BSEH Secondary Punjabi cheat sheet
BSEH Secondary Punjabi · Keep the key ideas within reach.
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (1469–1539) ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਦਿ ਕਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ 'ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ' ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੀੜ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਵਿੱਚ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਬੀੜ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ।
ਵਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ 39 ਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ 'ਹੀਰ' (1766) ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ ਦਾ ਸਿਖਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਂਝਾ-ਹੀਰ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (1872–1957) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 'ਸੁੰਦਰੀ' ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ 'ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ' (1936) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਛੰਦ-ਬੰਦੀ ਅਤੇ ਰਹੱਸਵਾਦ ਲਿਆਈ।
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਦਿ ਕਾਲ, ਭਗਤੀ ਕਾਲ, ਸਿੱਖ ਕਾਲ, ਵਾਰ ਕਾਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ
ਛੰਦ ਦੀ ਪਛਾਣ: ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਛੰਦ ਦਾ ਨਾਮ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਹਰਾ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਚਰਣ ਵਿੱਚ 13+11 ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੰਡਾਰਾ ਆਮ ਹੈ।
ਚੌਪਈ ਛੰਦ ਦੇ ਚਾਰ ਚਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿੱਚ 16 ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੁਕਾਂਤ (ਕਾਫ਼ੀਆ) ਚਰਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਧੁਨੀ ਹੈ; ਰਦੀਫ਼ ਕਾਫ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ (ਇੱਕੋ ਵਿਅੰਜਨ ਦਾ ਦੁਹਰਾਅ), ਯਮਕ ਅਤੇ ਪੁਨਰੁਕਤੀ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ-ਅਲੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਮਾ, ਰੂਪਕ, ਅਤਿਸ਼ਯੋਕਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵੀਕਰਨ ਮੁੱਖ ਹਨ; ਉਪਮਾ ਵਿੱਚ 'ਵਾਂਗ', 'ਜਿਵੇਂ' ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਸ ਦੇ ਨੌਂ ਭੇਦ ਹਨ: ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਹਾਸ, ਕਰੁਣ, ਰੌਦਰ, ਵੀਰ, ਭਿਆਨਕ, ਬੀਭਤਸ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ।
ਮੁਕਤ ਛੰਦ (ਫ੍ਰੀ ਵਰਸ) ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਅਰਥ ਅਤੇ ਲੈਅ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਦ
ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਧਾਵਾਂ: ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਨਿਬੰਧ, ਜੀਵਨੀ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾ।
ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ-ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਬੰਧ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਹਨ: ਵਿਅਕਤੀਗਤ (ਭਾਵਨਾਤਮਕ, 'ਮੈਂ' ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ) ਅਤੇ ਵਸਤੂਗਤ (ਤੱਥ-ਆਧਾਰਿਤ, ਤਰਕਸੰਗਤ)।
ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅਨੁਭਵ, ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਤਿੰਨ ਏਕਤਾਵਾਂ (ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਕਥਾ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ।
ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਣ ਦੇ ਢੰਗ: ਸਿੱਧਾ ਵਰਣਨ, ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰਾਹੀਂ।
ਗਦ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਾਕ-ਲੰਬਾਈ, ਸੰਧੀ-ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਟੋਨ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਆਕਰਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੋ ਹਨ: ਪੁਲਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ; ਵਚਨ ਦੋ ਹਨ: ਇੱਕਵਚਨ ਅਤੇ ਬਹੁਵਚਨ।
ਕਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ: ਨੇ (ਕਰਤਾ), ਨੂੰ (ਕਰਮ), ਤੋਂ (ਕਰਨ/ਅਪਾਦਾਨ), ਦਾ/ਦੀ/ਦੇ (ਸੰਬੰਧ), ਵਿੱਚ (ਅਧਿਕਰਣ), ਹੇ/ਓ (ਸੰਬੋਧਨ)।
ਸੰਬੰਧਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ: ਦਾ (ਪੁਲਿੰਗ ਇੱਕਵਚਨ), ਦੀ (ਇਸਤਰੀ), ਦੇ (ਪੁਲਿੰਗ ਬਹੁਵਚਨ)।
ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ: ਵਰਤਮਾਨ (ਹੈ/ਹਨ), ਭੂਤ (ਸੀ/ਸਨ), ਭਵਿੱਖ (ਹੋਵੇਗਾ/ਹੋਣਗੇ); ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵੇਲੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਵਚਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ (ਅਗਰੀਮੈਂਟ) ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ ਅੱਠ: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਆ, ਕ੍ਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਸੰਯੋਜਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ।
ਮੁਹਾਵਰਾ ਅਪਣੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਲੱਛਣਿਕ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਖਾਣ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸਰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਅਯ ਜੋੜ ਕੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਸਮਾਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲੇਖ ਰਚਨਾ
ਲੇਖ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ: ਭੂਮਿਕਾ (ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ), ਵਿਸਥਾਰ (ਤਰਕ, ਉਦਾਹਰਨ, ਅੰਕੜੇ) ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ (ਸਿੱਟਾ/ਸੁਝਾਅ)।
ਭੂਮਿਕਾ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਲਗਭਗ 10–15% ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵਿਸਥਾਰ ਭਾਗ 70–80% ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ 10–15%।
ਹਰ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ ਬਦਲਣ 'ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਹਿਲੂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੇਖ ਦੀ ਕਿਸਮ ਚੁਣੋ: ਵਰਣਨਾਤਮਕ, ਵਿਚਾਰਾਤਮਕ, ਸਮੱਸਿਆ-ਸਮਾਧਾਨ ਜਾਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ।
ਸਮੱਸਿਆ-ਸਮਾਧਾਨ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਹੱਲ ਤਿੰਨੇ ਵੱਖਰੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ।
ਸ਼ਬਦ-ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ; ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸ਼ਬਦ ਅੰਕ ਕਟਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜੇ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੇਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਤੇ ਰੌਚਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ।
ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੋ; ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਸ਼ਾਰਟਕਟ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਪੱਤਰ ਲੇਖਨ
ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ (ਨਿੱਜੀ) ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ ਉੱਪਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਮਿਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੋਧਨ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ: ਪ੍ਰੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ, ਵਿਸ਼ਾ, ਸੰਬੋਧਨ, ਮੁੱਖ ਭਾਗ, ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ।
ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਾ' ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੋਧਨ ਦੇ ਰੂਪ: 'ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ', 'ਆਦਰਯੋਗ ਸਰ/ਮੈਡਮ', 'ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੀ' ਆਦਿ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਲਈ 'ਤੇਰਾ/ਤੇਰੀ' ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ ਲਈ 'ਭਵਦੀਯ' ਜਾਂ 'ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ' ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ, ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਮੰਗੇ ਗਏ ਹੱਲ ਤਿੰਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੱਤਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ: ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘੀ, ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਵਾਦ
ਸ਼ਬਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਭਾਵ ਅਨੁਵਾਦ ਅਰਥ ਅਤੇ ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤੋ; ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਉਣ 'ਤੇ ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ, ਵਚਨ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਰੋਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਪੈਸਿਵ ਵਾਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ-ਪ੍ਰਧਾਨ (ਐਕਟਿਵ) ਰੂਪ ਵਧੇਰੇ ਕੁਦਰਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੂਲ ਦੇ ਅਰਥ, ਟੋਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਪਰਖ ਕਰੋ; ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ 'the/a' ਵਰਗੇ ਆਰਟੀਕਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਨਾਵਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਲਿਟਰੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ।
ਪਠਨ ਸਮੱਗਰੀ
ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੋ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥੀਸਸ ਅਤੇ ਸਿੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਕੱਢਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਵਾਕ ਪੜ੍ਹੋ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕੀਵਰਡ (ਕੌਣ, ਕਦੋਂ, ਕਿਉਂ, ਕਿੰਨਾ) ਲੱਭ ਕੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਕੀਵਰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਵਾਬ ਲੱਭੋ।
'ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਜਾਂ 'ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ' ਵਰਗੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਲੇਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ।
ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ (ਇਨਫਰੈਂਸ) ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦਿੱਤੇ ਤੱਥਾਂ ਤੋਂ ਤਰਕ ਕਰਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਦਾ ਰਵੱਈਆ (ਟੋਨ) ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਛਾਣੋ: ਸਮਰਥਨ, ਵਿਰੋਧ, ਹਾਸ-ਰਸ, ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ।
ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਨੰਬਰ ਦੇ ਕੇ ਲਿਖੋ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ।
ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਭਿੰਨ ਬਿੰਦੂ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਨੋਟ ਕਰੋ।