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਡਰਾਫ਼ਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਲਿਆਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
1. ਕਿਹੜਾ ਡਰਾਫ਼ਟ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਉਂ? ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।
Read the worked answer
ਫ਼ੈਸਲਾ: ਡਰਾਫ਼ਟ A ਨੂੰ ਅਧਾਰ ਬਣਾਓ, ਪਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਕਰੋ।
ਮਾਪਦੰਡ 1 - ਰਜਿਸਟਰ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ: ਸਰਕੂਲਰ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਗਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਡਰਾਫ਼ਟ A ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਸਮੀ ਹੈ। ਡਰਾਫ਼ਟ B ਵਿੱਚ 'ਇਤਲਾਹ' (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਉਰਦੂ), 'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ' ਅਤੇ 'ਪੇਪਰ' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਅਤੇ 'ਹੋਊ' (ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਕਾਲ) ਇਕੱਠੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਿਲਵਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੈ।
ਮਾਪਦੰਡ 2 - ਅਰਥ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ: ਦੋਵੇਂ ਡਰਾਫ਼ਟ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ। '10 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ' ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; 'ਤੋਂ' ਇਥੇ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰੀਖਿਆ ਉਸ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੱਲੇਗੀ।
ਮਾਪਦੰਡ 3 - ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ: ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ 'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ' ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ (ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ)' ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੋ।
ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ: 'ਸ਼ੁੱਧਤਾ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰਜਿਸਟਰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ।
2. ਤੀਜੇ ਡਰਾਫ਼ਟ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਅਰਥ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Read the worked answer
ਗ਼ਲਤੀ: 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਰੱਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਰੀਖਿਆ ਆਪ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਾਂ ਨਤੀਜਾ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੂਲ ਦਾ ਅਰਥ: 'will not be allowed to sit in the examination' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਪਰੀਖਿਆ ਆਪ ਨਹੀਂ ਰੱਦ ਹੁੰਦੀ।
ਕਿਉਂ ਗੰਭੀਰ ਹੈ: ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਪੇਪਰ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਬੈਠ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਸਕੂਲ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹੀ ਰੂਪ: 'ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਸਿੱਖਣ: 'ਰੱਦ ਕਰਨਾ' ਅਤੇ 'ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾ ਦੇਣਾ' ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਅਨੁਵਾਦਕਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਸਕੂਲ ਇਜਾਜ਼ਤ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੇਪਰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
3. ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ: 'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ', 'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ' ਜਾਂ 'ਹਾਜ਼ਰੀ ਪੱਤਰ'? ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਦਾ ਤਰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
'ਹਾਜ਼ਰੀ ਪੱਤਰ' ਤੁਰੰਤ ਰੱਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਹੈ, ਪਰੀਖਿਆ ਦਾ ਦਾਖ਼ਲਾ-ਪੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਰਥ-ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।
'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ' ਬਿਹਤਰ ਰਸਮੀ ਚੋਣ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 'admit card' ਦੇ ਅਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਠ ਦਾ ਰਜਿਸਟਰ ਰਸਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਵਰਤੋ।
'ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ' ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਪਾਠ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸ਼ਬਦ ਰਸਮੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਰਜਿਸਟਰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ (ਐਡਮਿਟ ਕਾਰਡ)' ਲਿਖੋ, ਫਿਰ ਸਿਰਫ਼ 'ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪੱਤਰ' ਵਰਤੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਸਮੀਤਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝ ਵੀ। ਇੱਕ ਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਾਮ ਨਾ ਵਰਤੋ; ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।