५ गुणांचा तक्रार अर्ज: स्वरूप, शब्दमर्यादा आणि अप्रस्तुत हकिकत

स्वरूप ०/२: औपचारिक अर्जाची चौकट पूर्ण नाही - आदरार्थी संबोधन (‘प्रिय’ हे अनौपचारिक), विषय, दिनांक, प्रेषक-पत्ता, शेवटी नाव व सही यांचा अभाव. ‘तुमचा विश्वासू’ हे मित्रांना लिहिण्याचे, अधिकाऱ्यांना नाही.

मजकूर १/२: तीन तक्रारी नेमक्या आहेत, पण त्या मागणीपर्यंत पोहोचत नाहीत (कृती काय अपेक्षित आहे ते नाही), आणि ६० शब्द अप्रस्तुत हकिकतीवर गेले. शब्दमर्यादेचे ११५ शब्दांनी उल्लंघन झाले आहे - ही कपात मजकुरातच होते, कारण तीथेच लांबीचा प्रश्न आहे.

भाषा १/१: वाक्ये शुद्ध, शब्दलेखन बरोबर.

एकूण २/५. ३ देण्याचा मोह होईल, पण स्वरूपाचे २ गुण मजकुराच्या चांगुलपणाने भरून काढले तर ‘चौकट नाही तरी चालेल’ असा संदेश जाईल व इतर ४० पत्रिकांत तोच नियम लागू करावा लागेल. कपात सर्वांना समान, नोंदीने करा.

सुरुवात: प्रति, मा. मुख्याधिकारी महोदय, नगरपालिका, ------, दिनांक: ------ विषय: भागातील कचराकुंडीमुळे होणाऱ्या त्रासाबाबत तक्रार. महोदय, सविनय निवेदन आहे की, आमच्या भागातील कचराकुंडी गेल्या तीन महिन्यांपासून नियमित उचलली जात नाही.

शेवट: या त्रासाची त्वरित दखल घेऊन कचराकुंडी नियमित उचलण्याची व उघड्यावर कचरा टाकण्यास प्रतिबंध करण्याची व्यवस्था करावी, ही नम्र विनंती. आपला नम्र, (नाव), (पत्ता), (भ्रमणध्वनी).

समर्थन: ‘प्रति-विषय-महोदय-निवेदन आहे की-विनंती-आपला नम्र’ ही अधिकृत अर्जाची साखळी आहे. ‘प्रिय’ व ‘विश्वासू’ काढून टाकल्याने भाषा बदलत नाही; केवळ नाते बदलते आणि अधिकाऱ्याकडून मिळणाऱ्या प्रतिसादाची शक्यता वाढते. हेच विद्यार्थ्यांना फलकावर दाखवा.

हो, कापायला सांगावी - पण कारण ‘वैयक्तिक अनुभव चालत नाही’ असे नाही. कारण तीन:

१. क्षेत्रफळ: १५० शब्दांत सहा ओळींची हकिकत गेली की तक्रारीचा तपशील व मागणी यांना जागाच उरत नाही; हे लांबीचे गणित आहे, भावनेचा अपमान नाही. २. उद्देश: अर्जाचे काम ‘दखल घ्या व कृती करा’ एवढेच. आजीचा आजार कृती-मागणीशी जोडला गेला नाही, तर तो अप्रस्तुत राहतो. ३. पर्याय: तोच भाव एका वाक्यात प्रभावी होतो - ‘डासांच्या झळेमुळे घरातील ज्येष्ठांना दररोज त्रास सहन करावा लागतो; म्हणून कृती आवश्यक.’ यात वैयक्तिक स्पर्श टिकतो व शब्द वाचतात.

तासातील अंमल: प्रज्ञाला ६० शब्दांचा परिच्छेद एका वाक्यात आटोक्यात आणायला सांगा आणि पुन्हा गुण द्या - सुधारणा दिसली तर स्वरूपातील गुण वाढवण्यात हरकत नाही, कारण अखेरचे मूल्यमापन शिकलेल्या कौशल्यावर होते.