BSEH Secondary Punjabi flashcards
BSEH Secondary Punjabi · Build recall with a focused review session.
35 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.
- ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ
- ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ 1604 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੀੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
- ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ
- ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ 39 ਵਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖ ਰਹੁ-ਰੀਤ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
- 1766 ਦੇ ਲਗਭਗ ਰਚੀ ਗਈ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੀਰ-ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਕ ਅਨਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
- 1872–1957 ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 'ਸੁੰਦਰੀ' ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
- ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ' 1936 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਛੰਦ-ਬੰਦੀ ਲਿਆਇਆ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਕਾਲ
- ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਆਦਿ ਕਾਲ, ਭਗਤੀ ਕਾਲ, ਸਿੱਖ ਕਾਲ, ਵਾਰ ਕਾਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਦੋਹਰਾ ਛੰਦ
- ਦੋ ਚਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਛੰਦ, ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਅਤੇ 11 ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਵੰਡਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
- ਚੌਪਈ ਛੰਦ
- ਚਾਰ ਚਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਛੰਦ, ਜਿਸਦੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਸ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਰਦੀਫ਼
- ਕਾਵਿ-ਪੰਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ-ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਜੁੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਅਲੰਕਾਰ
- ਸ਼ਬਦ-ਅਲੰਕਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਵਿਅੰਜਨ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਉਪਮਾ ਅਲੰਕਾਰ
- ਅਰਥ-ਅਲੰਕਾਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਵਸਤੂ ਨਾਲ 'ਵਾਂਗ', 'ਜਿਵੇਂ' ਜਾਂ 'ਸਮਾਨ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਰਸ ਦੇ ਨੌਂ ਭੇਦ
- ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਹਾਸ, ਕਰੁਣ, ਰੌਦਰ, ਵੀਰ, ਭਿਆਨਕ, ਬੀਭਤਸ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ - ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੌਂ ਸਥਾਈ ਭਾਵ।
- ਮੁਕਤ ਛੰਦ
- ਅਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤੁਕਾਂਤ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਲੈਅ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਫ਼ਰਕ
- ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਟਕਰਾਅ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਪ-ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਤ ਚਰਿੱਤਰ-ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
- ਗਦ ਦੀ ਵਿਧਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਅਨੁਭਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਾਲ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ
- ਗਦ ਵਿਧਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਿਬੰਧ
- ਅਜਿਹਾ ਨਿਬੰਧ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਵ, ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ
- ਸੰਵਾਦ, ਦ੍ਰਿਸ਼, ਪਾਤਰ, ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਕਥਾ ਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹਨ; ਕਈ ਨਾਟਕ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਥਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹ
- ਨਾਂਵ ਜਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਦਾ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ: ਨੇ, ਨੂੰ, ਤੋਂ, ਦਾ/ਦੀ/ਦੇ, ਵਿੱਚ, ਉੱਤੇ, ਹੇ/ਓ ਆਦਿ।
- ਸੰਬੰਧਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਾ ਰੂਪ
- ਸੰਬੰਧਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ: ਦਾ (ਪੁਲਿੰਗ ਇੱਕਵਚਨ), ਦੀ (ਇਸਤਰੀ), ਦੇ (ਪੁਲਿੰਗ ਬਹੁਵਚਨ)।
- ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਸ਼ਬਦ-ਭੇਦ ਹਨ: ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕ੍ਰਿਆ, ਕ੍ਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਸੰਬੰਧਕ, ਸੰਯੋਜਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਕ।
- ਮੁਹਾਵਰਾ ਅਤੇ ਅਖਾਣ
- ਮੁਹਾਵਰਾ ਛੋਟਾ ਵਾਕਾਂਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੱਛਣਿਕ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਖਾਣ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਂ ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਕਾਲ
- ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਸਮੇਂ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਵਰਤਮਾਨ (ਹੈ/ਹਨ), ਭੂਤ (ਸੀ/ਸਨ) ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ (ਹੋਵੇਗਾ/ਹੋਣਗੇ), ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਪੂਰਨ-ਅਪੂਰਨ ਰੂਪ ਹਨ।
- ਸਮਾਸ
- ਵਿਆਕਰਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ 'ਰਾਜ-ਪੁੱਤਰ'।
- ਲੇਖ ਦੀ ਬਣਤਰ
- ਲੇਖ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ: ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨ, ਸਮਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ।
- ਸਮੱਸਿਆ-ਸਮਾਧਾਨ ਲੇਖ
- ਅਜਿਹਾ ਲੇਖ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵੀ ਹੱਲ ਵੱਖਰੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਲੇਖ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ
- ਚੰਗੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ ਦਾ 10–15%, ਵਿਸਥਾਰ ਭਾਗ 70–80% ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ 10–15% ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ
- ਪ੍ਰੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ, ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਸੰਬੋਧਨ, ਮੁੱਖ ਭਾਗ, ਰਸਮੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ।
- ਪੱਤਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ
- ਨਿੱਜੀ ਪੱਤਰ 'ਤੇਰਾ/ਤੇਰੀ' ਵਰਗੇ ਨਿੱਘੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ 'ਭਵਦੀਯ' ਜਾਂ 'ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ' ਵਰਗੇ ਰਸਮੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਪੱਤਰ
- ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਪੱਤਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵਰਣਨ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੱਲ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਭਾਵ ਅਨੁਵਾਦ
- ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਢੰਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਦੀ ਥਾਂ ਮੂਲ ਦਾ ਅਰਥ, ਟੋਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਅਨੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਵਰੇ
- ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖਾਣਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; ਟਾਰਗਿਟ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਪਠਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼
- ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ; ਦਿੱਤੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਤਰਕ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਕੱਢਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਰਵੱਈਆ
- ਲੇਖ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਅਤੇ ਟੋਨ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ, ਜੋ ਸਮਰਥਨ, ਵਿਰੋਧ, ਹਾਸ-ਰਸ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਜਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਅਰਥ
- ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਲੱਭਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਰਥ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।