ಅಲಂಕಾರದ ಕೀಲಿ ತಪ್ಪಿದಾಗ: 42 ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ
ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 10ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಷೆಯ ಆಂತರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದಿದೆ. 42 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಪದ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 3 ಅಂಕಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇತ್ತು: 'ಕೆಳಗಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಕಾರಣ ಕೊಡಿ.' ಸಾಲು ಹೀಗಿತ್ತು: 'ಕಣ್ಣೆಂಬ ಕಮಲ ಅರಳಿ ನಗುತಿದೆ.' ಈಗ ಇಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷಕರ ನಡುವೆ ವಾದ ನಡೆದಿದೆ. ಒಬ್ಬರು ಉತ್ತರ ಕೀಲಿಯಲ್ಲಿ 'ಉಪಮಾಲಂಕಾರ' ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಅದು 'ರೂಪಕ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ 'ಉಪಮೆ' ಎಂದು ಬರೆದು, ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ 'ಅರಳಿ' ಪದವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಿದ್ದಾಳೆ. ಒಟ್ಟು 11 ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮಿಶ್ರ ಉತ್ತರಗಳಿವೆ; 6 ಮಂದಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷವೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕೀಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ 9 ಮಂದಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಇದೆ. ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಆಂತರಿಕ ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಸಮರ್ಥನೆ ಕಡ್ಡಾಯ; ಮೂವರು ಪೋಷಕರು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಪೋಷಕರಿಗೆ 10 ದಿನಗಳ ಗಡುವು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಎರಡು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ. ನೀವು ಸಮನ್ವಯಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ (coordinator) ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
1. ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? ಇಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷಕರ ವಾದವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಿಯಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ.
Read the worked answer
ತೀರ್ಮಾನ: ರೂಪಕ. ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಎರಡು ಮಾನದಂಡ:
- ಉಪಮಾನ ಮತ್ತು ಉಪಮೇಯ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಉಳಿದು, 'ಂತೆ / ಹಾಗೆ / ಬಳಿಕ / ಒಪ್ಪ' ಮುಂತಾದ ಉಪಮಾವಾಚಕದಿಂದ ಹೋಲಿಕೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದರೆ ಅದು ಉಪಮೆ.
- ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೆ ('ಎಂಬ', 'ಆಗಿದೆ', 'ಅವನೇ') ಅದು ರೂಪಕ.
ಇಲ್ಲಿ 'ಕಣ್ಣೆಂಬ ಕಮಲ' ಎಂಬಲ್ಲಿ 'ಎಂಬ' ಪದವೇ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಮಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತದೆ; ಯಾವ ಉಪಮಾವಾಚಕವೂ ಇಲ್ಲ. 'ಅರಳಿ' ಎಂಬುದು ಕಮಲದ ಸಹಜ ಕ್ರಿಯೆ; ಅದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಸೂಚಕವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ಉಪಮಾಲಂಕಾರ' ಎಂಬ ಕೀಲಿ ತಪ್ಪು, 'ರೂಪಕ' ಸರಿ.
ಹೋಲಿಸಿ: 'ಕಣ್ಣು ಕಮಲದಂತೆ ಅರಳಿತು' - ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮೆ; 'ಎಂಬ' ಪದ ಬದಲಾಗಿ 'ಂತೆ' ಬಂದಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ: ಆಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಆದರೆ 'ಅರಳಿ' ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬಾರದು; ಸಾಕ್ಷ್ಯ 'ಎಂಬ' ಪದವಾಗಿರಬೇಕು.
2. 3 ಅಂಕಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿ; ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದ 11 ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ಹೇಗೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ, ದಾಖಲೆ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ.
Read the worked answer
ಅಂಕ ವಿಭಜನೆ (3): ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರು 1 + ಸಾಲಿನಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ 1 + ಕಾರಣ/ವಿವರಣೆ 1.
ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ: ಹೆಸರು ತಪ್ಪು - 0; ಸಾಕ್ಷ್ಯ 'ಅರಳಿ' ಸರಿಯಿಲ್ಲ - 0; ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ - 1. ಒಟ್ಟು 1/3.
ಉಳಿದವರು: ಕೀಲಿಯೇ ತಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ಯಾರಿಗೂ ಶೂನ್ಯ ಕೊಡಬಾರದು. 'ಉಪಮೆ' ಎಂದು ಕಾರಣ ಸಹಿತ ಬರೆದವರಿಗೆ 1; 'ರೂಪಕ' ಎಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಬರೆದವರಿಗೆ 3; ಬಿಟ್ಟ 6 ಮಂದಿಗೆ 0, ಆದರೆ ಪುನರ್ಬೋಧನೆ.
ಕ್ರಮ: (ಎ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕೀಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಸಹಿ ಪಡೆಯುವುದು; (ಬ) ಕೇವಲ 11 ಅಲ್ಲ, 42 ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು; (ಗ) ಮಾಡರೇಶನ್ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ, ಕಾರಣ, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅಂಕ, ಸಹಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು; (ಡ) ಪೋಷಕರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ವಿವರಣೆ. ಇದರಿಂದ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲೂ ಅದೇ ಅಂಕ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
3. ಇಂಥ ಗೊಂದಲ ಮುಂದೆ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ 10 ನಿಮಿಷದ ಒಂದು ಪಾಠ-ಚಟುವಟಿಕೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
Read the worked answer
ಚಟುವಟಿಕೆ: 'ಎಂಬ ಬಂತು - ಉಪಮೆ ಹೋಯಿತು'. ಮೊದಲು ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ:
- 'ಮೊಗವು ಚಂದಿರನಂತೆ ಬೆಳಗಿತು' (ಉಪಮೆ)
- 'ಮೊಗವೇ ಚಂದಿರ, ಬೆಳಗಿತು' (ರೂಪಕ)
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎರಡೂ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ (1) ಹೋಲಿಸಲಾದ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, (2) ಉಪಮಾವಾಚಕ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ 'ಉಪಮೆ / ರೂಪಕ' ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಜೋಡಿ ಚರ್ಚೆ; ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯೂ ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಕಾರಣ ಕೊಡಬೇಕು.
ಪರೀಕ್ಷಾ ಸೂತ್ರ (ಚಾಕರಿ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಲು): 'ಂತೆ, ಹಾಗೆ, ಬಳಿಕ, ಒಪ್ಪ' ಇದ್ದರೆ ಉಪಮೆ; 'ಎಂಬ, ಆಗಿದೆ, ಅವನೇ' ಇದ್ದರೆ ರೂಪಕ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮೂರು ಹೊಸ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಿರ್ಣಯ ಕೇಳಿ, ತಪ್ಪುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಕಾರಣ ಹೇಳಿಸುತ್ತಾರೆ - ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕೀಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ಮಾನದಂಡ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.