First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'शेतकऱ्याची मुलगी शाळेत जाते. गावातील काहीजण म्हणतात, “मुलींनी फक्त घरकाम शिकावे.” ती परीक्षेत प्रथम येते आणि गावातील मुलींसाठी वाचनालय सुरू करते.' या उताऱ्यातून प्रकट होणारा मुख्य विषय कोणता?
- गावातील मुलांचे खेळ आणि मनोरंजन
- परीक्षेची भीती आणि तणाव
- शेतीच्या अडचणींवर उपाय
- स्त्रीशिक्षणाचे सामर्थ्य Correct answer.
Explanation
उताऱ्याचा मुख्य विषय म्हणजे त्यातील केंद्रीय विचार. मुलीचे शिक्षण आणि तिने समाजात घडवलेला बदल हा केंद्रीय विचार आहे, म्हणून स्त्रीशिक्षणाचे सामर्थ्य हा विषय योग्य ठरतो.
Question 2Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'रामूने शेतातील पिकलेली फळे गरीब शेजाऱ्यांना वाटली. स्वतःच्या घरासाठी त्याने फक्त थोडी फळे ठेवली.' रामूचा स्वभाव कोणता?
- भांडखोर
- उदार Correct answer.
- आळशी
- कंजूष
Explanation
पात्राचा स्वभाव त्याच्या कृतींवरून ओळखला जातो. रामूने आपली फळे गरजूंना वाटली, हे त्याच्या उदारतेचे स्पष्ट चिन्ह आहे.
Question 3Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आजोबा म्हणाले, “पोरांनो, आजचे दिवस सोनेरी आहेत; पण उद्याची जबाबदारी तुमच्यावर आहे.”' या वाक्यातील 'सोनेरी' शब्दाचा अर्थ काय?
- सोन्याचे दागिने
- मोलाचा काळ Correct answer.
- कष्टाचा कठीण काळ
- पिवळ्या रंगाची वस्तू
Explanation
'सोनेरी दिवस' हा वाक्प्रचार सुखाचा, मोलाचा काळ अशा अर्थाने येतो. शब्दशः सोने किंवा पिवळा रंग अभिप्रेत नाही.
Question 4Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'सरपंचांनी सांगितले, “पाणी टंचाई आहे, म्हणून प्रत्येक घराने दिवसाला एक बादली पाणीच वापरावे.” शेवटी सर्वांनी हा नियम मान्य केला, कारण त्यांना उन्हाळ्यातील तहान आठवली.' सर्वांनी नियम का मान्य केला?
- उन्हाळ्यातील तहान त्यांना आठवली Correct answer.
- नियम पाळणे सोपे होते
- त्यांना नवीन बादली हवी होती
- सरपंचांनी सर्वांना कठोर शिक्षा दिली होती
Explanation
उताऱ्यात कारण स्पष्ट दिले आहे: उन्हाळ्यातील तहान त्यांना आठवली. अनुभवातून आलेली जाणीव हे नियम मान्य करण्याचे कारण आहे.
Question 5Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'लेखक सुरुवातीला गावाचे शांत चित्र रंगवतो; नंतर पूर येतो आणि चित्र बदलते. शेवटी गावकरी एकत्र येतात.' या उताऱ्यातील विरोधाभास (contrast) कशासाठी वापरला आहे?
- पात्रांची संख्या वाढवण्यासाठी
- गावातील निसर्गाचे सौंदर्य अधिक खुलवण्यासाठी
- लेखकाची चूक लपवण्यासाठी
- शांतता आणि एकजूट यांचा फरक दाखवण्यासाठी Correct answer.
Explanation
विरोधाभास म्हणजे परस्परविरोधी चित्रांची जोड. शांत गाव आणि पुरानंतरची एकजूट यांच्या फरकातून लेखकाचा हेतू स्पष्ट होतो.
Question 6Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आई: “तू परीक्षेत नापास झालास, पण हार मानू नको.” मुलगा: “पुढच्या वेळी मी वेळेचे नियोजन करीन.”' संवादातून मुलाची कोणती प्रवृत्ती दिसते?
- आत्मविश्वासाचा पूर्ण अभाव
- आईवर असलेला तीव्र राग
- जबाबदारी स्वीकारण्याची तयारी Correct answer.
- परीक्षेबद्दल तीव्र द्वेष आणि अतिशय भीती
Explanation
मुलगा अपयशाचे कारण सुधारण्याची योजना सांगतो. हे त्याच्या जबाबदारी स्वीकारण्याच्या वृत्तीचे लक्षण आहे, केवळ आईचे सांत्वन नाही.
Question 7Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'मुलाला शहरातील शाळेत घालण्यासाठी वडील कर्ज काढतात. मुलगा मात्र गावातील शाळेत शिकून गावातच डॉक्टर होतो.' उताऱ्याचा मुख्य विचार कोणता?
- कर्ज कधीही घेऊ नये
- शहरातील शाळेतच शिक्षण घेणे सर्वांसाठी योग्य असते
- गावात डॉक्टर असूच शकत नाहीत
- शिक्षणानंतर गावाशी बांधिलकी राखणे Correct answer.
Explanation
मुख्य विचार पात्राच्या अंतिम निवडीतून उमटतो. शिक्षण घेतल्यावर गावात परत येऊन सेवा करणे हा उताऱ्याचा केंद्रीय भाव आहे.
Question 8Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'लेखक म्हणतो, “आपल्या पूर्वजांनी दिलेल्या वारशाचा अभिमान बाळगा; पण तो वारसा जपण्यासाठी केवळ स्तुती पुरत नाही, त्यासाठी कृती हवी.”' लेखकाचा उद्देश काय?
- इतिहास विसरण्यास सांगणे
- वारसा जपण्यासाठी कृतीचे आवाहन Correct answer.
- पूर्वजांवर टीका करणे
- केवळ पूर्वजांच्या गुणांची स्तुती करणे
Explanation
लेखक स्तुतीला नाकारत नाही; तो कृतीची जोड मागतो. त्यामुळे वारसा जपण्यासाठी आवाहन हा त्याचा खरा उद्देश आहे.
Question 9Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'सावित्रीने आपल्या भावाच्या शिक्षणासाठी स्वतःचे लग्न पुढे ढकलले. ती म्हणते, “माझे स्वप्न नंतरही पूर्ण होईल, पण भावाचे वर्ष वाया जाऊ नये.”' सावित्रीच्या निर्णयामागील प्रेरणा कोणती?
- शिक्षणाचा तिला तिरस्कार आहे
- लग्नाची भीती वाटते
- भावाचे शिक्षण वाया जाऊ नये Correct answer.
- ती लग्न करू इच्छित नाही असे तिने स्पष्ट सांगितले
Explanation
सावित्री आपले स्वप्न नाकारत नाही, फक्त पुढे ढकलते. भावाचे शिक्षणाचे वर्ष वाया जाऊ नये ही काळजी तिच्या निर्णयाचे कारण आहे.
Question 10Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्यउताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'पाठात लेखकाने “पाणी आणि पाणी” अशी पुनरुक्ती केली आहे; प्रत्येक वेळी त्याचा अर्थ बदलतो-आधी प्यायचे पाणी, नंतर शेतासाठीचे पाणी.' पुनरुक्तीचा हा प्रयोग कशासाठी?
- नवीन शब्द शिकण्यासाठी शब्दकोश वाढवणे
- भिन्न संदर्भातील अर्थावर भर देण्यासाठी Correct answer.
- वाक्य अधिक लांब करण्यासाठी
- व्याकरण दुरुस्त करण्यासाठी
Explanation
पुनरुक्ती केवळ शब्दांची पुनरावृत्ती नसते; संदर्भ बदलल्यावर अर्थही बदलतो. लेखकाने हा फरक जाणवून देण्यासाठी तो प्रयोग केला आहे.
Question 11Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'शाळेजवळच्या मोकळ्या जागेत रामरावांनी वाचनालय सुरू केले. ते म्हणतात, "पुस्तक वाचल्याने माणसाचा विचार बदलतो; पण पुस्तक एका हातातून दुसऱ्या हातात गेले तर त्याचा प्रकाश वाढतो."' रामरावांच्या मते पुस्तकाचा प्रकाश कसा वाढतो?
- पुस्तक विकून पैसे मिळवल्यास
- पुस्तकाची फक्त प्रत करून ठेवल्यास
- वाचकांकडून वाचकांकडे गेल्यास Correct answer.
- पुस्तक बंदिस्त ठेवल्यास
Explanation
रामराव पुस्तकाच्या हस्तांतरणावर भर देतात; त्यांच्या मते पुस्तक एका वाचकाकडून दुसऱ्याकडे गेल्यास त्याचा प्रभाव वाढतो. वाचनालयात ठेवणे किंवा विकणे हा त्यांचा उद्देश नाही.
Question 12Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आजी सांगते, "एकदा एका शेतकऱ्याने रानात सापडलेली पाकिटे स्वतःजवळ ठेवली नाहीत; गावातील शाळेच्या फंडात दिली. त्याच्या या कृत्यामुळे गावातील मुलांना पुस्तके मिळाली."' शेतकऱ्याच्या कृत्यातून कोणता गुण प्रकट होतो?
- स्वतःचा फायदा पाहणारी वृत्ती
- गावापासून दूर राहणारी वृत्ती
- विश्वासू आणि परोपकारी वृत्ती Correct answer.
- काटकसर न करणारी वृत्ती
Explanation
शेतकऱ्याने सापडलेली पाकिटे स्वतःसाठी न वापरता शाळेच्या फंडात दिली, म्हणजेच त्याने परोपकार आणि विश्वास दाखवला. हे वर्तन इतरांना मदत करणारे आहे.
Question 13Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'बागेत एक मुलगा रोज झाडांना पाणी घालत असे. एक दिवस तो आजारी पडला. त्याचा मित्र म्हणाला, "आज मी पाणी घालतो." मुलगा हसून म्हणाला, "मग माझी काळजी संपली."' मुलाच्या शेवटच्या वाक्याचा अर्थ काय?
- मित्रावर राग आला आहे
- बागेची काळजी वाटत नाही
- मित्र जबाबदारी घेतल्याने निश्चिंत Correct answer.
- आजारी असल्याने बाग सोडणार
Explanation
मित्राने पाणी घालण्याची जबाबदारी घेतल्यावर मुलगा निश्चिंत होतो; त्याचे वाक्य विश्वास व कृतज्ञता दर्शवते. बाग सोडणे किंवा राग हा अर्थ तेथे नाही.
Question 14Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'शिक्षकांनी वर्गात एक कठीण प्रश्न विचारला. सर्वांनी गप्प बसणे पसंत केले. सलीमने मात्र "मला माहीत नाही, पण मी प्रयत्न करून पाहतो" असे म्हणून फळ्यावर उत्तर लिहायला सुरुवात केली. शिक्षक हसले आणि म्हणाले, "शिकण्याची खरी सुरुवात इथूनच होते."' शिक्षकांच्या शेवटच्या वाक्यातून कोणता विचार व्यक्त होतो?
- फळ्यावर लिहिलेले उत्तर नेहमी बरोबर असते
- गप्प बसणे हे शहाणपणाचे लक्षण आहे
- प्रश्न सोपे असले तरच उत्तर द्यावे
- प्रयत्नाची तयारी हीच शिकण्याची सुरुवात Correct answer.
Explanation
सलीमने उत्तर माहीत नसतानाही प्रयत्न केला, आणि शिक्षकांनी त्या प्रयत्नाला शिकण्याची सुरुवात म्हटले. त्यामुळे प्रयत्नाचे महत्त्व अधोरेखित होते.
Question 15Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'गावातील लोक नदीवर बांध बांधायचे ठरवतात. काहीजण म्हणतात, "पैसे नाहीत." सरपंच म्हणतात, "प्रत्येक घराने एक दिवस श्रमदान करावे; पैशाऐवजी हात आणि वेळ द्या." हळूहळू सर्वजण सहभागी होतात आणि बांध पूर्ण होतो.' या उताऱ्यातून कोणता सामाजिक संदेश मिळतो?
- श्रमदानाने अडचणींवर मात होते Correct answer.
- सरपंचांनीच सर्व कामे स्वतः करावी
- गावातील लोकांनी वेगळे राहावे
- पैसे असल्याशिवाय कोणतेही काम होत नाही
Explanation
पैशांची कमतरता असतानाही श्रमदानाने बांध पूर्ण होतो; त्यामुळे सामूहिक प्रयत्नाचे महत्त्व स्पष्ट होते. हा उतारा सहकार्याचा संदेश देतो.
Question 16Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'लेखक म्हणतो, "माझ्या आईच्या हातची भाजी चविष्ट असते; पण ती चव फक्त मीठात नसते. ती आईच्या आठवणीत, तिच्या काळजीत आणि एकत्र जेवण्याच्या आनंदात असते."' लेखकाच्या मते भाजीची चव कशात आहे?
- भाजी जास्त वेळ शिजवल्यास चव वाढते
- फक्त मिठाच्या प्रमाणात
- आठवण, काळजी आणि एकत्र जेवण Correct answer.
- फक्त भाजीच्या प्रकारावर चव अवलंबून असते
Explanation
लेखक मिठाच्या पलीकडे जाऊन आईची काळजी, आठवणी आणि कौटुंबिक आनंद यांना चवीचे कारण मानतो. त्यामुळे भावनिक जोडणी हा मुख्य अर्थ आहे.
Question 17Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'एका शेतकऱ्याने रासायनिक खतांचा वापर कमी करून सेंद्रिय शेती सुरू केली. पहिल्या वर्षी उत्पादन कमी झाले. शेजाऱ्यांनी थट्टा केली. दुसऱ्या वर्षी जमीन पोसणारी झाली आणि उत्पादन वाढले. शेतकरी म्हणाला, "जमिनीशी प्रामाणिक राहिलात तर ती उपाशी ठेवत नाही."' शेतकऱ्याच्या वाक्यातील 'जमिनीशी प्रामाणिक राहणे' याचा काय अर्थ आहे?
- जमीन ओसाड ठेवणे
- जमीन विकून टाकणे
- जमिनीची काळजी घेऊन सुपीकता जपणे Correct answer.
- जमिनीवर केवळ रासायनिक खतेच टाकणे
Explanation
शेतकऱ्याने सेंद्रिय पद्धतीने जमिनीची काळजी घेतली आणि नंतर उत्पादन वाढले; म्हणून 'प्रामाणिक राहणे' म्हणजे जमिनीची सुपीकता जपणे. रासायनिक खते वापरणे किंवा जमीन विकणे हे त्याउलट आहे.
Question 18Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आई: "तू आज पुस्तक का उघडले नाहीस?" मुलगी: "मला वाटले, उद्या परीक्षा आहे म्हणून आज सुट्टी घ्यावी." आई हसली आणि म्हणाली, "सुट्टी घेण्यापूर्वी तू काय केलेस ते सांग." मुलगी लाजली.' आईच्या हसण्यातून काय सूचित होते?
- ती मुलीच्या समजुतीतील गफलत हेरते Correct answer.
- ती मुलीला सुट्टी घेण्यास परवानगी देते
- ती मुलीवर खूप रागावली आहे
- ती मुलीचे पुस्तक हरवले आहे
Explanation
आईचे हसणे आणि 'काय केलेस ते सांग' हे वाक्य मुलीच्या चुकीच्या समजुतीकडे लक्ष वेधते; त्यात राग नसून सौम्य टोमणा आहे. त्यातून आई मुलीची गफलत सौम्यपणे दाखवते.
Question 19Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'नाटकातील एक पात्र म्हणते, "मी गरीब आहे, पण माझ्या स्वप्नांना कुणाची परवानगी लागत नाही." नंतर ते स्वतःच्या कष्टाने शाळेत शिक्षक होते.' या पात्राचे वर्णन कोणत्या शब्दांत करता येईल?
- भित्रा आणि संकोची स्वभावाचे
- गर्विष्ठ आणि अहंकारी स्वभावाचे
- आत्मविश्वासू आणि कष्टाळू Correct answer.
- निराश आणि आळशी वृत्तीचे
Explanation
पात्र गरीबी असूनही स्वप्नांवर विश्वास ठेवते आणि कष्टाने शिक्षक होते; त्यामुळे आत्मविश्वास व कष्ट हे गुण प्रकट होतात. निराशा किंवा गर्व या उताऱ्यात नाही.
Question 20Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'लेखकाने पावसाचे वर्णन करताना लिहिले आहे: "पाऊस पडला, माती ओली झाली, गंध उठला." नंतर तो लिहितो: "पाऊस पडला, शेतकऱ्याच्या डोळ्यांत आशा उगवली."' लेखकाच्या दुसऱ्या वाक्यातील बदल कसा आहे?
- भौतिकतेकडून मानवी भावनेकडे वळण Correct answer.
- पावसाचे प्रमाण कमी झाल्याचे सांगितले आहे
- फक्त हवामानाची माहिती दिली आहे
- पावसाचे वर्णन अधिक रोमँटिक केले आहे
Explanation
पहिले वाक्य पावसाच्या भौतिक परिणामाचे वर्णन करते; दुसरे वाक्य त्याच पावसाला शेतकऱ्याच्या आशेशी जोडते. त्यामुळे वर्णन भौतिकतेकडून मानवी भावनेकडे सरकते.
Question 21Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'शाळेच्या मागील बागेत रोपांची काळजी घेण्याची जबाबदारी सातव्या वर्गाच्या विद्यार्थ्यांना देण्यात आली. रोज सकाळी एक विद्यार्थी पाणी घालत असे. सुट्टीच्या दिवशीही कोणीतरी येऊन रोपांना पाणी द्यायचे. महिनाभरात बाग हिरवीगार झाली.' या उताऱ्यावरून विद्यार्थ्यांविषयी काय स्पष्ट होते?
- त्यांनी बागेतील रोपे काढून टाकली.
- त्यांनी माळीला पैसे देऊन काम करून घेतले.
- त्यांनी फक्त सुट्टीच्या दिवशीच काम केले.
- त्यांनी जबाबदारी पाळली आणि मिळून काम केले. Correct answer.
Explanation
उताऱ्यात रोज पाणी घालणे आणि सुट्टीच्या दिवशीही कोणीतरी जबाबदारी घेणे असे वर्णन आहे. त्यावरून विद्यार्थ्यांनी मिळून जबाबदारी पार पाडली हे स्पष्ट होते. बाग हिरवीगार होणे हा त्यांच्या सामूहिक प्रयत्नांचा परिणाम आहे.
Question 22Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'पावसाळ्यात एक मुलगा छत्री घेऊन शाळेत जात होता. वाटेत एक वृद्ध भिजत उभा होता. मुलाने आपली छत्री त्याला दिली आणि स्वतः शाळेत धावत गेला. तो भिजला, पण त्याच्या चेहऱ्यावर समाधान होते.' या उताऱ्याचा मुख्य विचार कोणता?
- पावसाळ्यात छत्री नेणे आवश्यक असते.
- दुसऱ्याला मदत केल्याने मनात समाधान मिळते. Correct answer.
- शाळेत उशिरा पोहोचणे चुकीचे असते.
- वृद्धांनी मुलांकडून छत्री घेऊ नये.
Explanation
मुलाने स्वतः भिजूनही वृद्धाला छत्री दिली आणि त्याच्या चेहऱ्यावर समाधान होते. यावरून स्वार्थत्यागाने केलेली मदत मनाला समाधान देते हा विचार पुढे येतो. उताऱ्याचा भर छत्रीच्या उपयोगावर नसून मदतीच्या भावनेवर आहे.
Question 23Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आजोबा म्हणाले, वेळ हा नदीसारखा वाहतो; तो कोणासाठीही थांबत नाही.' या वाक्यातील 'वेळ हा नदीसारखा वाहतो' यामध्ये कोणता अलंकार आहे?
- व्यक्तीकरण
- उपमा Correct answer.
- रूपक
- अनुप्रास
Explanation
उपमा अलंकारात एखाद्या गोष्टीची तुलना दुसऱ्या गोष्टीशी सारखा, प्रमाणे अशा शब्दांनी केली जाते. येथे वेळेची नदीशी तुलना सारखा या शब्दाने केली आहे, म्हणून तो उपमा आहे. रूपकात तुलना न करता एकच गोष्ट दुसरी मानली जाते.
Question 24Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'बाजारातून परत येताना मीना हातात पिशवी घेऊन चालली होती. अचानक तिला जमिनीवर एक पाकीट दिसले. त्यात पैसे होते. जवळच्या दुकानदाराने सांगितले, हे पाकीट आत्ता एका गरीब माणसाने सोडले. मीना थांबली आणि तिने ते पाकीट त्या माणसाला परत दिले.' मीनाने पाकीट परत का दिले?
- तिला बक्षीस मिळवायचे होते.
- तिला पाकीट घरी न्यायचे होते.
- तिला ते गरीब माणसाचे आहे हे कळले आणि तिने प्रामाणिकपणा दाखवला. Correct answer.
- तिला दुकानदाराची भीती वाटली.
Explanation
दुकानदाराने पाकीट गरीब माणसाचे असल्याचे सांगितल्यावर मीना थांबली आणि तिने ते परत दिले. हा प्रसंग तिच्या प्रामाणिकपणाकडे निर्देश करतो. पाकीट घरी नेणे किंवा बक्षीस मिळवणे हे तिच्या वर्तनातून स्पष्ट होत नाही.
Question 25Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'गावातील दुकानदार रामभाऊ रोज तराजूने वजन करून माल देतो. एका ग्राहकाने म्हटले, थोडे कमी वजन दिले तरी चालेल, तुमचा फायदा होईल. रामभाऊ म्हणाले, माझा फायदा कमी वजनात नाही, विश्वासात आहे.' रामभाऊंचे हे उत्तर त्यांच्या कोणत्या गुणाचे द्योतक आहे?
- प्रामाणिकपणाचे Correct answer.
- कंजूषपणाचे
- आळशीपणाचे
- उद्धटपणाचे
Explanation
रामभाऊ कमी वजन देऊन फायदा मिळवण्याचा प्रस्ताव नाकारतात आणि विश्वासाला महत्त्व देतात. हे वर्तन प्रामाणिक व्यवहाराकडे निर्देश करते. कंजूषपणा, आळशीपणा किंवा उद्धटपणा यांच्याशी या उत्तराचा संबंध नाही.
Question 26Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'दुष्काळानंतर गावकऱ्यांनी ठरवले की प्रत्येक घराने एक झाड लावायचे. सुरुवातीला काहींनी नकार दिला. पण प्रत्येकाने एक झाड लावले आणि पाण्याची व्यवस्था केली. काही वर्षांनी गावातील विहिरी भरल्या आणि उकाडा कमी झाला.' या उताऱ्यातून कोणता संदेश मिळतो?
- दुष्काळ फक्त सरकारमुळे येतो.
- पाण्याची कमतरता झाडांमुळेच वाढते.
- लोकांनी एकत्र येऊन केलेल्या प्रयत्नांनी परिसर सुधारतो. Correct answer.
- झाडे लावणे फक्त शेतकऱ्यांचे काम आहे.
Explanation
गावकऱ्यांनी प्रत्येक घरातर्फे झाड लावून पाण्याची व्यवस्था केली आणि त्याचा चांगला परिणाम दिसला. यावरून सामूहिक प्रयत्नांनी परिसर सुधारतो हा संदेश मिळतो. उतारा झाडांमुळे पाणीटंचाई वाढते असे अजिबात सांगत नाही.
Question 27Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'शिक्षक: तू उत्तर का दिले नाहीस? विद्यार्थी: मला सुरुवातीला भीती वाटली, पण आता मला उत्तर माहीत आहे.' या संवादातील 'पण' या शब्दाने कोणता संबंध दाखवला आहे?
- शिक्षकांबद्दलचा राग
- भीती आणि आत्मविश्वास यांचा विरोध Correct answer.
- भीती आणि आत्मविश्वास यांची समानता
- उत्तर न देण्याचे कारण
Explanation
'पण' हा विरोधदर्शक शब्द पहिल्या भागातील भीती आणि दुसऱ्या भागातील आत्मविश्वास यांना जोडतो. त्यामुळे दोन भावनांमधील विरोध स्पष्ट होतो. समानता किंवा शिक्षकांबद्दलचा राग यांचा या शब्दाचा अर्थ नाही.
Question 28Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'गावातील तरुण शहरात कामासाठी गेले. त्यांनी पैसे पाठवले, पण शेतांना कोणी नाही. वडिलांनी शेती सोडली. गावातील शाळेत विद्यार्थी कमी झाले.' या उताऱ्यात वर्णन केलेला परिणाम कोणता?
- स्थलांतरामुळे शेतीकडे दुर्लक्ष आणि शाळेत विद्यार्थी कमी होणे घडले. Correct answer.
- गावातील शाळेत विद्यार्थ्यांची संख्या वाढली.
- गावातील शेती अधिक भरभराटीस आली.
- शहरातून तरुण गावी परत आले.
Explanation
तरुण शहरात गेल्यामुळे शेतांना कोणी राहिले नाही आणि वडिलांनी शेती सोडली; शाळेतील विद्यार्थीही कमी झाले. हे स्थलांतराचे दुष्परिणाम दर्शवतात. उताऱ्यात शेतीची भरभराट, तरुणांचे परतणे किंवा विद्यार्थ्यांची वाढ यांचा उल्लेख नाही.
Question 29Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'अपघात झाल्याचे ऐकताच गावकरी धावले. धावा, धावा! अशी हाक पडली. कुणी पाणी घेऊन आला, कुणी स्ट्रेचर घेऊन आला, कुणी वैद्याला बोलावले.' या उताऱ्यातील 'धावा, धावा!' या पुनरुक्तीने कोणता परिणाम साधला आहे?
- वैद्याच्या उपचारांची चिकित्सा केली.
- अपघात कसा झाला हे स्पष्ट केले.
- तातडीची भावना आणि मदतीसाठीची घाई निर्माण केली. Correct answer.
- गावकऱ्यांची भीती वाढवून त्यांना थांबवले.
Explanation
'धावा, धावा!' अशी पुनरुक्ती केल्याने आवाहनाचा तातडीचा सूर तीव्र होतो. त्यामुळे गावकऱ्यांची मदतीसाठीची घाई आणि धावपळ अधिक जिवंतपणे जाणवते. उताऱ्यात अपघाताचे कारण किंवा उपचारांची चिकित्सा केलेली नाही.
Question 30Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील उताऱ्याच्या आधारे उत्तर द्या: 'आरोग्य शिबिरासाठी गावात रक्तदान शिबिर भरवायचे होते. काहींनी म्हटले, लोक येणार नाहीत. पण सरिताने आठवडाभर घरोघरी जाऊन समजावले. तिने स्वतः प्रथम रक्तदान केले. शिबिरात तीस जणांनी रक्तदान केले.' सरिताच्या वर्तनातून तिचे कोणते वैशिष्ट्य उमटते?
- ती फक्त स्वतःच्या नावासाठी काम करते.
- ती लोकांचे म्हणणे ऐकत नाही.
- ती कामाची जबाबदारी टाळते.
- ती आधी स्वतः उदाहरण दाखवते आणि लोकांना प्रवृत्त करते. Correct answer.
Explanation
सरिताने घरोघरी जाऊन लोकांना समजावले आणि स्वतः प्रथम रक्तदान केले. यावरून ती आदर्श घालून देते आणि इतरांना सहभागासाठी प्रवृत्त करते हे स्पष्ट होते. नकारात्मक अर्थाचे पर्याय तिच्या वर्तनाशी जुळत नाहीत.
Question 31Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'शाळेनंतर सीमा अंगणातील झाडाखाली गावातील लहान मुलांना अक्षर ओळखायला शिकवते. तिला मोबदला मिळत नाही, तरी ती रोज संयमाने शिकवते.' या उताऱ्यातून सीमाचे प्रामुख्याने कोणते वैशिष्ट्य दिसते?
- प्रसिद्धीची ओढ
- निःस्वार्थ सेवा Correct answer.
- स्पर्धात्मक वृत्ती
- व्यावसायिक हाताळणी
Explanation
सीमा मोबदला न घेता रोज लहान मुलांना शिकवते; त्यामुळे तिची निःस्वार्थ सेवा आणि इतरांसाठीची काळजी हे गुण ठळक होतात. उताऱ्यात स्पर्धा, व्यवसाय किंवा प्रसिद्धीचा उल्लेख नाही.
Question 32Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'आजोबा रोज संध्याकाळी नातवंडांना गोष्ट सांगतात. गोष्ट संपल्यावर ते विचारतात, "यातून तुम्ही काय शिकलात?"' या उताऱ्यात आजोबांची कोणती भूमिका स्पष्ट होते?
- कठोर शिस्त लादणारे पालक
- आर्थिक मदत करणारे देणगीदार
- केवळ मनोरंजन करणारे सहप्रवासी
- गोष्टींतून विचार शिकवणारे मार्गदर्शक Correct answer.
Explanation
आजोबा गोष्ट सांगून तिच्यातून प्रश्न विचारतात, म्हणजे ते केवळ मनोरंजन न करता विचार शिकवण्याचे काम करतात. हे वर्णन मार्गदर्शकाच्या भूमिकेशी जुळते.
Question 33Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'गावातील नळ सतत गळत होता. रोहनने शाळेतून परत येताना सरपंचांना तो दुरुस्त करायची विनंती केली आणि स्वतः कामात हात दिला.' रोहनच्या वर्तनातून कोणता गुण दिसतो?
- नळाबद्दल उदासीनता
- इतरांवर सर्व जबाबदारी टाकणे
- जबाबदारीची जाणीव Correct answer.
- सूचना देऊन थांबण्याची सवय
Explanation
रोहनने केवळ तक्रार न करता सरपंचांना सुचवले आणि स्वतःही कामात सहभाग घेतला; यातून जबाबदारीची जाणीव दिसते. तो थांबून राहत नाही किंवा उदासीन राहत नाही.
Question 34Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य संवाद: 'आई: ताटात अन्न का सोडले? सुमित: पोट भरले होते. आई: मग पुढच्या वेळी कमी घ्यायचे, सोडायचे नाही.' या संवादातून आई मुख्यतः काय शिकवते?
- स्वच्छतेचे महत्त्व
- वेळेचे काटेकोर नियोजन
- अन्नाचा अपव्यय टाळणे Correct answer.
- पाहुण्यांचे आदरातिथ्य
Explanation
आईचे शेवटचे वाक्य 'कमी घ्यायचे, सोडायचे नाही' हे अन्न वाया घालवू नये असे सांगते. पाहुणे, वेळ किंवा स्वच्छता या विषयांचा संवादात थेट संबंध नाही.
Question 35Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'पहिल्या दिवशी राणी वर्गात बोलायला घाबरली. शिक्षकांनी तिला छोट्या प्रश्नाचे उत्तर द्यायला सांगितले. राणी हळूहळू बोलू लागली; महिन्याअखेरीस तिने वर्गासमोर कविता म्हटली.' राणीच्या बदलाचे योग्य वर्णन कोणते?
- आत्मविश्वासातून भीतीकडे
- भीतीतून आत्मविश्वासाकडे Correct answer.
- शिस्तीतून बेपर्वाईकडे
- उत्साहातून उदासीनतेकडे
Explanation
सुरुवातीला बोलायला घाबरणारी राणी हळूहळू बोलू लागते आणि शेवटी वर्गासमोर कविता म्हणते; हा भीतीतून आत्मविश्वासाकडे होणारा बदल आहे. उलट क्रम किंवा उदासीनता उताऱ्यात नाही.
Question 36Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य वाक्य: 'तिचे बोलणे पावसाच्या सरीसारखे गोड होते.' या वाक्यात कोणता अलंकार वापरला आहे?
- अनुप्रास
- रूपक
- उपमा Correct answer.
- व्यक्तीकरण
Explanation
'सरीसारखे' हा शब्द तिच्या बोलण्याची तुलना पावसाच्या सरीशी करतो; तुलना करणारा शब्द असल्याने हा उपमा अलंकार आहे. रूपकात तुलना न करता साक्षात ओळख सांगितली जाते.
Question 37Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'मुलांनी शाळेजवळ कचऱ्याचा ढीग पाहिला. त्यांनी स्वतः झाडू घेतला, पिशव्या आणल्या आणि दोन तासांत जागा स्वच्छ केली. शिक्षक म्हणाले, "फक्त तक्रार न करता कृती केल्यामुळे हे शक्य झाले."' उताऱ्याचा मुख्य विचार कोणता?
- कचरा टाकणे टाळता येत नाही
- शिक्षकांनीच सर्व काम करावे
- स्वच्छतेसाठी पैसे आवश्यक असतात
- तक्रारीपेक्षा कृती महत्त्वाची Correct answer.
Explanation
मुलांनी तक्रार न करता प्रत्यक्ष कृती करून जागा स्वच्छ केली आणि शिक्षकांनीही तेच कारण सांगितले. त्यामुळे उताऱ्याचा मुख्य विचार तक्रारीपेक्षा कृतीचे महत्त्व हा आहे.
Question 38Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'शेतकऱ्याला चांगले बियाणे महाग वाटले, पण त्याने कर्ज घेऊनही दर्जेदार बियाणे घेतले. पुढच्या हंगामात त्याचे उत्पन्न वाढले.' शेतकऱ्याच्या निर्णयाचे योग्य स्पष्टीकरण काय?
- दीर्घकालीन फायद्यासाठी तात्पुरता खर्च स्वीकारणे Correct answer.
- खर्च टाळण्यासाठी जुने बियाणे वापरणे
- इतरांना मदत म्हणून बियाणे वाटणे
- उत्पन्नाची पर्वा न करता कर्ज घेणे
Explanation
शेतकऱ्याने महाग बियाणे घेण्यासाठी कर्ज घेतले, कारण पुढील हंगामात उत्पन्न वाढेल असा दीर्घकालीन विचार त्यामागे होता. हा तात्पुरता खर्च भविष्यातील फायद्यासाठी होता.
Question 39Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'गावातील तलाव पुन्हा भरलेला पाहून रामूच्या डोळ्यांत पाणी आले. तो म्हणाला, "हे पाणी फक्त तलावात नाही, आमच्या शेतात आणि मनातही भरले आहे."' रामूच्या उद्गारातून प्रामुख्याने काय व्यक्त होते?
- तलावाचे पाणी केवळ दृश्य नसून भावनिक महत्त्वाचे Correct answer.
- रामूला तलावाची भीती वाटते
- शेतात पाणी पोहोचलेच नाही
- तलावात पाणी क्षमतेपेक्षा जास्त झाले
Explanation
रामूच्या डोळ्यांत पाणी येणे आणि 'मनातही भरले' हे शब्द तलावाचे पाणी आनंदाशी जोडतात; त्यामुळे त्याला भावनिक महत्त्व आहे. उतारा पाण्याच्या प्रमाणाबद्दल किंवा भीतीबद्दल बोलत नाही.
Question 40Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'सरपंचांनी गावातील झाडे तोडून रस्ता रुंद करायचे ठरवले. शिक्षिका म्हणाली, "वाढत्या वाहनांसाठी जागा हवी, पण झाडे तोडल्याशिवाय पर्याय शोधू." गावकऱ्यांनी बैठक घेतली आणि झाडे वाचवून वळण बदलण्याचा निर्णय घेतला.' या उताऱ्यातील संघर्ष व त्याचा निर्णय याचे योग्य वर्णन कोणते?
- पर्यावरण विरुद्ध पर्यावरण; रस्ता रद्द
- व्यक्ती विरुद्ध व्यक्ती; सरपंचांचा पराभव
- विकास विरुद्ध पर्यावरण; पर्यायी उपायाने समन्वय Correct answer.
- विकास विरुद्ध शिक्षण; झाडे तोडून निर्णय
Explanation
रस्ता रुंदीकरणाची गरज आणि झाडे वाचवण्याची गरज यातील संघर्ष विकास विरुद्ध पर्यावरणाचा आहे. गावकऱ्यांनी वळण बदलून दोन्हींचा समन्वय साधला, म्हणून पर्यायी उपायाने समन्वय हे योग्य वर्णन आहे.
Question 41Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य उतारा वाचा: 'गावातील वाचनालय बंद पडल्याचे पाहून आरतीने आपल्या घरातील जुनी पुस्तके गोळा केली. तिने शाळेच्या एका कोपऱ्यात ती मांडली आणि मित्रांना वाचायला दिली. काही महिन्यांत तिथे रोज मुले येऊ लागली.' या उताऱ्यातून आरतीची कोणती प्रवृत्ती स्पष्ट होते?
- शाळेतील नियमांबद्दलची नाराजी
- पुस्तके जमा करून विकण्याची हातोटी
- वाचनाची आवड आणि समाजासाठी सहभाग Correct answer.
- स्पर्धेत पुढे राहण्याची इच्छा
Explanation
आरतीने बंद पडलेल्या वाचनालयाची दखल घेतली, स्वतःची पुस्तके उपलब्ध करून दिली आणि मुलांना वाचनास प्रोत्साहन दिले. यातून तिची वाचनाविषयीची आवड व गावातील मुलांसाठी सहभागाची तयारी दिसते. उताऱ्यात इतर पर्यायांना आधार देणारा कोणताही संकेत नाही.
Question 42Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य उतारा वाचा: 'परीक्षेच्या आदल्या दिवशी अमोलची सायकल बिघडली. वडिलांनी रात्री उशिरापर्यंत दुरुस्ती केली. सकाळी त्यांनी अमोलला सायकल देताना फक्त म्हटले, "वेळेवर पोहोच."' वडिलांच्या वागण्यातून कोणता गुण दिसतो?
- सायकल दुरुस्तीचे कौशल्य
- मुलासाठी मौन काळजी Correct answer.
- कडक शिस्तीचा आग्रह
- परीक्षेबद्दल उदासीनता
Explanation
वडिलांनी स्वतः रात्री उशिरापर्यंत कष्ट घेऊन सायकल दुरुस्त केली, पण मुलाला फार बोलून दाखवले नाही. यातून मुलाच्या गरजेसाठी मौनपणे केलेली काळजी व्यक्त होते. दुरुस्तीचे कौशल्य दुय्यम आहे; उताऱ्याचा भर वडिलांच्या भावनिक वागणुकीवर आहे.
Question 43Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य संवाद वाचा: 'शिक्षक: नवीन विद्यार्थ्याला तुझ्या बाजूला का बसवले आहेस? विद्यार्थी: सर, त्याला इथले नियम माहीत नाहीत; मी त्याला सांगेन.' विद्यार्थ्याच्या उत्तरातून कोणती वृत्ती व्यक्त होते?
- स्वतःच्या जागेबद्दलचा हट्ट
- नियम मोडण्याची मजा
- नव्या मुलाची सहजतेसाठी काळजी Correct answer.
- शिक्षकांवर टीका करण्याची सवय
Explanation
विद्यार्थ्याने नवीन मुलाला नियम माहीत नाहीत, असे सांगून त्याला मदत करण्याची तयारी दाखवली. त्यातून नव्या विद्यार्थ्याची अडचण समजून घेण्याची व सहजता निर्माण करण्याची वृत्ती दिसते. संवादात हट्ट, टीका किंवा नियम मोडण्याचा उल्लेख नाही.
Question 44Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य वाक्य: 'त्याचे बोलणे ओघवते होते, पण विचार मात्र ठाम होते.' या वाक्यात 'ओघवते' या शब्दाचा अर्थ काय?
- सहज वाहणारे Correct answer.
- थोडक्यात
- अस्पष्ट
- कठोर
Explanation
'ओघवते' हा शब्द बोलण्याच्या सहज प्रवाहाला सूचित करतो; वाक्यात बोलणे सहज वाहते, असे सांगितले आहे. पुढील 'विचार मात्र ठाम' या भागामुळे बोलण्याचा ओघ व विचारांची स्थिरता यांचा फरकही स्पष्ट होतो.
Question 45Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य संवाद वाचा: 'आई: तू आज स्वयंपाकघरात का आला आहेस? मुलगी: तुम्ही आजारी आहात, म्हणून मी भाजी चिरत आहे. आई: कामाचा दर्जा महत्त्वाचा, पण जिव्हाळ्याने केलेले काम अधिक मोलाचे.' आईच्या शेवटच्या वाक्यातून कोणता विचार मिळतो?
- जिव्हाळ्याने केलेले काम अधिक मोलाचे Correct answer.
- स्वयंपाकघरातील काम सोपे असते
- काम फक्त मोठ्यांनी करावे
- आजारी असताना काम टाळावे
Explanation
आईने कामाचा दर्जा महत्त्वाचा असला तरी त्यातील जिव्हाळ्याला अधिक महत्त्व दिले आहे. मुलगी आईच्या आजारपणात मदत करत आहे, त्यामुळे काम हे केवळ कर्तव्य न राहता आपुलकीचे प्रतीक ठरते. यातून कामाच्या मूल्याबद्दलचा विचार स्पष्ट होतो.
Question 46Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य उतारा वाचा: 'शाळेच्या साहित्य स्पर्धेत ओमला चुकीचे गुण मिळाल्याचे दिसले. त्याने स्वतः शिक्षकांना सांगून गुण दुरुस्त करून घेतले.' ओमच्या वागण्यातून कोणता गुण दिसतो?
- स्पर्धेत जिंकण्याची तीव्र इच्छा
- शिक्षकांना दोष देण्याची वृत्ती
- प्रामाणिकपणा आणि स्वतःची जाणीव Correct answer.
- गुणांबद्दल उदासीनता
Explanation
ओमला चुकीचे अधिक गुण मिळाले होते, तरी त्याने ते स्वीकारून शिक्षकांना खरी माहिती दिली. यातून आपल्या फायद्यापेक्षा प्रामाणिकपणाला महत्त्व देण्याची वृत्ती दिसते. स्वतःची चूक किंवा गैरसमज लक्षात घेऊन ती दुरुस्त करणे हाही यात समावेश आहे.
Question 47Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य वाक्य: 'अडचणीतही तो हातचे राखून बसला नाही.' या वाक्यातून त्या व्यक्तीच्या मदतीचा कोणता अर्थ निघतो?
- पूर्ण मनाने मदत केली Correct answer.
- मदत फक्त बोलण्यापुरती केली
- तो मदतीपासून दूर राहिला
- स्वतःच्या फायद्यासाठी थांबला
Explanation
'हातचे राखून बसणे' म्हणजे आपल्याजवळचे काही राखून ठेवणे; वाक्यात नकारार्थी रूप आहे, म्हणून तो पूर्ण मनाने मदतीस उभा राहिला, असा अर्थ निघतो. वाक्प्रचाराचा अर्थ वाक्यातील नकार व प्रसंग यांनुसार लावावा लागतो.
Question 48Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
खालील गद्य उतारा वाचा: 'आईच्या हातची भाजी खाताना मला वाटले, ही चव फक्त मिठामसाल्याची नाही; ती आठवणींची, काळजीची आणि घराचीही आहे.' या उताऱ्यात 'चव' या शब्दाचा विस्तार कोणता भाव व्यक्त करतो?
- घरातील कामाची तक्रार
- मिठाचे प्रमाण
- आठवणी व ममतेचा भाव Correct answer.
- फक्त पदार्थाची गोडी
Explanation
'चव' येथे केवळ अन्नाची गोडी नाही; आईची काळजी व घराच्या आठवणी तिने जोडल्या आहेत. शब्दाचा अर्थ प्रसंगानुसार रूपकात्मक होतो आणि भावनिक अनुभव व्यक्त करतो. उताऱ्यात मिठाचे प्रमाण किंवा तक्रार यांचा उल्लेख नाही.
Question 49Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य उतारा: 'शाळेतून परत येताना मीराने रस्त्यावर एक पाकीट पाहिले. त्यात पैसे व ओळखपत्र होते. तिने ते घरी नेले नाही; तिने थेट जवळच्या दुकानदाराकडे जाऊन पाकीट कुणाचे आहे ते शोधायला मदत मागितली. काही वेळातच पाकीट मालकाला परत मिळाले. मीराने त्यातील एकही रुपया स्वतःसाठी ठेवला नाही.' या उताऱ्यातून मीराचे कोणते वैशिष्ट्य स्पष्ट होते?
- हुशारी
- धैर्य
- प्रामाणिकपणा Correct answer.
- उदारता
Explanation
मीराने सापडलेले पाकीट त्याच्या मालकाला परत केले आणि त्यातील पैसे स्वतःसाठी ठेवले नाहीत; यातून तिचा प्रामाणिकपणा दिसतो. हुशारी किंवा धैर्य या घटनेत विशेषतः सिद्ध होत नाही.
Question 50Prose (गद्य) - prescribed lessons: comprehension, theme, character and language-based questions
गद्य वाक्य: 'अडचणीच्या वेळी सर्वांनी पाठ फिरवली, पण शेजारच्या काकांनी मला आधार दिला.' या वाक्यातील 'पाठ फिरवली' या वाक्प्रचाराचा अर्थ काय?
- पाठीशी उभे राहिले
- मदतीसाठी पुढे आले
- आदराने वागले
- साथ सोडली Correct answer.
Explanation
'पाठ फिरवणे' हा वाक्प्रचार 'साथ सोडणे' किंवा 'मदतीस नकार देणे' या अर्थाने वापरतात. वाक्यात अडचणीच्या वेळी सर्वांनी साथ सोडली, हेच सांगितले आहे; म्हणून योग्य अर्थ 'साथ सोडली' हा आहे.