Karnataka SSLC Kannada - Second Language (KSEAB) key terms

ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತಿನಂತೆ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಭಾಷಾ ರೂಪವೇ ಗದ್ಯ. ಕಥೆ, ಪ್ರಬಂಧ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ, ಭಾಷಣ ಮುಂತಾದವು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ; ಇವು ಓದಲು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರಳ.

ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖಕನ ಸ್ವಂತ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ, ಒಂದೇ ಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಗದ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಪ್ರಬಂಧ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಡಿ, ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ, ಸಾಧನೆಗಳು, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಗದ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೇ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಅಲ್ಲದ ಬೇರೆಯವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಾನೇ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು, ಸೋಲು-ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಗದ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆತ್ಮಕಥೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ನಾನು' ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಲೇಖಕನೇ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಇಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪಾತ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಭಾಷಣೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪಾತ್ರಗಳ ಸ್ವಭಾವ, ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ ಅಥವಾ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಜೀವಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಪಾತ್ರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪಾತ್ರದ ಮಾತು, ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ಛಂದಸ್ಸು, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯತಿಗಳ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಭಾಷಾ ರೂಪವೇ ಪದ್ಯ. ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಭಾವ, ಲಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಎಣಿಕೆ, ಗಣಗಳ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಯತಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಛಂದಸ್ಸು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಂದ, ವೃತ್ತ, ಷಟ್ಪದಿ ಮುಂತಾದವು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳು.

ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಯ, ನಾದ ಮತ್ತು ಓದಲು ಸೊಗಸನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯವನ್ನು ಓದುವಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ವಿರಾಮ ಕೊಡುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯತಿಯಿಂದ ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಭಾಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸುಂದರಗೊಳಿಸಿ, ಅರ್ಥವನ್ನು ಆಳವಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ವಿಶೇಷ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉಪಮೆ, ರೂಪಕ, ಶ್ಲೇಷ, ಅನುಪ್ರಾಸ ಮುಂತಾದವು ಅಲಂಕಾರದ ಪ್ರಕಾರಗಳು.

ಎರಡು ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು 'ಹಾಗೆ', 'ಇದ್ದಂತೆ', 'ಸದೃಶ' ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುವ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಉಪಮೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.

ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವಾಗ 'ಹಾಗೆ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ಒಂದನ್ನು ಮತ್ತೊಂದಾಗಿಯೇ ವರ್ಣಿಸುವ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ರೂಪಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅವಳು ಕರುಣೆಯ ಮೂರ್ತಿ.

ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರ ಪದ್ಯದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಂದು ನಾದ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಪ್ರಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪದ್ಯಕ್ಕೆ ಶ್ರವಣ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪಠ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಓದಲು ನೀಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಥೆ, ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಲೇಖನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಓದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಓದುವ ಆಸಕ್ತಿ, ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಘಟನೆಗಳು ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದು ಸಾಗುವ ಕ್ರಮ, ಅಂದರೆ ಕಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಘಟನಾ ಸರಣಿಗೆ ಕಥಾನಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭ, ನಡು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಕಥೆ, ಕವನ ಅಥವಾ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ಲೇಖಕರು ಓದುಗರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುವ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂದೇಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ಪದಗಳು ಅಥವಾ ಧಾತು-ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಸೇರುವಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಅಕ್ಷರ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ದೇವ + ಆಲಯ = ದೇವಾಲಯ.

ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗುವಾಗ, ಮಧ್ಯದ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮರೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಮಾಸ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಕೆಂಪು + ಕಮಲ = ಕೆಂಪುಕಮಲ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಮಪದವು ಕರ್ತೃ, ಕರ್ಮ, ಸಂಬಂಧ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅದರ ಕೊನೆಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಗೆ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಾಮಪದ ಮತ್ತು ಸರ್ವನಾಮಗಳು ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಥವಾ ನಪುಂಸಕ ಭೇದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಲಿಂಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ರಾಜ (ಪುಲ್ಲಿಂಗ), ರಾಣಿ (ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ), ಮನೆ (ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗ).

ಪದವು ಒಂದನ್ನು ಅಥವಾ ಹಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಚನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಏಕವಚನ; ಹಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು ಬಹುವಚನ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಬಂದನು, ಓದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಹೋಗುವೆನು - ಇವು ಕಾಲ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ವಚನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃವೇ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಚನೆಗೆ ಕರ್ತರಿ ವಾಚ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ರಾಮನು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದನು - ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವನು ರಾಮನೇ.

ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕರ್ತೃ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ಕರ್ಮ ಅಥವಾ ಫಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಬರುವ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಕರ್ಮಣಿ ವಾಚ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅವನಿಂದ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಲಿಂಗ, ವಚನ, ವಿಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪದಗಳಿಗೆ ಅವ್ಯಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಮತ್ತು, ಆದರೆ, ಈಗ, ಬೇಗ, ಇಲ್ಲಿ.

ಧಾತುವಿನ ಮುಂದೆ ಸೇರಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥ ನೀಡುವ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಉಪಸರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಪ್ರ + ಹಾರ = ಪ್ರಹಾರ; ಅನು + ಭವ = ಅನುಭವ.

ನಾಮಪದದ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದವನ್ನು ಸರ್ವನಾಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅವನು, ಅವಳು, ಅದು, ಇವರು, ಯಾರು, ಏನು.

ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ, ವಾದ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಗದ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಲೇಖನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಆರಂಭ, ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು.

ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ವಿನಂತಿ ಅಥವಾ ಅಭಿನಂದನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಪತ್ರ ಲೇಖನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿಳಾಸ, ದಿನಾಂಕ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಸಂಬೋಧನೆ ಅಗತ್ಯ ಭಾಗಗಳು.

ನಡೆದ ಘಟನೆ, ಸಭೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ವರದಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯಾವಾಗ, ಎಲ್ಲಿ, ಯಾರು, ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬೇಕು.

ಒಂದು ಲೇಖನ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾರಾಂಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಪ್ರಮುಖ ಭಾವ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ವಸ್ತು, ಸೇವೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದು ಅವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಆಕರ್ಷಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವಿಳಾಸ ಇರುತ್ತವೆ.

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ, ಹೊಸದಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ಗದ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪಠಿತ ಗದ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ, ಸೂಕ್ತ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಪದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮೊದಲೇ ಓದದಿರುವ ಹೊಸ ಪದ್ಯವನ್ನು ಓದಿ, ಅದರ ಭಾವ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪಠಿತ ಪದ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾವವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಲೇಖನ, ಕಥೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಹೆಸರಿಗೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಓದುಗನಿಗೆ ಒಡನೆಯೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪದ್ಯ ಅಥವಾ ಗದ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಅರ್ಥದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಧಾನ ಭಾವನೆ ಅಥವಾ ಆಶಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಭಾವ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅಪಠಿತ ಪದ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.